موافقت محيط زيست و منابع طبيعي استان گيلان با ساخت سد پلرود/سازمان جنگل‌ها: مجريان اين سد مجوز و ارزيابي زيست محيطي ندارند

در حاليكه مسوولان سازمان جنگل ها و مراتع اعلام كرده اند كه هنوز هيچ مجوزي براي ساخت سد پلرود از سوي اين سازمان ارائه نشده است مجريان آغاز به ساخت اين سد كرده اند.

رحماني مدير كل منابع طبيعي استان گيلان در گفتگو با خبرنگار محيط زيست خبرگزاري «شهر» با بيان اينكه تهيه آب شرب و آب مورد نياز كشاورزان يكي از مشكلات عمده در استان گيلان است مي گويد: يكي از روش هاي جمع آوري آب شيرين و جلوگيري از ورود آن به درون آب شور دريا احداث سد است.

او با اشاره به اينكه در كشور هاي پيشرفته اگر چه به منابع طبيعي اهميت بسياري مي دهند و لي نمي گذارند يك قطره از آب شيرين هم هدر رود اضافه مي كند: اگر ساخت سد با ارزيابي زيست محيطي انجام شود نه تنها مشكلي ايجاد نمي كند بلكه در بسياري موارد باعث بهبود شرايط محيطي نيز مي شود.

به گفته رحماني در استان گيلان در ترك آسفالت خيابان ها هم به خاطر شرايط خوب آب وهوايي استان گياهان رشد مي كنند و از يك ميليون و 475 هزار هكتار مساحت استان يك ميليون و 117 هزار هكتار را فضاي سبز طبيعي و مصنوعي اشغال مي كند بنابر اين نگراني از اين بابت در استان وجود ندارد!

او در پاسخ به اينكه چه درختاني در اثر احداث اين سد ازبين مي رود مي گويد: تعداد كمي درختان ازنوع توسكا و لرگ به خاطر احداث اين سد قطع مي شود كه مجريان طرح بايستي چندين برابر آن را درختكاري كنند.

كامران زلفي‌نژاد مديركل محيط زيست استان گيلان نيز در گفتگو با خبرنگار محيط زيست «شهر» موافقت خود را براي احداث اين سد ابراز مي كند: احداث اين سد يكي از ضروريات استان است و اصولاْ در مناطقي كه سد احداث مي شود اگر حق آبه رودخانه پايين دست رعايت شود بهترين گزينه براي حفظ آب براي آبزيان در فصل تابستان بوده و در اين صورت آبزيان در تمام طول سال حق حيات خواهند داشت.

او با بيان اينكه در منطقه اطراف محدوده سد پلرود هيچ گونه جنگل كاري وجود ندارد و تنها باغ هاي مركبات مردم وجود دارند تاكيد مي كند: ساخت اين سد مشكل زيست محيطي خاصي براي منطقه ايجاد نمي كند ولي مشكل كشاورزان و آب شرب استان را تا حدود زيادي بر طرف مي كند.

زلفي نژاد در پاسخ به اينكه وزارت نيرو براي احداث اين سد مجوز لازم را از محيط زيست دريافت كرده است مي گويد: مجريان چنين طرح هايي قطعاْ بايستي كل روند ارزيابي زيست محيطي را بگذرانند تا مجوز اجراي طرح را دريافت كنند.

وزارت نيرو طرحي در دست اجرا دارد تا با ساخت سدهاي متعدد و لاستيکي آبهاي سطحي استان گيلان را جمع آوري کرده تا علاوه بر تامين آب مورد نياز استان آب ساير استانهاي همجوار را نيز تامين کند. اين سد که قرار است به مدت 5 سال ساخته شود روي رودخانه پلرود زده خواهد شد. قرارداد ساخت سد پلرود 89 ميليارد تومان اعلام شده که مجموع برآود عمليات اجرايي اين سد در مدت قرارداد به 250 ميليارد تومان مي رسد. سد پلرود سومين سد در استان گيلان است. بسياري از کارشناسان گزينه سد سازي آنهم در استانهاي شمالي را به صرفه و اقتصادي نمي دانند و معتقد هستند که با روش هاي ديگر مي توان آب مورد نياز کشاورزي مردم را تهيه کرد. چرا که ساختن سد بدون ارزيابي اثرات زيست محيطي باعث تاثيرات مخرب روي اکوسيستم و زندگي اجتماعي مردم بومي منطقه خواهد شد.

