دکتر سيد محمد‌جواد شوشتري:
نبود ارتباط موثر و پايدار ميان شهروندان از مشكلات فرهنگي كلانشهر تهران است
رييس سازمان فرهنگي، هنري شهرداري تهران، عدم وجود ارتباط موثر و پايدار ميان شهروندان با يكديگر را از مشكلات فرهنگي كلان شهر تهران عنوان كرد و اظهار داشت: امروز شاهد هستيم كه با ساختن برج‌ها و ساختمان‌هاي بلند، خيابان‌ها عمودي شده‌اند و با وجود اينكه فاصله‌ها فقط يك آجر است اما بسياري از شهروندان از همسايه‌شان خبر ندارند.
سيد محمد‌جواد شوشتري در گفت‌وگو با خبرنگار «شهر» در تشريح وضعيت فرهنگي كلان شهر تهران، با تاكيد بر اينكه تهران از نظر فرهنگي در وضعيت مناسبي قرار ندارد، گفت: رواج عرفان‌هاي كاذب جديد، موسيقي‌‌هاي مبتذل، كاهش سن اعتياد و گسترش استفاده از قرص‌هاي روان‌گردان، نمونه‌هايي از نابساماني‌هاي فرهنگي و اجتماعي شهر تهران است كه اگر براي آنها چاره‌انديشي جدي صورت نگيرد، در آينده مشكلات جدي را براي شهروندان به وجود مي‌آورد.
وي افزود: البته دستگاه‌هاي مسوول برنامه‌هاي زيادي را براي پيشگيري و درمان اين ناهنجاري‌ها، به اجرا درآورده‌اند، اما هنوز تا مرز ايده‌آل فاصله داريم. واقعيت اين است كه به اصطلاح سر ريز آسيب‌هاي اجتماعي كشور در تهران صورت مي‌گيرد و اين موضوع كار متوليان فعاليتهاي فرهنگي و اجتماعي در سطح كلان شهر تهران را با مشكلات و دشواري‌هاي فراواني روبرو ساخته است و با فعاليتهاي جسته، گريخته در اين عرصه به جايي نمي‌رسيم.
بضاعتمان محدود است
شوشتري در ادامه با تاكيد بر اينكه با وجود گستردگي فضاها و حجم قابل توجه فعاليتهاي فرهنگي هنري، بضاعت اين سازمان در قياس با وظيفه بزرگي كه بر دوش دارد محدود است، گفت: سازمان در حال حاضر فرهنگسراها، خانه‌هاي فرهنگ، كتابخانه‌ها، 20 سالن سينما در اختيار دارد كه در طول سال ميزبان ميليون‌ها شهروند تهراني هستند. براساس رويكرد در نگاه جدي مديريت شهري تهران به مقوله فعاليتهاي فرهنگي، اجتماعي در سال‌هاي اخير گام‌هاي بزرگي در توسعه فضاهاي فرهنگي شهر برداشته شده كه پروژه‌هايي نظير باغ موزه دفاع مقدس، باغ موزه كتابخانه، باغ موزه هنر، باغ موزه قرآن كريم، از پروژه‌هاي در دست اجراي مديريت شهري تهران است كه بهره‌برداري از آنها فضاهاي فرهنگي شهر تحت تاثير قرار خواهد داد.
وي تصريح كرد: گستردگي ناهنجاري‌هاي موجود در سطح شهر و تنوع نيازهاي فرهنگي شهروندان، موجب شده تا بضاعتي كه از نيروي انساني در اختيار داريم، اندك جلوه كند و بايد تلاش كنيم با بهره‌گيري از مشاركت سازمان يافته و موثر شهروندان، در كنار استفاده بهينه از امكانات موجود ظرفيتهاي جديدي را براي فعاليتهاي فرهنگي ايجاد كنيم.
ييس سازمان فرهنگي، هنري شهرداري تهران، توسعه كمي و كيفي خانه‌هاي فرهنگ مشاركتي و فراهم آوردن زمينه ابقاي نقش جدي تر توسط گروه‌هاي مردمي در مراكز فرهنگي هنري اين سازمان را يكي از رويكرد‌هاي مهم سازمان در اين زمينه عنوان كرد و افزود: شهر تهران از نظر منابع انساني متخصص ، با تجربه و صاحب نظر، ظرفيتهاي فراواني دارد و با دخيل كردن آنها در مديريت و توسعه فعاليتهاي فرهنگي شهر، مي‌توانيم بسياري از خلاهاي موجود را پر كنيم.
