دشت تهران سالانه 17 سانتيمتر فرونشست دارد

در اثر برداشت بي رويه آبهاي زير زميني دشت تهران سالانه 17 سانتيمتر فرونشست دارد اين را جمشيد چراغچي كارشناس آبهاي زير زميني در واكنش به تصويب مصوبه اي که فعاليت چاه هاي غير قانوني در ايران را قانوني مي کند در گفت‌و گو با خبرنگار «شهر» مي‌گويد.

به گفته اين كارشناس سال 1363 براي رسيدن به آب در منطقه يافت آباد تهران بايد 32 متر زمين را حفر مي كرديم اما در حال حاضر براي رسيدن به آب در همان منطقه بايد 90 متر زمين را بكنيم.يعني سطح سفره آب زير زميني در اين منطقه در طول 25 سال حدود 60 متر افت كرده است.

او اين مسئله را براي تهران فاجعه مي داند و اضافه مي كند: در حال حاضر در مكزيكو سيتي فرونشست زمين از تمام شهرهاي دنيا بيشتر است و عوارض اين فرونشست كه مانند زلزله منجر به ترك خوردن و تخريب بنا ها مي شود گريبانگير مردم است.

در اولين جلسه علني مجلس در سال 1389، بيش از 150 نماينده مجلس با امضاي طرحي خواهان صدور مجوز براي چاه هاي غير مجازي شدند که تا قبل از سال 1384حفر شده بود. با مصوب شدن اين طرح تمام افرادي که به طور غير قانوني اقدام به حفر چاه هاي عميق و نيمه عميق کرده بودند نه تنها مجازات نشدند بلکه صاحب سند و مجوز هم شدند.

اين طرح در حالي تصويب شد که با توجه به محدوديت منابع آبي و تامين 67 درصد آب مورد نياز کشور از منابع آبي زيرزميني کشور ايران با بحران تامين آب روبه رو است.

چراغچي به بيلان منفي آبهاي زير زميني در كشور آشاره مي كند: امروز ميزان برداشت آب از سفرههاي آب زير زميني در اكثر دشتهاي كشور بيش از مقدار تزريق آب به آنهاست كه اين امر معضلات بسياري براي منابع ملي كشور به وجود مي آورد.

او از تصويب طرح صدور مجوز براي چاههاي غير مجاز انتقاد مي كند: درايران مديريت واحدي براي منابع آبي كشور وجود ندارد كه اين امر منجر به سليقه اي شدن و اتخاذ تصميمات نادرست و گاهي موازي براي اين منبع گرانبها شده است.

اين كارشناس منابع آب زيرزميني، يكي ديگر از مشكلات برداشت بيش از حد آب از سفره هاي آب زيرزميني را جايگزين شدن آب هاي پاك بّا آب هاي حاوي نيترات بيان مي كند: در گذشته آب هاي ورودي به منابع آب زير زميني فاقد نيترات بودند در حاليكه امروز حجم زيادي از آبهاي ورودي داراي نيترات هستند و اين امر مشكلات زيست محيطي بسياري به بار مي آورد.

او تزريق آب رودخانه ها به سفره هاي آب زير زميني را يكي از راهكارهاي مثبت كردن بيلان آب هاي زير زميني در كشورهاي خشك ونيمه خشك مي داند: در شهري مانند تهران كه به طور متوسط 20 روز بارندگي در طول سال دارد ارگانهاي مختلف در مصرف آب بايستي آصول مديريتي را رعايت كنند. به عنوان مثال  چمن كه نياز آبي بسيار بالايي دارد ( هر متر مربع چمن يك ليتر آب احتياج دارد) و مختص مناطق پر باران است در فضاي سبز تهران بايد با گونه هاي بانياز كمتر به آب جايگزين شود. همچنين آبياري فضاي سبز در هنگام ظهر كه ميزان تبخير بسيار بالاست يكي ديگر از علل هدر دادن منابع آب است.

چراغچي اضافه مي كند: سيستم فاضلاب نيز در شهر تهران با شرايط اقليمي و بومي ا ين منطقه سازگاري ندارد و نيازمند تعمق بيشتر در اين بخش براي حفظ اين منبع ارزشمند براي نسل آينده هستيم.

بهرنگ ساكي كارشناس تاسيسات آبي نيز در گفت‌وگو با «شهر» با اشاره به كمبود منابع تامين آب در تهران وجود استخر ، سونا و جكوزي را كه امروز يكي از مصاديق لوكس وكامل بودن بناها در پايتخت هستند و حجم زيادي از منابع آب را هدر مي دهند براي شرايط آب و هوايي ايران ضروري نمي داند و معتقد است: اين امكانات براي كشورهاي اروپايي كه ميزان بارندگي در آنجا زياد و تابش آفتاب كم است ضروري است و در ايران نحوه انتخاب و به كارگيري چنين امكاناتي بايستي متناسب با شرايط آب وهوايي منطقه، سطح دسترسي به منابع آبي و رعايت چارچوب هاي مدون الگوي مصرف آب در هر منطقه باشد.

او عوارض و خسارت هاي ناشي از برداشت سفره هاي آب زير زميني را بسيار بيشتر از مزاياي آن مي داند و اضافه مي كند :بايد با تصويب قوانين همسو با منابع ارزشمند كشوردر جهت حفظ و احياي آنها تلاش كنيم نه اينكه با تصويب طرح هايي كه فقط سود جويي اشخاص در آن مد نظر است دست به تخريب هر چه سريعتر منابع ملي زد.

كاظم نصرتي رييس جامعه جنگلباني ايران درباره اين مصوبه مي گويد: برداشت غير مجاز آب، يکي از مشکلات قديمي طبيعت ما است. امروزه اينگونه برداشت ها تا جايي پيش رفته است که دشت هاي ما دچار بحران شده و نشست کرده اند.

او به زندگي هايي که با نبود آب از بين رفته است اشاره مي كند: ما در يک کشور خشک و نيمه خشک زندگي مي کنيم. حالا با اين مصوبه متجاوزان را به ادامه کارهاي غير قانوني خود تشويق مي کنيم. نصرتي با تاکيد بر اين مصوبه که مهر قانوني بر اقدام غير قانوني متجاوزان زده اضافه مي كند: با اين مصوبه ديگر کنترل طبيعت و سفره هاي آب زير زميني وجود ندارد. عده اي زمين دارند يا اقوامشان زمين دار هستند. براي همين به راحتي اينگونه طرح ها را تصويب مي کنند. وگرنه هيچ کارشناسي با اين طرح موافقت نمي کند.

به اعتقاد او با تصويب مصوبه اي که فعاليت چاه هاي غير قانوني در ايران را قانوني مي کند، بايد فاتحه دشتهاي ايران را بخوانيم.

(گزارشگر: بهار سلاح‌ورزي)