از سوي ديگر عموزاده معاون حفاظت و امور اراضي سازمان جنگل ها و مراتع به خبرگزاري سبز پرس گفته است: وزارت نيرو هيچ گاه در ابتداي پروژه هاي سد سازي مجوز منابع طبيعي را نمي خواهد. در حالي که طبق قانون اين وزارت خانه مکلف است تا بر اساس مجوز ارزيابي ما و سازمان حفاظت محيط زيست اقدام به ساخت سد کند. در حالي که هفته گذشته ساخت سد پلرود در گيلان آغاز شده است عموزاده از نداشتن مطالعات ارزيابي و مجوز براي ساخت اين سد خبر داده است: حدود يک سال پيش برخي گفت و گوها ميان ما و وزارت نيرو در اين باره انجام شده بود. اما پس از آن آنها ديگر درخواست ارزيابي و يا صدور مجوز را نداشتند. عموزاده با اشاره به اينکه ساخت سد در جنگل هاي شمال حتما بايد ارزيابي شود گفته است : در اين مناطق پوشش گياهي و جنگلي بسيار غني است و ساخت سد باعث تغيير اکوسيستم در منطقه مي شود. ساخت سد روي اکوسيستم اين مناطق بسيار تاثير گذار است. تغيير جهت رودخانه باعث مي شود که پوشش گياهي بسياري از مناطق از بين برود و باعث قطع شريانهاي حياتي در منطقه مي شود. از جهت ديگر آبي که در سدها نگهداري مي شود آثار تبخير بالايي دارد. اصطلاحا به آنها تشتک تبخير مي گويد. حال شما اين نوع مديريت آب در استان هاي شمالي را مقايسه کنيد با مديريت خود طبيعت. در جنگل هاي پوشيده چون تابش خورشيد کمتر است آب به صورت طبيعي به سفره هاي زير زميني نفوذ مي کند. ما در سفره هاي آب زير زميني هيچ تبخيري نداريم. همين آبها به صورت پمپاژ عمل مي کنند و همه مناطق را سيراب مي کند. ساخت سد تمام اين جريانهاي طبيعي را قطع مي کند. به همين دليل ما معتقد نيستيم که همه نقاط کشور احتياج به سد سازي دارد. عموزاده به تبعات زيست محيطي ساخت سد اشاره کرده است: در جيرفت سدي که ساخته شد باعث خشک شدن زمين هاي کشاورزي مردم منطقه شد. چرا که در بالادست مسير رودخانه ها منحرف شده بود. حق آبه ها از بين رفت و باغات خشک شدند. هرچند عموزاده معتقد است در برخي رودخانه هاي پرآب ساخت سد ايرادي ندارد به سدهاي کارون 1 و 3 اشاره کرد:البته در ساخت سد کارون 4 بيش از 200 هزار اصله بلوط و بنه از بين رفتند و وزارت نيرو در ساخت اين سد هم از ما درخواست ارزيابي و مجوز نکرده بود. وقتي که ميلياردها تومان هزينه مي شود و تاثيرات ساخت سد آشکار مي شود اين وزارت خانه تصميم به گرفتن مجوز مي کند. او در پاسخ به دريافت خسارت از وزارت نيرو گفته است: تا برنامه سوم ما مي توانستيم خسارت ها به صورت نقدي دريافت کنيم. اما در برنامه چهارم خسارت نقدي جاي خود را به تعهدات اين وزارت خانه مانند جنگل کاري داد. معاون حفاظت و امور اراضي در پاسخ به اينکه وزارت نيرو چه انداره به اين تعهدات خود عمل کرده است گفته است:در برخي از موارد مانند سد کيا بيشه خسارت هايي را دريافت کرديم. ولي در برخي موارد ديگر مي گويند که دولت نبايد از دولت خسارت بگيرد . حتي اين موضوع را به رياست جمهوري منتقل کردند که به جاي هزينه نقدي معادل آن درخت کاشته شود. به گفته او در برنامه پنجم خسارت نقدي از وزارت نيرو در اين گونه پروژه ها دريافت خواهد شد و مبالغ اين خسارات مختلف است. بستگي به گونه جنگلي و مرتعي دارد. در شمال کشور چون جنگل طبيعي است بالاي چندين ميليارد تومان است. معاون حفاظت و امور اراضي با تاکيد بر اينکه به غير از رودخانه هاي پر آب که اثار سيلابي دارند نياري به ساخت سد نداريم افزوده است: سد سازي همان تشتک تبخيري است که به راحتي آب را از بين ببريم. در حالي که با عمليات آبخيزداري آب را ميتوانيم در بين دشت ها نگه داريم و با آبخوان داري مي توانيم آب را تزريق کنيم به سفره هاي آب زيرزميني که دشتها خشک نشوند.

همايون كاوه مدير انجمن سبز پوشان در گفتگو با خبرنگار محيط زيست «شهر» نيز ساخت هر نوع سدي را مخالف موازين زيست محيطي نمي داند: گاهي اوقات بسته به شرايط، ساختن سد يك راهكار مناسب براي هدايت آب ها است و به عنوان مثال براي جلوگيري از ورود رسوبات به داخل دريا از اين سازه استفاده مي كنند.

به اعتقاد او اگر در طراحي سد مسائل زيست محيطي منطقه در نظر گرفته نشود خسارت هاي زيادي از جمله تخريب جنگل ها و خشك شدن رودخانه هاي بالادست و پايين دست سد پديد مي آيد.

كاوه با تأ كيد بر اينكه گاهي اين تبعات جبران ناپذير هستند مي افزايد: با توجه به اين امر گزارش ارزيابي زيست محيطي سدها بايستي پيش از اجرا به مسئولان مربوط ارائه شود.