«شب باستان‌شناسی ایران» در «شب ایران»

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، هشتادمین نشست تخصصی «شب ایران» با موضوع «شب باستان‌شناسی ایران» با حضور جواد حسین‌زاده، پژوهشگر باستان‌شناسی پیش از تاریخ و جمعی از پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ و هویت ملی برگزار شد.

حسین‌زاده در این نشست با تمرکز بر پیوند میان باستان‌شناسی و علوم اجتماعی به نقد رویکرد‌های تک‌بعدی در مطالعه تاریخ ایران پرداخت و بر ضرورت استفاده از جامعه‌شناسی تاریخی برای تحلیل روند شکل‌گیری و تحول ساختار‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی تأکید کرد.

وی با اشاره به اینکه برخی تحلیل‌ها تاریخ ایران را از دوره هخامنشی آغاز می‌کنند، گفت: داده‌های باستان‌شناختی نشان می‌دهد ایران پیش از این دوره نیز دارای بنیان‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کهنی بوده که در شکل‌گیری هویت ملی نقش داشته‌اند.

این پژوهشگر با تأکید بر تفاوت میان تاریخ‌نگاری صرف و جامعه‌شناسی تاریخی، افزود: جامعه‌شناسی تاریخی به دنبال بررسی علت‌ها و چگونگی شکل‌گیری و تحول ساختار‌های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در طول زمان است و از این طریق می‌توان به تبیین وضعیت امروز جامعه پرداخت.

حسین‌زاده همچنین با اشاره به کتاب «باستان‌شناسی رفتار: از دوران پارینه‌سنگی تا شاهنشاهی هخامنشی» نوشته راجر متیوز و حسن فاضلی از فاصله میان داده‌های باستان‌شناختی و تحلیل‌های جامعه‌شناختی سخن گفت و بر ضرورت بهره‌گیری از یافته‌های باستان‌شناسی در مطالعات اجتماعی و تاریخی تأکید کرد.

وی در ادامه با طرح موضوع مسیر توسعه اقتصادی و سیاسی ایران، نقش جوامع دامپرور کوچ‌رو در شکل‌گیری ساختار‌های قدرت را مورد بررسی قرار داد و تسلط ساختاری گروه‌های کوچ‌رو بر جوامع یکجانشین را به عنوان یکی از فرضیه‌های قابل بررسی در تحلیل توسعه‌نیافتگی سیاسی ایران مطرح کرد.

حسین‌زاده در پایان بر ضرورت استفاده از رویکرد‌های علمی و میان‌رشته‌ای از جمله «ماتریالیسم محیط‌گرا»، برای مطالعه جامعه ایران تأکید کرد و شناخت لایه‌های زیستی، اقتصادی و جمعیت‌شناختی را برای تحلیل هویت ملی و ساختار‌های قدرت ضروری دانست.

هشتادمین نشست «شب ایران» عصر چهارشنبه ۲۸ مرداد برگزار شد و در پایان آن، حاضران درباره بازنگری در روش‌های پژوهشی و تقویت همکاری میان‌رشته‌ای میان باستان‌شناسان و جامعه‌شناسان به بحث و تبادل نظر پرداختند.