يك مشاور خانواده: توقع بيش از حد بزرگترين مانع خوشبختي همسران
تأكيد روانشناسان و كارشناسان علوم‌رفتاري درباره روابط ميان‌فردي همسران همواره بر اين است كه زوجين بايد از همان ابتدا براي ايجاد رابطه‌اي توأم با صفا و صميميت تلاش و هرگونه مانع احتمالي در اين مسير را شناسايي كرده و يكي، پس از ديگري از سر راه بردارند!
به گزارش خبرنگار "شهر"، به اعتقاد دکتر «ريچارد استين»، استاد فيزيولوژي و علوم اعصاب دانشگاه لبرتا در رادمونتون کانادا، "يكي از بزرگترين موانع بر سر راه خوشبختي، توقعات بيش از حد است!"
وي مي‌گويد: گروه بي‌‌شماري از جوانان، برداشت غلطي از ازدواج دارند و همواره مي‌پندارند ازدواج، معجزه اي است كه اگر در زندگي آنها بوقوع بپيوندد، تمام مشكلات را حل و زندگي را شيرين و شاد ميكند! آنها با چنين تعبير نادرستي، اقدام به ازدواج مي‌‌كنند و پس از مدتي درمي‌‌يابند كه آنچه در ذهن داشته‌‌اند، رؤيايي بيش نبوده است.
در اين ميان گروهي ديگر بدون در نظر گرفتن توانايي و سلامت روح و روان همسر خود، سعي مي‌‌كنند همه كارهاي شاق و پرزحمت را به او بسپارند و با اين روش هرگونه فرصتي را براي بوجود آمدن روابط دوستانه و صميمي از بين ميبرند.
در اين رابطه، دكتر مريم وليداد، روانشناس باليني در گفتوگو با خبرنگار "شهر" اظهار ميكند: از نظر رواني، هر انساني نيازهايي دارد؛ مانند مطرح شدن، پذيرفته شدن، ايمن بودن و تعلق داشتن كه هر يك از اين نيازهاي دروني تا حدي در ازدواج برآورده ميشود. برخي مي‌خواهند همسرشان از هر نظر بي‌‌عيب باشد، در حالي كه از عيب‌هاي خود بي‌‌خبرند!
وي با تأكيد بر اين كه «اولين گام براي بوجود آوردن يك زندگي زناشويي موفق، پذيرفتن واقعيت‌هاست»،
مي‌گويد: از جمله واقعيت‌هايي كه بايد درك و پذيرفته شوند، معناي واقعي «ازدواج» است؛ بايد دانست ازدواج، يك نوع شركت است كه نياز به رعايت اصول و قوانيني دارد و به طور قطع، جادويي نيست كه بتواند همه نيازهاي ما را برآورده كند!
وليداد مي‌افزايد: نكته حايزاهميت در زندگي مشترك اينست كه "همسر خود را با همه محاسن و معايبش بپذيريم" كه البته اين موضوع به مفهوم اين نيست كه بيانصافي، بيرحمي، بي‌‌ادبي، پرخاشگري و به طور كلي رفتارهاي ناشايست او را براي هميشه تحمل كنيم، چون انسان سالم قادر است رفتار خود را اصلاح كند؛ اما هرگز قادر نيست ماهيت خود را عوض كند!
وي خطاب به همه همسران يادآوري ميكند كه تكرار مقايسه روحيات و ويژگي‌هاي شوهر يا زن خود با نزديكان، دوستان و اقوام، هيچ نتيجه‌اي جز دلسرد شدن طرف مقابل(يكي از همسران) در جريان زندگي مشترك و آزرده‌‌خاطر شدن او ندارد تا آنجا كه ممكن است بروز رفتارهاي مقايسه‌اي، مقدمه‌‌اي براي از هم‌‌پاشيدگي بنيان زندگي شود.
بر اين اساس پذيرفتن واقعيت‌ها، زيربناي هر نوع موفقيت و روابط سالم است.
در جريان زندگي مشترك، آنچه بيشتر تحليلگران بر توجه به آن نكات براي حفظ كانون خانواده و روابط ميان همسران تأكيد دارند، نداشتن انتظارات غيرمعقول از زندگي مشترک است!
