نشست نقد و بررسي نمايش «خدا در آلتونا حرف مي‌زند» در فرهنگسراي انقلاب
نشست نقد و بررسي نمايش «خدا در آلتونا حرف مي‌زندئ» با حضور دكتر مسعود دلخواه(كارگردان)،بهزاد فراهاني(بازيگر)،علي جعفري و بهزاد صديقي(منتقد)روز گذشته در فرهنگسراي انقلاب برگزار شد.
به گزارش شهر به نقل از روابط عمومي فرهنگسراي انقلاب ومديريت فرهنگي هنري منطقه 11، در اين نشست محمد ابراهيميان نويسنده متن و كاظم بلوچي ،بازيگر اين كار حضور نداشتند و نشست با نقد متن نمايشنامه آغاز شد.
پيش از آغاز نشست بهزاد صديقي درباره كانون تئاتر رنگين‌كمان كه از پاييز سال گذشته فعاليتش را در آموزش تخصصي سينما و تئاتر آغاز كرده است گفت: كانون تئاتر رنگين‌كمان با نشست‌هاي تخصصي و برگزاري كارگاه‌هاي تخصصي در حوزه سينما و تئاتر فعاليت مي‌كند و امروز هفدهمين نشست اين كانون را ميزبانيم كه به نقد و بررسي نمايش «خدا در آلتونا حرف مي‌زند» بپردازيم. نشست آينده اين كانون هفته بعد به نقد و بررسي نمايش مكبث به كارگرداني رضا ثروتي و با حضور منتقد جلسه بهرام جلايري‌پور برگزار مي‌شود.
بهزاد فراهاني درباره متن نمايشنامه «خدا در آلتونا حرف نمي‌زند»گفت: علت پذيرش دعوت دكتر دلخواه براي بازي در اين نمايش اين بود كه مي‌خواستم بدانم كارگرداني دلخواه كه درس‌خوانده آن طرف است،چگونه است؟كارگردانيروان و با ريتمي فوق‌العاده داشت كه مرا جذب كرد. از اين دوران سه ماهه كه با مسعود دلخواه بودم راضي هستم و خيلي چيزها ياد گرفتم. او در شيوه كارگرداني‌اش خشونت دوران فئودالي را ندارد و يك مشاركت جمعي خوب در كارگرداني او به چشم مي‌خورد.
دكتر مسعود دلخواه درباره متن نمايش گفت:نكات مثبت اين نمايش از دل متن برآمده و مسووليت ضعف‌هاي كار را من مي‌پذيرم. در كل تجربه خوبي بود. اما درباره متن حقيقت اين است كه متن به سراغ من آمد.
دلخواه ادامه داد:ما يك تجربه مشترك با محمد ابراهيميان داشتيم. «توبا» تجربه موفقيت‌آميزي بود.حدود 2 سال پيش ابراهيميان متن «خدا در آلتونا حرف مي‌زند» را به من پيشنهاد كرد ولي من آن زمان فرصت كار كردن نداشتم چون اين متن دراماتورژي دقيقي نياز داشت و اينسال پيش با دو شرط با او مشاركت كردم. اول اينكه بازيگران خوبي براي نقش اصلي انتخاب كنيم و دوم اينكه من در كوتاه كردن و تغييرات متن مختار باشم.همكاري ما بسيار خوب بود و به هر حال اميدوارم توانسته باشيم مفاهيمي را كه در متن بود در اجرا به مخاطب منتقل كنيم.
بهزاد صديقي در ادامه صحبت درباره متن گفت: نمايشنامه «خدا در آلتونا حرف مي‌زند» نمايشنامه جذاب است و ابراهيميان تلاش كرده كه شكل ديگري از درام نويسي را تجربه كند.شكست زماني ،سيال بودن متن كه بيشتر در عرصه رمان نويسي است و نشان دادن اين سياليت بر روي صحنه كار سختي است. كه ما اين تلاش را در عرصه اجرا ديديم.
علي جعفري منتقد نشست نيز درباره متن اين نمايشنامه گفت: در اجرايي كه از اين نمايشنامه مي‌شود مخاطب وارد يك سياليت و يك چرخش مي‌شود، اما درباره متن بايد گفت،نوشته نويسنده بر روي بروشور داستان نمايش را كلا لو مي‌دهد و به نظر من نيازي به اين چنين توضيح شفافي نبود.
جعفري ادامه داد: به نظر من گستردگي تفكر ابراهيميان به عنوان نمايشنامه نويس تماشاگر را گيج مي‌كند علي‌رغم اينكه تابلوهايي از نمايش بسيار زيبا و لذت بخش است. اگر قرار باشد كه ما حرف‌هاي زيادي در قالب يك نمايشنامه بخواهيم بگوييم مفاهيم در دل متن شكل شعاري پيدا كنند. از سويي چه ارتباطي بين داستان پدر و برديا با پدر و پسر رستم و سهراب است؟
مسعود دلخواه در پاسخ به نقد جعفري گفت: اگر با يك ديد سنتي و كلاسيك به اين اجرا نگاه كنيم پر از مشكل خواهيم شد، اساسا اين متن متني نيست كه با ساختار كلاسيك نوشته شده باشد پس بايد به دنبال معيارهاي جديدي‌تري بگرديم.