شوشتري يادآور شد: معتقديم كه فعاليتهاي فرهنگي هنري سازمان نبايد حالت نمايشي به خود گرفته و از نيازهاي واقعي شهروندان فاصله بگيرد و بر اين اساس بايد زمينه‌اي را فراهم آورد تا مشاركت اقشار مختلف مردم، در قالب گروه‌ها و تشكل‌هاي سازمان يافته، نه تنها در اجراي برنامه‌هاي فرهنگي هنري، بلكه در تصميم سازي و برنامه‌ريزي در سازمان نهادينه شود.
ضرورت توسعه مشاركت اجتماعي
وي در ادامه با بيان اينكه بي‌انصافي است تا مفاهيمي نظير مشاركت اجتماعي و سازمان‌هاي غيردولتي را مفاهيم وارداتي قلمداد كنيم، از مفهوم مشاركت اجتماعي شهروندان به عنوان يك سنت ديرينه اجتماعي در كشورمان ياد كرد و گفت: در تعاليم دين مبين اسلام، تاكيد ويژه روي اين مقوله داريم و نمونه‌هاي فراواني را در تاريخ كشورمان مي‌توانيم سراغ بگيريم كه از سابقه فراواني اين سنت حسنه اجتماعي در تاريخ اين مرز و بوم حكايت مي‌كند.
شوشتري افزود: از سوي ديگر نبايد فراموش كنيم كه سنگ بناي نظام اسلامي،مشاركت كننده و ايثارگرانه آحاد و اقشار مختلف جامعه گذاشته شده و قانون اساسي نيز از ظرفيتهاي فراواني براي مشاركت مردم در عرصه‌هاي مختلف برخوردار است و تجربه سي سال گذشته انقلاب اسلامي نشان داده است كه هر جا به ظرفيتهاي مردمي تكيه كرده‌ايم، جلوه‌هاي بي دليل با مشاركت مردم پديد آمده است كه حماسه هشت سال دفاع مقدس نمونه‌اي از اين مدعاست.
رييس سازمان فرهنگي، هنري شهرداري تهران با تاكيد بر اينكه براي رسيدن به توسعه پايدار بايد مشاركت مردم در همه ابعاد زندگي اجتماعي جلب و توسعه يابد افزود: يكي از مشكلاتي كه امروز در سطح تهران و در ميان اقشار مختلف شهروندان با آن روبرو هستيم در اولويت قرار گرفتن مسايل سياسي است كه موجب شده مسايل ديگر و از جمله مقوله فرهنگ، در حاشيه قرار گرفته و به آن كم لطفي شود. حال آنكه با توجه به آسيب‌ها و مشكلات فرهنگي شهر تهران اين روند بايد تصحيح شده و حساسيت‌هاي عمومي در حوزه فرهنگ و هنر بالا برود.
شوشتري خاطرنشان كرد: براي توسعه مشاركت‌هاي اجتماعي در فعاليت گروه‌هاي داوطلب، بيش از هر موضوع ديگري بايد بر اين نكته پافشاري كنيم كه اين مقوله بايد از حد يك تعارف خارج شده و به عنوان يك رويكرد جدي مورد توجه تمامي دستگاه‌هاي اجرايي و نهادهاي مسئول قرار بگيرد.
وي گفت: كارنامه مديريت شهري تهران در چهار سال گذشته بيش از هر چيزي گوياي اين مطلب است كه تعامل مناسب بخش‌هاي مختلف مديريت شهري و با تشكل‌هاي اجتماعي، دستاوردهاي خوبي را براي شهر به ارمغان آورده است و با بهره‌مندي از اين تجربه ارزشمند در ساير عرصه‌هاي مديريتي در كشور نيز مي‌توان اين دستاوردها را در بخش‌هاي مختلف تكرار كرد. البته معتقديم كه مديريت شهري تهران در آغاز اين راه قراردارد و راه طولاني براي رسيدن به وضعيت ايده آل در حوزه مشاركت‌هاي اجتماعي شهروندان داريم.
مهندسي جديد در سال جديد
رئيس سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران ادامه داد: براي استفاده هر چه بيشتر از مشاركت‌هاي داوطلبانه شهروندان در سازمان، اين ضرورت احساس مي‌شود كه مهندسي جديد را بايد در رابطه با سازماندهي گروه‌هاي مردمي به وجود بياوريم و با تقويت نقش كانون‌هاي فعال در مراكز سازمان، آنها را بيش از گذشته در برنامه‌هايمان دخيل كنيم كه بر اين اساس بودجه مركز تشكل‌هاي اجتماعي سازمان، افزايش قابل ملاحظه‌اي يافت و بخش عمده‌اي از اين اعتبار، صرف فراهم آوردن زير ساخت‌هاي مناسب توسعه فعاليتهاي داوطلبانه فرهنگي در سطح شهر تهران شده است كه انجام چندين پروژه مطالعاتي جمع آوري و تدوين منابع علمي و آموزشي مورد نياز،تهيه بانك اطلاعاتي جامع و برنامه‌ريزي و زمينه سازي براي بهره‌مندي هر چه بهتر كانون‌ها از فضاهاي مجازي شده است.