زندگي مشترک هميشه به معناي اين نيست كه زوج‌ها هر روز با هم در پارک قدم بزنند، لحظات سختي وجود دارد و اين تصور غلطي است كه مشکلات هر يك از زوجين در گذشته، اکنون با ازدواج مرتفع ميشود، چراكه مدتي به طول مي‌انجامد كه طرفين، قلق زندگي با يكديگر را كشف كنند و رابطه آنها به نتيجه برسد و اين درحاليست كه برخي مشکلات، هرگز از بين نمي‌روند و تنها روش کنار آمدن با آنها حايزاهميت است.
هرگز اجازه ندهيد مشکلات بصورت عقده دربيايند؛ خيلي راحت و در نهايت صداقت، هر مسأله‌اي موجب ناراحتي يا رنجشتان شده را با همسر خود درميان گذاشته و درباره آن گفتوگو كنيد. بدترين کار اينست که از همسرتان کينه به دل بگيريد. اين احساس، عشق شما را نابود ميكند.
به گفته يك مشاور خانواده، يكي از كليدي‌ترين اشتباهات زوجين در جريان زندگي مشترك اينست كه توجهي نسبت به احساسات همسر خود نشان نمي‌دهند!
دكتر اسدالله زنگويي در اين باره مي‌گويد: همه ما در موقعيت‌هاي مختلف، عکس‌العمل‌هاي متفاوتي از خود بروز مي‌دهيم و به مرور مي‌آموزيم که برخي عکس‌العمل‌ها را از همسر خود انتظار داشته باشيم كه اين انتظارات را نبايد مورد قضاوت قرار داد.
وي با بيان اين كه زوجين در زندگي مشترك بايد بپذيرند كه اين رابطه، دو سويه است و نبايد بدون مشورت با همسر خود تصميم‌گيري كنند، اظهار ميكند: با توجه به اين كه در زندگي مشترك، تصميمات ما به طور قطع بر همسرمان تأثير مي‌گذارد، پس به طور منطقي، او حق دارد در تصميم‌گيري‌ها سهيم باشد!
زنگويي همچنين به نكته ديگري در روابط زوجين اشاره كرده و مي‌افزايد: همسران در برابر ويژگي‌هاي عجيب و شايد منحصر به فرد و تفاوت‌هاي فردي يكديگر صبوري نمي‌كنند، در حالي كه بايد بپذيريم طرف مقابل را با تمام خصايص خوب و احتمالا بدش انتخاب كرده‌ايم، در غير اين صورت بيانصافي و لحظات لذت بردن از با هم بودن‌ها را از خود دريغ كرده‌ايم!
**چگونه بهترين همسر باشيم؟!
براي تحقق آرمان «بهترين همسر»، برخي مهارت‌هاي همسرداري را يادآوري مي‌كنيم:
1- شاد باشيم؛ شاد بودن هميشه ارزشمند است، پس سعي كنيم خود را خوشحال و سرحال نشان دهيم تا خستگي را از تن شريك زندگي خود دور كنيم.
2- صبور باشيم؛ اگر رفتار همسرمان را خوشايند نمي‌دانيم، بهتر است با حوصله و تأمل و در شرايط مناسب او را از چگونگي رفتارش آگاه كنيم.
3- منطقي رفتار كنيم؛ مسايل را منطقي و درست بررسي كنيم و به جاي منافع شخصي، مصالح زندگي مشترك را در نظر بگيريم و بي‌طرفانه قضاوت كنيم.
4- كم‌توقع باشيم؛ از همسرمان آنقدر انتظار داشته باشيم كه بتواند به انتظارات پاسخ دهد.
5- مثبت‌نگر باشيم؛ با به ياد آوردن لحظات شيرين، زندگي بدبيني را از خود دور كنيم، به رفتارهاي خوب همسرمان بيشتر بينديشيم و هرگز جنبه‌هاي خوب زندگي را فراموش نكنيم.
6- خوش‌بين باشيم؛ داشتن نگاه خوش‌بينانه به زندگي و اطرافيان باعث ايجاد آرامش و بذل محبت و عاطفه ميشود.
7- يك‌دل باشيم؛ درك متقابل موجب ايجاد تفاهم ميشود و يكدلي بوجود مي‌آورد.
8- شنونده خوبي باشيم؛ هنگامي كه همسرمان با ما صحبت ميكند، در حد امكان به چشمان او نگاه كنيم و يا با اشاره و سرتكان دادن نشان دهيم كه به حرف‌هاي او توجه داريم.
