تلاش می‌کردم نگاه هنری را با عکاسی زمخت سیاسی ترکیب کنم

به گزارش رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، نشست «نگاه نو در عکاسی دیپلماتیک» یکشنبه ۱۶ دی‌ماه با حضور محمد برنو عکاس سابق رییس‌جمهور در فرهنگ‌سرای سرو برگزار شد.

وی در توضیح اینکه چگونه در انتخابات به عنوان عکاس حسن روحانی انتخاب شد، توضیح داد: فروردین سال ٩٢ قرار بود از آقای هاشمی در انتخابات عکاسی کنم، که بعد از رد صلاحیت، از آقای روحانی در انتخابات عکاسی کردم. عکاس تبلیغات انتخاباتی شدن بیشتر علاقه شخصی خودم بود که بتوانم از عهده یک چالش جدید بربیایم و کمک کنم تا یک شخص برای عموم مخاطبان شناخته شود. در برنامه‌­های انتخاباتی از آقای روحانی عکاسی می‌کردم. یک‌ سری از عکس‌ها را دیده بودند و از آنجایی که به عکس علاقه‌مند هستند، از عکس‌های من خوششان آمد. 

برنو درباره تجربه عکاس یک شخصیت سیاسی مهم بودن گفت: اتفاق جالب و هم زمان سختی است. من تلاش کردم جز زمانی که به خانه می‌رفتند، رهایشان نکنم. یک عکاس خبری، باید روانشناسی و جامعه‌شناسی بداند تا بتواند با سوژه‌ها و افراد ارتباط بگیرد، من در طول این ۴ سال، بسیار کم با او صحبت می‌کردم و می‌دانستم تا چه میزان اجازه دارم نزدیک شوم، حتی صدای شاتر دوربین هم سایلنت بود.

وی در پاسخ به این سوال که اگر عکاس کاندیدای مقابل بود رویکرد متفاوتی داشت یا خیر توضیح داد: برای من «شخص» فرقی نمی‌کرد، دلم می‌خواست کار متفاوتی انجام بدهم اما به لحاظ اخلاقی باید تمام تلاشم را می‌کردم و موفقیت من در انتخاب شدن رییس‌جمهور بود. برای یک عکاس خبری ماهیت سوژه مهم است، تا آنجایی که اصول حرفه‌ای کارش حفظ شود.

این عکاس باسابقه درباره تجربه‌ای که در این راه کسب کرده است، گفت: دانش تجمیع‌شده‌ای در این زمینه وجود ندارد. افراد در این حوزه، معمولا با تجربه، اطلاعات خود را افزایش می‌دهند. اوایل، عکاسی از رییس جمهور برایم تفاوتی با سایر سوژه‌ها نداشت، اما کم‌کم متوجه شدم که اصول حرفه‌ای و اخلاقی خاصی در این مورد برقرار است. عکس‌های رؤسای جمهور سایر کشورها را نگاه می‌کردم. فقط می‌دانستم که کارم باید یک خروجی قابل قبول داشته باشد و خروجی عکاسی انتخابات برای من رای آوردن آقای روحانی بود و خوشبختانه دو لوح تقدیر و جایزه از دو‌ مجموعه عکس آقای روحانی گرفتم. بعد از اینکه عکاس رییس‌جمهور شدم، برایم چالش به وجود آمد؛ نمونه کارهای خارجی را می‌دیدم، اگرچه می‌دانستم هیچ وقت نمی‌توانستم «پت سوزا» عکاس اوباما باشم یا عکاس آقای پوتین. در ایران پروتکل‌های سیاسی و امنیتی بسیاری داریم و حتی قواعد عکاسی خبری در میان عکاسان متفاوت است.

برنو افزود: من تمام قواعد امنیتی را رعایت می‌کردم. اما تلاش می‌کردم برخی موارد عرفی در عکاسی را نادیده بگیرم. مثلا عکاسی از پشت سر رییس‌جمهور قبل از من هم بود اما نه به این صورت مینیمال و در برخی عکس‌ها من حتی رییس‌جمهور را محو می‌کردم. من تلاش می‌کردم تا نگاه هنری را با عکاسی زمخت سیاسی ترکیب کنم.

وی درباره پروتکل‌های موجود در عکاسی از رییس‌جمهور گفت: هیچ وقت نگفتند چه عکسی بگیرم اما به عنوان عکاس رییس‌جمهور باید بپذیرم از یک فاصله بیشتر نزدیک نشویم. بعضی وقت‌ها باید دور ایستاد چون اگر نزدیک بشوید ممکن است گروه امنیتی حساس شوند و دیگر نتوانید کار کنید. بنابراین تلاش می‌کردم بدون حاشیه و زیر پا گذاشتن قواعد امنیتی عکاسی کنم.

