چهارشنبه ۲۹ اسفند ۱۳۹۷
ساعت : ۱۱:۳۶
کد خبر: ۱۰۰۶۴۳
|
تاریخ انتشار: ۲۲ دی ۱۳۹۷ - ۱۵:۲۸
در نهمین برنامه چهل سال با رسانه‌ها مطرح شد:
در نهمین برنامه چهل سال با رسانه‌ها، فریبرز باقری استاد دانشگاه در خصوص تربیت در سانه گفت: این نوع تربیت به صورت تلویحی و در راستای هدایت افراد است و رسانه‌ها یکی از ارکان حفظ اخلاقیات در جامعه هستند.
به گزارش رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، نهمین نشست از سلسله نشست‌های «چهل سال با رسانه‌ها» با موضوع «رسانه‌ها و تعلیم و تربیت» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین اسدالله طاهررضی، عباس شکرفروش و فریبرز باقری از استادان دانشگاه، سه‌شنبه ۱۸ دی در فرهنگ‌سرای رسانه و شبکه‌های اجتماعی برگزار شد.

در ابتدا فریبرز باقری با اشاره به تعریف مستقل تعلیم از تربیت گفت: تعلیم و تربیت تعاریف مختلف دارد و باید برای تعریف میان این دو تمایز قائل شویم تا به پیچیدگی‌های نقش رسانه پی ببریم. هرجا از تعلیم صحبت می‌کنیم، منظور انتقال دانش از فردی به فرد دیگر بوده و دانش به معنای علم درباره واقعیت است. همچنین زمانی که از تربیت صحبت می‌کنیم، منظور هدایت افراد و گروه‌ها به سمت و سوی یک هنجار است.

این استاد دانشگاه افزود: هنجارها می‌تواند دین و حتی ضد دین باشد و تمامی رسانه‌ها در این امر نقش‌آفرین هستند. هنجارها می‌توانند زشت، زیبا و دیگر موارد باشند. بنابراین در درون تربیت نوعی قضاوت وجود دارد. اساسا نقش تربیتی را بدون قضاوت نمی‌توانیم درنظر بگیریم.

وی بیان کرد: رابطه بین علم و تربیت رابطه عام و خاص یا مقدمه و مؤخره نیست، زمانی که با نشان دادن تبلیغات خارجی، سبک زندگی خاصی را ارزش‌گذاری خاصی می‌کنیم، در این حالت ما بدون آنکه آموزش بدهیم، کار تربیت را انجام داده‌ایم. حتی در تبلیغ کالاهای خارجی، با نشان دادن تیپ‌های خاص بانوان هم به نوعی بانوان را به سمت و سوی زیبایی شناختی سوق می‌دهیم.

باقری بیان کرد: در جلسه‌ای که درباره مسائل اخلاقی صحبت می‌شود و افراد به چنین مسائلی آگاهی پیدا می‌کنند، این هم بخشی از تربیت به شمار می‌رود. معتقدم تربیت در رسانه اکثرا به صورت تلویح بوده و این تلویحات در همه آموزش‌ها، در راستای هدایت افراد است.

رسانه‌ها یکی از ارکان حفظ اخلاقیات در جامعه هستند

وی افزود: اگر نگاهی بر خروجی فعالیت‌ها داشته باشیم، متوجه می‌شویم چندان رضایت بخش نیست. در جامعه اخلاقیات ضعیف شده است. البته رسانه تنها مقصر این موضوع نیست. باید نگاه‌ ما کمی گسترده‌تر باشد. برای مثال اگر دایره لغات کودکان و نوجوانان پیش از انقلاب را با پس از انقلاب مقایسه کنیم، متوجه می‌شویم که گنجینه لغات آن کودکان پیش از انقلاب متأثر از سینمای فیلم فارسی و اندکی لایه بی‌سوادی است اما امروز زمانی که نحوه صحبت کردن کودکان پس از انقلاب را مشاهده می‌کنیم، متوجه می‌شویم که گنجینه لغات و اعتماد به نفس‌شان افزایش یافته است.