9- مشوق همسر خود باشيم؛ براي رفتارها و صحبت‌هاي همسرمان ارزش قائل شويم و با يادآوري موقعيت‌هاي موفق گذشته، او را تشويق كنيم تا آينده بهتري داشته باشد.
10- به پيشرفت يكديگر اهميت دهيم؛ آنقدر صميمي باشيم كه پيشرفت و ترقي همسرمان يكي از آرزوهاي ما باشد، در حقيقت اولين كسي كه از اين پيشرفت سود مي‌برد، ما هستيم.
11- خوش قول باشيم؛ براي حرف‌ها و قول‌هاي خود ارزش قائل شويم و خود را در مقابل آنها مسوول بدانيم، خوش‌قولي نشانه احترام به خود و همسر است.
12- به شخصيت همسرمان احترام بگذاريم و حرمت يكديگر را نزد خانواده و دوستان و ... حفظ كنيم.
13- ارتباط كلامي و عاطفي خود را حفظ كنيم؛ سعي كنيم با همسر خود درباره مسائل مختلف گفتوگو كنيم. صحبت كردن بهترين راه آگاهي از افكار و احساسات همسر است.
14- با يكديگر مهربان باشيم؛ همسرمان را جزئي از وجود خود بدانيم، محسناتش را بازگو كنيم، برايش خوبي بخواهيم و در راه كمك به همسرمان تمام تلاش خود را بكار ببريم. با مهرباني مي‌توانيم مالك قلب‌هاي يكديگر باشيم و رابطه گرم و صميمي برقرار كنيم.
15- محبت‌پذير و قهرگريز باشيم؛ منش توأم با مهرباني و دوري از قهر و كينه صفت همسران فداكاراست. تلاش كنيم كه آيينه زندگيمان شفاف و بدون غبار كدروت باشد.
16- راستگو باشيم؛ صداقت و راستي از بهترين سرمايه‌هاي زندگي مشترك است. هرگز نبايد به دروغ و نيرنگ متوسل شويم، حتي اگر حقيقت به نفع ما نباشد. فراموش نكنيم كه دروغ پايه‌هاي زندگي را سست ميكند.
17- محيط خانواده را با صفا كنيم؛ فضاي عاطفي خانواده بايد چنان مطلوب و دوست داشتني باشد كه همسرمان در آن احساس رضايت‌خاطر كند و از امنيت رواني برخوردار باشد.
18- به ارزش‌هاي ديني، اخلاقي و خانوادگي پايبند باشيم؛ ارزش‌ها از اركان و ستون‌هاي اصلي خانواده محسوب مي‌شوند و مقيد بودن به ارزش‌ها موجب دوام و استحكام خانواده ميشود و اصالت آن را حفظ ميكند.
19- به نيازهاي همسر توجه كنيم؛ رفتار دلنشين و توأم با متانت موجب ميشود خواسته‌هاي خود را براحتي بيان كند.
20- بهداشت رواني همسر را تأمين كنيم؛ در سايه سلامت جسمي و رواني مي‌توانيم به اهداف خود برسيم، بنابراين بايد به رفتار او توجه و از افسردگي و خموديش جلوگيري كنيم.
21- با يكديگر مشورت كنيم؛ هر يك از همسران بايد حق داشته باشند نظر و پيشنهاد خود را بيان كنند. با مشورت كردن، راه رسيدن به زندگي سالم كوتاهتر ميشود.
22- قدرشناس باشيم؛ از همسرمان به خاطر انجام وظايف، مسووليت‌ها و همكاري‌هايش قدرداني كنيم؛ براي ابراز سپاسگزاري و تشكر به واژه‌هاي خاصي نيازمند نيستيم!
23- احساس مسووليت داشته باشيم؛ هر يك از همسران بايد خود را در مقابل كاري كه برعهده گرفته‌اند، متعهد بدانند و از انجام دادن آن شانه خالي نكنند.
24- برنامه‌ريزي كنيم؛ در حقيقت برنامه‌ريزي به زندگي خانوادگي نظم و سامان مي‌بخشد.
25- الگوي خوبي باشيم؛ طوري رفتار كنيم كه الگوي رفتاري مناسبي براي همسر و فرزندان خود باشيم.