برنو توضیح داد: از آنجایی که اعتقاد دارم عکاس باید روانشناسی بداند با تیم حفاظت رابطه خوبی داشتم و خط قرمزهای آنها را می‌دانستم و همین موضوع کمک کرد خیلی جاها بتوانم گاهی حتی از برخی قواعد فراتر بروم. حتی نگاه آنها هم به عکس تغییر کرد اما باز هم نمی‌توانستم آزادی عمل عکاسان رییس‌جمهور امریکا و روسیه را داشته باشم چون آنها پذیرفته‌اند که این شخص عکاس رییس‌جمهور است. این موضوع حتی در میان دوستان خودم جای پرسش بود که چرا باید عکاس رییس‌جمهور محل قرار گرفتن‌اش ویژه باشد. البته من بارها به آنها کمک می‌کردم تا در جای من قرار بگیرند و بتواند عکاسی کنند. در همه جای دنیا، این همه عکاس برای برنامه رییس‌جمهور نمی‌آیند و اگر می‌آیند باید قوانین را رعایت کنند. الان به واسطه تجربه‌ای که دارم می‌دانم که دیگر برای عکس گرفتن نباید بجنگم. در واقع آموزه‌های ما غلط و معلومات ما محدود است. همه نیاز داریم که بیشتر آداب عکاسی را به ویژه در عکاسی خبری یاد بگیریم.

او در پاسخ به این سوال که آیا برای شرکت دادن عکس‌های رییس‌جمهور در جشنواره‌ها از او اجازه گرفته است، توضیح داد: از نظر اخلاقی باید اجازه و مشورت می‌گرفتم. مجموعه را نشان دادم که البته عکس‌‌ها اصلا جابه‌جا نشد. اگر با کسی کار می‌کنیم و به ما اعتماد می‌کند باید بابت آن امین باشیم.

برنو با اشاره به اینکه بعد از جریان ریاست جمهوری وارد زندگی شخصی آقای روحانی نشده است، توضیح داد: اوایل فکر می‌کردم باید در این مسایل هم ورود کنم، برایم هم جذاب بود، ولی نشد و دیدم که نیازی هم نیست.

وی با تاکید بر اینکه برنامه عکاسی دیپلماتیک در خارج از کشور پروتکل خاص دارد، گفت: شما جای خودتان را مشخص می‌کنید و دیگر نمی‌توانید هر زمان که دلتان خواست جابه‌جا شوید. همه عکاسان حرفه‌ای می‌دانند که نباید با صدای بلند حرف بزنند و سکوت را کاملا رعایت می‌کنند. تعداد عکاس‌ها برای پوشش یک مراسم هم این‌قدر زیاد نیست، مثلا فقط سه عکاس می‌روند برنامه را عکاسی می‌کنند. چون آنها آژانس عکس هستند و ساختار آنها کلا با ما فرق می‌کند. این نکته را هم باید بپذیریم از یک مقام سیاسی در همه جای دنیا نباید هر عکسی را منتشر کرد، اما هنوز بین عکاسان داخلی این موصوع وجود دارد.

محمد برنو درباره اینکه چرا دیگر عکاس رییس‌جمهور نیست، گفت: دلایل مختلفی داشت. دلیل شخصی خودم این بود که به جای اینکه عکاس خبری باشم، داشتم به عکاس رییس‌جمهور تبدیل می‌شدم و من نمی‌توانستم کارمند باشم و اینکه هر چه جلوتر می‌رفتیم این اتفاق برایم یکنواخت‌تر می‌شد.

او در پایان در پاسخ به این سوال که از شناخته شدن تنها به عنوان عکاس رییس‌جمهور ناراحت نیست، پاسخ داد: نه، چون در این بخش بیشتر دیده شدم. اما سعی می‌کنم تجربه‌ها و اطلاعاتی که در این چند سال به دست آوردم انتقال بدهم تا بتوانیم راحت‌تر عکاسی کنیم. ما در عکاسی دیپلماتیک کم‌تجربه هستیم و باید تجربه خود را به اشتراک بگذاریم تا همه در کنار هم بیاموزیم.

سیزدهمین جشنواره عکس خبری، مطبوعاتی «دوربین.نت» ۱۱ تا ۲۱ دی ماه در فرهنگ‌سرای سرو در حال برگزاری است.