این مدرس دانشگاه ادامه داد: امروز جامعه در برابر رسانه موضع می‌گیرد و حتی او را زیرسؤال می‌برد و نقد می‌کند. این نشانگر تقویت رسانه است. در دوران پیش از انقلاب کودک آزاری جز تفریحات کودکان، نوجوانان و جوانان بود اما امروزه آن‌ها حس حمایتی نسبت به حیوانات دارند. افزایش گنجینه لغات و زبان‌ها، محصول ۴۰ سال رسانه استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی است. معتقدم ما به آن اندازه لازم تلاش نکردیم و حتی گاهی عملکردمان ناپسند بود.

باقری افزود: در روزگاری خانواده‌ها ۶ نفره بودند اما امروزه تعدادشان کاهش یافته و آنها به تک فرزندی بیشتر راغب هستند. امروزه خانواده‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی به سختی از پس زندگی بر می‌آیند. کشور هم‌‌اکنون دچار مشکلات بسیاری است چراکه ایران در میان همه کشورهای جهان هنجار جدیدی مطرح کرده که شعارش عدالت است. در مقابل ما شعار کاپیتالیسم تکاثر است. امروزه ما در مقابل آن‌ها ایستاده‌ایم و مورد تهاجم قرار گرفته‌ایم. ما با چالش‌های سنگینی روبرو هستیم و رسانه‌ها خود را با این وضعیت رشد نداده‌اند و همچنان بر اساس روش‌های سنتی عمل می‌کنند.

وی با اشاره به این موضوع که کم کاری در رسانه‌ها رخ داده است، گفت: روش‌های رسانه‌ها منطقی نبوده و آنها بسیار سنتی و ناکارآمد بوده‌اند. رسانه‌ها زمانی می‌توانند موفق عمل کنند که اعتبار داشته باشند. زمانی که رسانه صاحب اختیار نباشد، مخاطبانش دیگر او را جدی نخواهد گرفت. رسانه تنها صداوسیما نیست بلکه شامل کتاب و دیگر موارد می‌شود. متأسفانه رسانه‌ها به روش سنتی عمل کرده‌اند.

باقری بیان کرد: یکی از دلایل اخبار بیست و سی این است که حرف مردم را می‌زند. همچنین یکی از دلایلی که تمایل به پوشاک ملی در جامعه وجود ندارد، از بین رفتن عزت ملی است. مشکل اصلی این بوده که عزت ملی طی این سال‌ها آسیب دیده است. کار رسانه‌ها سخت شده است چراکه باید بر تغییر باور مردم کار کنند. رسانه‌ها باید با زبان مردم سخن بگویند. آیا آنها طی این سال‌ها با این زبان صحبت کرده‌اند؟ در جامعه ما صدای یک قهرمان فوتبال بیش از صدای یک نخبه شنیده می‌شود.

این استاد دانشگاه گفت: بزرگترین ظرفیت ما عدالت اسلام است که این ظرفیت کاملا در مقابل کاپیتالیسم قرار دارد. استعمار انسان‌ها و تبدیل شدن به حیوان در کاپیتالیسم مشهود است. جامعه غرب از این استعمار سرخورده شده و ما می‌توانیم آن‌ها را به سمت خودمان هدایت کنیم چراکه ظرفیت بی‌نهایتی داریم. اما جامعه ما چه کرده است؟ یک سلبریتی که اساسا اعتقادی ندارد، ارزشش بیش از دیگران در نزد مردم است. به گونه‌ای رفتار کرده‌ایم که ارزش سلبریتی‌ها بیش از متفکران شده است. غرب برای تربیت شعار دارد که شامل اشتغال فردی برای تجربه و فردیت و رقابت است. میان حوزه و دانشگاه تا چه اندازه همکاری‌هایی را شاهد بودیم و تا چه اندازه توانستیم آرزوی شهید مفتح را محقق کنیم؟

وی افزود: عزت مهم بودن و دیده شدن است. زمانی که فردی خودش را مهم نداند، دیگر برایش هیچ چیزی مهم نیست. رسانه‌ها در افزایش عزت نفس جامعه می‌توانند نقش داشته باشند. افزایش اعتماد به نفس سبب می‌شود تا جوان کارهایش را با کیفیت افزایش دهد و تولیداتش را ارتقا دهد و برای کارش ارزش قائل شود.