26- خود را به جاي همسرمان بگذاريم؛ دنيا را از دريچه نگاه او ببينيم و از خود بپرسيم:«اگر من جاي او بودم چه مي‌كردم؟»
27- به خواسته‌ها و افكار يكديگر احترام بگذاريم؛ فراموش نكنيم كه ازدواج پيمان همكاري و تشريك مساعي است.
28- ميانه‌رو و متعادل باشيم؛ حضرت علي (ع) فرموده‌اند: «خيرالامور اوسط‌ها»، پس اگر در تمام امور زندگي (خوردن، خوابيدن، مسافرت و حتي محبت كردن و...) اعتدال را رعايت كنيم، كمتر دچار مشكل مي‌شويم.
29- با جملات زيبا از همسر خود دلجويي كنيم؛ يك جمله شورانگيز مي‌تواند طوفاني از خشم و غضب و نفرت را خاموش كند و بناي زندگي را از خطرات گوناگون دور كند.
30- روابط زناشويي را بسيار مهم بدانيم؛ بي‌توجهي به اين روابط موجب ايجاد مشكلات مختلف خانوادگي، روحي و رواني براي هر يك از طرفين ميشود و زندگي را با خطرهاي جدي روبه‌رو ميكند.
31- به همسر خود بگوييم كه من به خاطر عشق به تو همه سختي‌هاي زندگيمان را مي‌پذيرم؛ چنين جملاتي موجب دلگرمي او ميشود.
32- همسر خود را راضي كنيم؛ بايد طوري رضايت همسرمان را جلب كنيم كه مطمئن باشيم هيچ وقت ما را ترك نمي‌كند و يا در هيچ مشكلي ما را تنها نمي‌گذارد.
33- با متانت و صداقت قبول كنيم كه در برخي كارها، همسرمان شايسته‌تر است.
34- براي سخن و پيشنهاد همسرمان احترام قائل شويم و خود را عقل كل ندانيم. باور داشته باشيم كه هميشه همه‌چيز را همگان دانند.
35- سختي‌ها و مشكلات محيط كار را در حد ضرورت با همسرمان در ميان بگذاريم؛ همفكري بار مشكلات را سبك‌تر ميكند.
36- فرمان ندهيم؛ نبايد خانه را به پادگان تبديل كنيم، متوجه باشيم كه خانه كانون عشق و محبت است نه محل يكه تازي و خشونت.
37- تعصبات غلط و افكار مزاحم را از خود دور كنيم؛ افكار مزاحم مانند خوره، سلامت رواني انسان را از ميان ميبرند. بهتر است به جاي اعمال تعصبات دست و پاگير انرژي خود را صرف توجه به همسر و خانواده كنيم.
38- از ازدواج خود اظهار پشيماني نكنيم؛ زندگي و روابط خود را با ديگران مقايسه نكنيم و از ياد نبريم كه زندگي هر كسي مطابق سليقه و عقل و درايت او اداره ميشود.
39- روي نقاط ضعف همسر خود انگشت نگذاريم؛ هر فردي ممكن است در موارد مختلف دچار ضعف باشد، آشكار كردن و بزرگ جلوه‌دادن اين نقاط ضعف موجب ايجاد كدورت ميشود. هرگز نبايد از نقطه ضعف‌ها به عنوان اسلحه‌اي براي سكوت يا شكست دادن همسر استفاده كنيم.
40- مقابله به مثل نكنيم؛ از رفتارهاي تلافي‌جويانه بپرهيزيم و سعي كنيم به جاي مقابله به مثل، رفتار مناسب را به او يادآوري كنيم.
**توجه به همسر از راه‌هاي جلب محبت
يکي از نيازهاي همسر توجه به اوست؛ توجه همه جانبه و در همه شرايط: در خانه، مهماني، سفر و ... بويژه در مناسبت هاي ويژه مانند سالگرد ازدواج، روز زن، روز تولد، براي همسرتان شرايط وپژه و متفاوت با روزهاي قبل بوجود آوريد تا تنوع لازم در زندگي پديد آيد و همسرتان توجه شما را احساس کند. اگر به همسرتان توجه کنيد، بسياري از تنش‌ها و ناراحتي‌هاي روحي او برطرف ميشود.
پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند:
"نشستن مرد نزد همسر و عيالش در پيشگاه خداوند از اعتکاف در مسجد من محبوبتر است" (التفسيرالمعين ص 406)
