رنج از آينده مبهم و نامعلوم، آسايش و آرامش را براي فرد دشوار مي‌كند
در علم روانشناسي به فردي كه بتواند با محيط خود شامل خانواده، همسايه‌‌ها، همكاران و به‌طور كلي با اجتماع به خوبي سازگار شود،شخصي با بهداشت رواني بهنجار مي‌گويند و به فرموده امام هادي(ع): انساني كه بموقع تعادل خود را باز مي‌يابد و در موقعيت‌هاي سخت و دشوار انعطاف‌پذير است و كاركردي خوشايند و مؤثر با ديگران دارد، فردي با بهداشت روان مثبت است.
به گزارش خبرنگار "شهر"، قرآن كريم، فردي را سالم و سليم‌النفس مي‌داند كه با تكيه بر فطرت توحيدي از ايمان درقلب برخوردار بوده و در رفتار با ايجاد تعادل ميان قواي متضاد دروني و نيز تقابلات بيروني و دروني برخاسته از غرايز و محيط، بهترين شيوه را در دستيابي به خوشبختي و قرب الهي برگزيند.
ازنظر قرآن، روان‌رنجوري تنها در رفتار نيست، بلكه در عقيده و ايمان نيز راه مي‌يابد. از آنجايي كه تعادل شخصيت يعني تعادل فرد در ايمان به خدا و عمل صالح؛ پس نامتعادل بودن در هريك از آن دو، موجب «روان رنجوري» فرد شده، به طوري كه فرد از سلامت رواني برخوردار نخواهد بود.
اين رنجوري، خود را در مظاهر بيروني و رفتاري و واكنش‌هاي عملي به خوبي نشان مي‌دهند. وجود اضطراب، ترس، نگراني، وسوسه و افسردگي همه نشانه‌اي از روان‌رنجوري فرد دارد كه خود را در دوصورت فردي و اجتماعي بروز مي‌دهند.
با استناد به آيه 30 سوره فصلت مي‌توان گفت كه "آرامش روحي"، زماني درانسان پديد مي‌آيد كه به واجب ديني، نفسي و اجتماعي خود عمل كرده باشد و چنانچه انسان هر يك از اين موارد را ناديده گيرد، دچار بيماري‌هاي روحي و روان‌رنجور ميشود.
اين درحاليست كه ترس از آينده همواره هرگونه آرامش و آسايش را از انسان سلب مي‌كند؛ وقتي انسان همواره از آينده مبهم و نامعلومي در رنج باشد، آسايش و آرامش كنوني بر او سخت و دشوار ميشود، درحالي كه ايمان به آينده، او را اميدوار و توانايي بهره‌گيري از لذت‌هاي حال را در او افزايش مي‌دهد.
يك كارشناس علوم‌قرآني با اشاره به آيات 156 و 216 سوره بقره، نمود آرامش روحي را در سه مورد عنوان مي‌كند: اول؛توانايي در برخورد با بحران‌ها كه اين به توانايي فرد در استواري و بردباري و مقاومت دربرابر رنج‌ها، سختي‌ها و شكست‌هاي مختلف بازمي‌گردد، بدون آن كه تعادل رواني و سلامت روحي خود را از دست بدهد.
صديقه ده‌باشي مورد دوم را توانايي برشكيبايي و سختي‌ها بيان كرده و مي‌افزايد: صبر و شكيبايي در برابرسختي‌ها نشان دهنده سلامت رواني انسان است؛ انسان صابر به اين درجه از كمال دست يافته است كه همه اين سختي‌ها براي رهايي و آزاد سازي توانايي‌هاي بالقوه‌اي است كه در او نهاده شده است و اين توان و قدرت نهان جز به هنگام بروز شدايد و سختي‌ها آشكار نمي‌شود، پس سختي‌ها را ابزاري براي خروج توانمندي‌ها از قوه به فعليت مي‌بيند و اين كه با اين شيوه توان و تعقل و خردش فزوني يافته و استعدادهاي نهفته‌اش آشكار ميشود.
وي مي‌گويد: درحقيقت صبر و شكيبايي در برابر شدائد و سختي‌ها نشان دهنده سلامتي ايمان و تعادل شخصيتي فرد است كه با بكارگيري از توان و قدرت نهفته مي‌تواند راهكار مناسبي براي برون‌رفت از آنها بيابد.
به گفته اين كارشناس، كسي كه از سلامت روان برخوردار و به آينده اميدوار است و هدف از زندگي را تلاش براي درك محبوب و لقاء‌الله مي‌داند، سختي‌ها را ابزاري براي رسيدن به آينده‌اي روشن درمي‌يابد و اشاره آيه 4 سوره انشراح «ان مع‌العسر يسرا» دقيقا همين است؛ يعني با هر رنجي، آساني است و پايان شبه سيه سپيد است.
وي، خشنودي از خود و ديگران را يكي ديگر از نشانه‌هاي سلامت روان عنوان كرده و به "شهر" مي‌گويد: فردي كه از خود، استعداد، امكانات و توانايي‌هاش راضي باشد و شكر آن را به جاي آورد، اعتماد و عزت نفس در او افزايش مي‌يابد و موجب آرامش وي ميشود. اين درحاليست كه همكاري و تعامل او با ديگران نيز شدت يافته و از ديگران بيش از آنچه هستند، متوقع نيست.
ده‌باشي با اشاره به آيه 14 سوره آل‌عمران به توانايي بر كنترل نفس تأكيد كرده و مي‌گويد: كسي كه از تعادل رواني و سلامت روحي برخوردار است، مي‌تواند بر كشش‌ها و گرايش‌هاي نفساني كنترل داشته باشد و آنها را در جهت اهداف عالي خود بكار گيرد.
همچنين با استناد به آيه 2 سوره مائده و 10 سوره حجرات، كسي كه از سلامت روان برخوردار است، براحتي و آساني مي‌تواند با ديگران ارتباط درست برقرار كند و در رفع نيازهاي خود و ديگران با آنان همكاري كند، زيرا انسان همواره نيازمند به ديگران است و اين ارتباط و تعامل بايد بر پايه دوستي و اعتماد متقابل باشد.
بر اساس آموزه‌اي از امام هادي(ع) درباره بهداشت روان، انساني كه روح و روان سالمي ندارد، نه تنها به خود آسيب مي‌رساند، بلكه افراد ديگر را نيز در معرض زيان و آسيب خود قرار مي‌دهد.