این مدرس دانشگاه افزود: آرزو می‌کنم که حوزه و دانشگاه به معنای واقعی دست در دست هم دهند تا دو متغیر علوم انسانی روی شعارها کار کنند و آموزش و پرورش و وزارت علوم و تحقیقات را از سردرگمی خارج کنند. رسانه‌های ما باید عزت پیدا کنند و به دنبال گرایش غربی‌ها نباشند. همچنین رسانه ملی باید مردمی باشد و خط قرمزهایش را کمتر کند. اگر مردم خود را در رسانه‌ها مشاهده کنند، همه اعتبار رسانه افزایش خواهد داشت و در برابر تهاجمات فرهنگی مقاوم می‌شوند.‌

رسانه‌ها یکی از ارکان حفظ اخلاقیات در جامعه هستند

در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین اسدالله طاهررضی با اشاره بر این موضوع که تعلیم بر تربیت اولویت دارد،گفت: تعلیم یک سری مطالب مذهبی است که فرد یاد می‌گیرد. در مرحله تربیت آن‌چیزی که می‌داند را به کار می‌گیرد. برای مثال دروغ بد است و او این را خوب می‌داند که دروغ بد است. در حوزه ورزش، نام معلم، مربی است، چراکه مربی یاد می‌دهد که چگونه و از چه زاویه‌ای تمرین کند. در واقع هنر به کاربردن دانش است.

این استاد دانشگاه بیان کرد: گاهی اوقات می‌گویم فردی با تربیت یا بی تربیت است. یعنی کودکی که سکوت می‌کند را کودک با تربیت می‌دانیم. در این نقطه تمایز میان علم و تربیت مشخص می‌شود. هیچ تربیتی بدون دانش رخ نمی‌دهد و فرد عملی را انجام می‌دهد که آن را یاد گرفته است.

وی ادامه داد: یک ملیون واحد دانش در سطح جامعه، تنها صد واحد عمل از خود نشان می‌دهد. ما تعلیم را به عنوان پیش نیاز تربیت می‌دانیم. در واقع ایمان و عمل صالح دو روی سکه است و هیچ کدام بدون دیگری معنا ندارد و علم مقدمه ایمان است.  آموزش اتفاق افتاده و در ذهن فرد قرار گرفته که یک پیام جدید است. این پیام جدید را رسانه‌ها در سبک‌های مختلف بر فرد تأثیرگذاشته و در نهایت دانش پیش نیاز تربیت است. در رفتار اجتماعی می‌توان قضاوت کرد که رسانه‌ها در این مدت چه کرده‌اند. با نگاهی دقیق بر رفتار انسان‌ها به راحتی می‌توان این قضاوت را انجام داد.

این مدرس دانشگاه با طرح این پرسش مبنی بر اینکه چرا هر آنچه کشت می‌کنیم، با محصول درو شده برابری نمی‌کند؟ گفت: اگر یک میلیون واحد دانش ارائه کنیم، تنها صد واحد از آن دانش عملی می‌شود.انسان توانمند و علاقه‌مند به دانش است، اما مهم‌ترین مسأله اختیار و قدرت اوست. او حق انتخاب دارد که چه پیامی را بپذیرد.