شوشتري افزود: در مهندسي جديد فعاليتهاي داوطلبانه در سازمان در كنار اينكه تاكيد داشتيم كه رويكردي علمي در اين زمينه اتخاذ شده و از تجربيات موفق در حوزه مشاركت‌هاي اجتماعي بهره گرفته شود، از نيازها، آسيب‌ها، كاستي‌ها و صد البته تجربيات موفق كانون‌هاي فعال در مراكز سازمان هم غافل نبوده‌ايم و با اجراي طرحهاي مطالعات ميداني در اين حوزه تلاش كرده‌ايم مدلي را طراحي كنيم كه با نيازها و اقتضائات امروز فعاليتهاي فرهنگي درمكان شهر تهران سازگاري داشته باشد و بتوانيم بيشترين بهره را از مشاركت داوطلبانه شهروندان در توسعه فرهنگي داشته باشيم. با تاكيد بر اينكه براساس سياست راهبردي شهردار محترم تهران در توجه به محلات، موضوع توسعه كانون‌هاي فرهنگي، هنري در سطح محلات را در دستور كار جدي در سال آينده قرار داد. در كنار كانون‌هاي محلات، در سطح مناطق نيز موضوع تشكل‌هاي اجتماعي شهر تهران، زمينه لازم را براي توسعه همكاري ميان كانون‌ها و اجراي پروژه‌هاي مشترك و فعاليت گسترده‌تر در اين تشكل‌ها فراهم آوريم.
برخوردهاي سليقه‌اي ممنوع
شوشتري در بخش ديگري از صحبت‌هاي خود با بيان اينكه ايجاد ساختاري مستحكم و پايدار براي فعاليتهاي داوطلبانه در سطوح مختلف يكي از اولويت‌هاي اصلي سازمان در سال جاري بوده است، گفت: براين اساس بخش عمده‌اي از انرژي همكاران ما در مركز تشكل‌هاي اجتماعي سازمان، مصروف برنامه ريزي و تدوين اسناد آيين نامه‌هاي مورد نياز و ترسيم چشم اندازهاي سازمان در اين حوزه شده است كه با تصويب نهايي شدن از اين اسناد از سال آينده اقدامات سازمان در حوزه كانون‌هاي مردمي، جنبه‌هاي ملموس‌تري به خود خواهد گرفت.
وي خاطرنشان كرد: يكي از جدي‌ترين چالش‌هايي كه كانون فعال در مراكز مختلف سازمان در گذشته با آن مواجه بودند عدم وجود وحدت رويه و برخورد سليقه در سطوح مختلف سازمان با اين مقوله بود كه در سال جاري با استفاده از نظرات نخبگان كانون‌ها و صاحب نظران اين حوزه در قالب ايجاد كارگروه‌هاي تخصصي، اسناد بالا دستي و آيين‌نامه‌هاي تاسيس، ساماندهي، حمايت، ارزيابي و نظارت بر فعاليت كانون‌ها براي نخستين بار تدوين و به تصويب نهايي رسيده است كه وجود اين اسناد علاوه بر تسهيل و شفاف‌سازي سازمان فعاليت كانون‌ها، نماي توسعه فعاليتهاي داوطلبانه در سازمان را نيز به وضوح ترسيم كرده است.
رييس سازمان فرهنگي هنري تصريح كرد: معتقديم با قانونمند كردن فعاليتهاي مردمي در اين عرصه، آسيب فعاليتهاي كانوني تا حد زيادي كاهش يافته و شهروندان علاقمند، با فراغ بال بيشتري به فعاليت در مراكز سازمان خواهند پرداخت.
شوشتري با اشاره به اينكه فعاليت داوطلبانه شهروندان در مراكز سازمان فرهنگي، هنري از قدمت و سابقه طولاني برخوردار نيست و كانون‌هاي مردمي هنوز راه زيادي براي رسيدن به بلوغ كامل دارند، افزود: براين اساس به مديران مراكز سازمان تاكيد شده است كه حمايت و توجه بيشتري به كانون‌ها داشته باشند، در كنار استفاده بهينه از ظرفيت كانون‌ها در برنامه و فعاليتهاي مراكز، شهروندان فعال كانون‌ها را در رسيدن به اهداف تشكل ياري دهند.