دلخواه ادامه داد:ابراهيميان در اين متن يك داستان خطي را دنبال مي‌كند و جسارت‌هايي در آشنايي زدايي از بسياري از مفاهيم به خرج داده است. قرار نيست وقتي به يك تابلو نقاشي نگاه مي‌كنيد پيامي از آن دريافت كنيد چون ممكن است تاثير آن تابلو بر ناخودآگاه شما باشد.
دلخواه درباره سبك اجراي اين نمايش گفت:نمايش ما نمايش رئاليستي نيست اما لحظه‌هاي رئال باور‌پذيري دارد. سورئاليست هم نيست يا آبستره و يا انتزاعي اما پر از لحظه‌هاي سورئال است اكسپرسيو هم نيست. نمي‌خواهم بگويم يك كار پست مدرن است اما به آن سمت كشيده مي‌شود و من در اجرا سعي كردم كه تماشاگران مختلف با اين كار ارتباط برقرار كنند.
دلخواه ادامه داد:ما در واقع در 10 دقيقه اول اجرا چكيده متن را به تماشاگر نشان مي‌دهيم. از همان اول مي‌گوييم كه پدر مرده است، بسياري از مسايلي كه مطرح مي‌شود ممكن است ارتباط تنگاتنگي نداشته باشد اما اين متن ساختار غيرخطي دارد.
بهزاد فراهاني درباره نقد جعفري گفت: اين شكل نقد بوي نقد نو را نمي‌دهد، قضيه تقابل دو نوع فرهنگ در دو جغرافياست كه حرف امروز جهان است. امروزه به خاطر شرايطي كه براي جوانان پيش آمده آنها تشنه رفتن و گسستن و بريدنند. تقابل بين رستم و سهراب جنگ بين كهنه و نو است، حضور پدربزرگ ، نظام فرهنگي اين مملكت را نشان مي‌دهد كه 700 سال است با شكست مواجه شده !
علي جعفري گفت: اينكه دكتر دلخواه گفتند عصر يك اثر كلاسيك نيست و يك خط اصلي روايت دارد كه روايت‌هاي ديگر در كنار آن چيده شده‌اند. اما يك بندي در تمام صحنه‌ها وجود دارد كه اين 3 نسل را تماشاگر دچار تكرار مي‌بيند.
دكتر دلخواه در ادامه گفت: تصويرها همه حساب شده هستند، همه چيز حتي آن جمله‌اي كه فراهاني درباره دختر معشوقش از پدر مي‌پرسد، دوباره در رابطه برديا و پدر تكرار مي‌شود. مي خواستيم لحظاتي حفظ شود و به محض اينكه تماشاگر مي‌خواهد در نمايش غرق شود او را متوجه كنيم كه دارد تئاتر مي‌بيند تا انديشه‌اش به كار بيفتد.
دلخواه گفت: اگر ما توانسته باشيم تماشاگر را در لحظاتي بخندانيم، گاه بگريانيم و در لحظاتي او را به انديشه وادار كنيم موفق شده‌ايم.داستان تنها وسيله‌اي است كه مسايل فلسفي و اجتماعي بين نسل‌ها را مطرح مي‌كند.
علي جعفري گفت: شكست زماني اتفاق مي‌افتد هم در متن و هم در شيوه اجرا! نمايش مدام آدم را درگير مي‌كند، اما چرا نمايشنامه‌اي باعث شود تماشاگر پازل‌ها را به سختي كنار هم بچيند و با ملغمه‌اي از شيوه‌هاي اجرا و اسطوره‌هاي قديم و جديد روبرو شود و آنها را به هم ارتباط دهد؟
دكتر دلخواه گفت: نمايشنامه‌نويس گفته كه اين متن مانيفست و وصيت‌نامه من است ما در اين متن با چند جهان موازي مواجهيم، جهان شاهنامه، جهان ذهنيات و دنياي واقعي. كه اين 3 دنيا سه شيوه اجرايي مختلف را انتخاب مي‌كند.فكر مي‌كنم كه اين نمايشنامه و شيوه اجرايي‌اش يك شيوه خلاق است و ما كشف لحظه به لحظه را به تماشاگر مي دهيم تا لذنت هنري بيشتري ببرد.
صديقي در ادامه بحث درباره متن و اجرا به طراحي صحنه كار اشاره كرد و گفت: طراحي صحنه به نظر من آن قدرت را نداشته كه در همه صحنه‌ها همراه كار باشد.
صديقي گفت:اما در كل كار شما از اين جهت خوب است كه ذهن من تماشاگر را تحريك مي‌كند كه بيايم و يكبار ديگر نمايش را ببينم. ما منتظر يك پايان بندي تكان دهنده هستيم اما اين اتفاق نمي‌افتد.
علي جعفري هم گفت: سطوح بازي اختلاف‌هاي زيادي دارند، بازي بهزاد فراهاني در كنار بازي دانشجويان اتفاق بسيار خوبي است.
فراهاني گفت: اين پديده در متن نهفته است، ابراهيميان در اين متن با همه زيبايي‌اش نگاهش به نسل جوان ، متن فرصت كمي به بازيگران جوان داده است.
دلخواه نيز توضيح داد: كساني را داشتيم كه از بازي ما خيلي تعريف كردند.عزت اله انتظامي اشاره ويژه به بازي ها به خصوص بازي فراهاني داشتو لازم به ذكر است كه بهزاد فراهاني جايزه بهترين بازيگر مرد را در فجر پيش از آن خود كرده است.اما به نظرم يكي از نقاط قوت بازي بازيگران است.