وی افزود: مشکل دیگرمان اخلاق است که در اخلاق عملی ضعف عمده‌ای داریم. برای مثال زمانی که فرد به یک فقیر می‌رسد، در لحظه تصمیم به کمک برای آن فقیر می‌گیرد. در این زمینه کمتر کار کرده‌ایم. چراکه رفتار انسان‌ها این موضوع را نشان می‌دهد.فردی که کاری را انجام می‌دهد باید سه متغیر را در نظر بگیرد؛ نقشم چیست؟ درعرف جامعه، فردی که داد می‌زند، بی ادب است؟ اما او با تربیت است چون از حقش دفاع می‌کند. اقتضای نقش ما چیست؟ اگر مطابق با آن رفتار کردم، درست است، پس فردی با تربیت هستم؟ همه اینها مهارت است و باید به این مهارت‌ها توجه کنیم.
 رسانه‌ها تا کنون عملکرد خوبی داشته‌اند و فرهنگ موجود را با توجه به تهاجمات، حفظ کرده‌اند. باید بپذیریم که مرزها برداشته شده است و شاهد تهاجمات هستیم پس رسانه مقصر نیست او عملکرد خوبی داشته است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به دلایل عدم موفقیت رسانه‌ها در تعلیم و تربیت گفت: معتقدم رسانه‌های ما به لحاظ کمی، پس از انقلاب توسعه بسیاری داشتند. ظرفیت اینترنت، شبکه‌های مجازی و بسیاری از موارد سبب شده است تا جایگاه بدی نداشته باشیم. جمعیت ما دو برابر شده و به لحاظ ظرفیت توسعه یافته‌ایم. همچنین تهاجمات نسبت به پیش از انقلاب افزایش یافته است. در سال ۵۷ کسی در خانه تلویزیون نداشت و حتی مسافرت‌ها کمتر بود. اما امروزه شاهد مسافرت‌های بسیاری از سوی مردم هستیم و البته در هر خانه یک تلویزیون و ماهواره وجود دارد. همه این مسائل سبب می‌شود که آن‌ها در این رفت و آمدها و به واسطه شبکه‌های ماهواره‌ای شاهد فرهنگ‌های غرب باشند و از آنها تأثیر بگیرند.

وی افزود: حس حاکم بر رسانه‌های پیش از انقلاب با امروز بسیار متفاوت شده است. رسانه‌ها زحمت بسیاری کشیده‌اند اما آیا به ایده‌آل دست یافته‌ایم؟ خیر به ایده‌آل نرسیده‌ایم. طبیعی است که وضعیت موجود ما را راضی نمی‌کند. ما در دوران دفاع مقدس و حتی در حفظ و تثبیت آن خوب عمل کرده‌ایم. امروز شاید می‌توانستیم عملکرد بهتری داشته باشیم.

حجت‌الاسلام والمسلمین طاهر رضی بیان کرد: خودروی هر کشور نشانگر دانش آن کشور است. اما در این حوزه هم عملکرد ضعیفی داشتیم. مشکل عمده ما در سطح کلان است و ریشه ضعف دقیقا در همین بخش وجود دارد. در شبکه‌های مجازی هم وضعیت مناسبی نداریم و شاهد تولیدات محتوای اندکی هستیم و بیشترین فعالیت‌های ما به کپی کردن محتواست.

وی افزود: ۴۰ سال را با فراز و نشیب پشت سر هم گذاشتیم و امیدواریم در چهل سال دوم فرهنگ از جایگاه بسیاری برخوردار باشند. همچنین امروزه خانواده‌ها دارای مشکلات اقتصادی هستند. بنابراین تربیت و مفاهیم اخلاق می‌تواند بخشی از مشکلات و دغدغه‌های اقتصادی شرایط کنونی را حل کند و این دو متغییر می‌تواند تعادلی را برقرار کند و خانواده‌ها به پیشرفت برسند.

رسانه‌ها یکی از ارکان حفظ اخلاقیات در جامعه هستند

در ادامه عباس شکرفروش با اشاره به معنای لغوی تعلیم و تربیت، گفت: تعلیم آموزش بدون پسوند است. اگر نوعی تعلیم خاص را منظورمان باشد، باید برایش قید بیاوریم که برای مثال می‌توانیم تعلیمات دینی را عنوان کنیم. زمانی که قیدی برای تعلیم نباشد، دامنه شمول آن بسیار می‌شود.

وی بیان کرد: نسل امروز ما دائما در حال به روز شدن هستند و اطلاعات بسیاری را مشاهده می‌کنند و گاهی اوقات تبلیغات اثر معکوسی بر آنها در پذیرش پیام می‌گذارد. برای مثال شاهد تعدد برنامه‌های بسیاری در رسانه‌های تصویری، تعدد کتاب و حجم بسیاری از مطالب و پیام‌ها هستیم اما اثرگذاری آنها کم است. امروز رسانه‌های متعدد و متفکر بیکار نشسته‌اند و متأسفانه با این شرایط رسانه‌ها کم کاری کرده‌اند. رسانه‌ها ما به روز نبوده‌اند و شاهد یک کار حرفه‌ای برای جذب مخاطب و انتقال پیام از رسانه‌ها نبودیم.