سهم غير دولتي را كنار گذاشته‌ايم
رئيس سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران اظهار داشت: سازمان براساس دستور دكتر قاليباف، شهردار محترم تهران كار فرهنگي براساس نقشه يك يكم و خانه به خانه را در دستور كار قرار داده و برنامه‌هاي امسال سازمان فرهنگي هنري بر اين مبنا و حول محور خانواده با سه رويكرد معيشتي با نگاه روزي كسب حلال تربيت و ارتباطات، طراحي و اجرا مي‌شود كه براي رسيدن به اين چشم انداز وسيع، نيازمند آن هستيم كه بيش از گذشته از ظرفيتهاي خارج از سازمان به ويژه ظرفيتهاي مردمي استفاده كنيم و نقش كانون‌ها و گروه‌هاي مردمي را در اين زمينه پررنگ‌تر كنيم.
وي ادامه داد: براين اساس و براي اولين بار در بودجه سال آينده سازمان، سهم غير دولتي‌ها كنار گذاشته شده است و درسياست‌هاي بودجه سال 89، هزينه كرد حداقل 10 درصد اعتبارات مديريت‌هاي فرهنگي، هنري مناطق، از طريق كانون‌ها گنجانده شده است كه البته اين درصد كف اعتباراتي است بايد از طريق برنامه‌هاي مشاركتي گروه‌هاي مردمي هزينه شود و در برنامه پيشنهادي برخي از مناطق براي سال آينده اين درصد حتي تا نصف بودجه منطقه نيز افزايش داشته است كه اميدواريم اين رويكرد جديد فضاي جديدي را در فعاليتهاي داوطلبانه سازمان ايجاد كند.
شوشتري با بيان اينكه اين اقدام براي نخستين بار در ساختار برنامه ريزي و بودجه نويسي سازمان صورت مي‌گيرد خاطرنشان كرد: البته در گذشته در موارد بسيار زيادي كمك‌هاي مالي سازمان به كانون‌هاي فعال صورت مي‌گرفته اما با ضابطه كردن سهم غير دولتي‌ها در بودجه سازمان تلاش مي‌كنيم در قالب يك برنامه ميان مدت به اين سمت برويم كه سهم فعاليتهاي مشاركتي با گروه‌هاي مردمي، بخش قابل توجهي از حجم فعاليت‌ها و بودجه سازمان را به خود اختصاص دهد. وي افزود: با اجراي كامل بسته برنامه‌اي سازمان در حوزه مشاركت اجتماعي، اميدواريم در آينده‌اي نه چندان دور، سازمان فرهنگي هنري به عنوان سازماني الگو و پيشتاز در جلب و توسعه مشاركت‌هاي اجتماعي و فعاليتهاي داوطلبانه شهروندان در سطح كشور مطرح شود.
منكر كاستي‌هاي موجود نيستيم
رييس سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران در بخش ديگري از اين گفتگو با بيان اينكه براي موفقيت يك كانون تنها بهره‌مندي از اعضايي با مهارت‌هاي شخصي و تخصصي و علاقه مند به فعاليتهاي داوطلبانه، كافي نيست و بايد با توجه به توسعه مهارت‌هاي مشاركتي و گروهي شهروندان بهاي بيشتري داده شود اظهار داشت: اين ضرورت باعث شده است كه براي نخستين بار، طراحي دوره‌هاي آموزشي مشاركتي و سازماني مورد توجه قرار بگيرد و در 10 فرهنگسرا شاهد برپايي دوره‌هاي تخصصي طراحي شده براي اعضاي فعال كانون‌ها بوده‌ايم كه اين روند در آينده نيز به صورت جدي دنبال خواهد شد و حتي يكي از شروط تاسيس كانون‌هاي جديد گذراندن اين دوره‌ها خواهدبود.
شوشتري گفت: يكي از خلاهاي موجود كه در حوزه فعاليتهاي داوطلبانه با آن روبرو هستيم. كمبود منابع علمي و محتواي آموزشي در اين حوزه است كه با برنامه ريزي صورت گرفته در سال اخير، تلاش كرده‌ايم با جلب همكاري تعدادي از نخبگان دانشگاهي، در قالب تدوين جزوات و كتاب‌هاي تخصصي و ترجمه متون به نوعي اين خلاها را جبران كنيم كه اميدواريم با شروع سال جديد، عرضه اين محصولات فرهنگي نيز به شهروندان آغاز شود.
وي در پايان گفت: رويكرد مشاركت جويانه، شفاف سازي فعاليت‌ها و فعاليت در چارچوب اساس نامه و اهداف كانون و داشتن رويكرد تخصصي در فعاليت فرهنگي از مهمترين ويژگي‌هايي است كه موجبات موفقيت و پايداري هر چه بيشتر فعاليت يك كانون را فراهم مي‌آورد.