شکرفروش گفت: رسانه‌های ما نتوانستند اعتماد مخاطب را به صورت کامل جلب کنند. همچنین شاهد کم کاری رسانه‌ها در تولید محتوای غنی بودیم. رسانه‌ها باید بتوانند تا با زبان هنر، محتوای مناسبی را برای مخاطبان ارائه کنند و این اتفاق کمتر رخ داده است.

این مدرس دانشگاه بیان کرد: رسانه‌های ما باید بتوانند اعتماد مخاطب را به صورت کامل جلب کنند. همچنین نباید شاهد کم کاری رسانه‌ها در تولید محتوای غنی باشیم. رسانه‌ها باید بتوانند تا با زبان هنر، محتوای مناسبی را به مخاطبان ارائه کنند و این اتفاق کمتر رخ داده است. عدم اهمیت رسانه در دیدگاه مسئولان، عدم برنامه‌ریزی و نبود چشم‌انداز در روش علمی تولید محتوا برای ارتقای فرهنگ جامعه از دیگر مواردی است که طی این سال‌ها شاهد بودیم.

شکرفروش افزود: زمانی که پیام رسان‌های داخلی مطرح شد، مردم با چالش جدی در این زمینه روبرو شدند درحالی که رسانه‌ها می‌توانند در این زمینه کمک‌هایی به جامعه داشته باشند. معتقدم در گفتگو باید سناریو نویسی شود اما آیا شبکه‌ها و رسانه‌های ما برنامه ریزی دقیقی دارند. رسانه‌های متعدد و متکثرغربی بیکار نشسته‌اند و نقشه‌هایی برای ما دارند. همچنین زمانی که جنگ رسانه‌ای را شاهد هستیم باید خانواده‌ها را جدی بگیریم.

این مدرس دانشگاه با اشاره به آیه ۱۱ سوره یاسین گفت: قرآن برای کسی سودمند خواهد بود که درد را درون خود مشاهده کند. یعنی رسانه‌ها اگر می‌خواهند تأثیرگذار باشند ابتدا باید به خود مراجعه کنند و به تقویت خودشان بپردازند. زمانی که رسانه‌ها از اشاره‌ها صحبت می‌کنند، تبدیل به ضبط صوت می‌شوند. آنها باید یک تفاوت بنیادین ایجاد کنند تا مخاطبان به هنگام برخورد با پیام منفعل نباشند. گاهی اوقات فضای فرهنگی و اندیشه‌ای جامعه‌ای را به دلیل رفتارهای یک جوان تحلیل می‌کنم اما واقعیت این نیست چراکه بسیاری از افراد در منزل هستند و همه آنها کننده رفتارهایی نیستند که ما بر روی یک فرد مشاهده کردیم. در تحلیل پایه باید همه جوانان را ببینیم.

وی افزود: اگر بدانیم رسانه‌ها چه برنامه‌ای دارند و چگونه مخاطبان را تحت تأثیر قرار می‌دهند، دیگر مخاطبان منفعل نخواهند بود. رسانه‌ها باید با اندیشه‌ها، روحیه‌ها و رویه‌های جدید آشنا شوند. چراکه غرب بیکار ننشسته است و برای ما در حال برنامه ریزی هستند و فعالیت می‌کنند.

این استاد دانشگاه در پایان بیان کرد: رسانه‌ها باید به استادان و نخبگان اهمیت بیشتری دهند حتی اگر نخبه‌ای سلیقه نسل امروز نباشد. امروزه چهره‌های ماندگار هیچ جایگاهی ندارند و پربیننده‌ترین شبکه‌ها به هنرپیشه‌ها با آرایش و پوشش خاصی اختصاص می‌دهند. زمانی که از رسانه‌ها جویا می‌شویم چرا ذوق و سلیقه مخاطب را تغییر می‌دهید؟ پاسخ می‌دهند که ساختار فرهنگی جامعه این گونه است درحالی که رسانه‌ها خودشان ذوق و سلایق مخاطبان‌شان را تغییر می‌دهند.
نظر شما