کتابخانه‌هایی که زخم جنگ بر تن دارند
جنگ، تنها ویرانی ساختمان‌ها و زیرساخت‌های شهری نیست؛ گاهی موج انفجار، پنجره‌های یک کتابخانه را می‌شکند، سقف سالن مطالعه را فرومی‌ریزد و سکوت فضایی را که روزگاری با ورق خوردن کتاب‌ها و صدای مطالعه شهروندان جان می‌گرفت، با صدای انفجار درهم می‌شکند. در جریان حملات رژیم صهیونیستی، کتابخانه‌ها و مراکز فرهنگی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران نیز از آسیب‌های جنگ در امان نماندند؛ مراکزی عمومی که نه محل فعالیت نظامی، بلکه پناهگاه دانایی، آگاهی و فرصتی برای رشد و یادگیری شهروندان بودند.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی فرهنگ و هنر، موج انفجار حملات به پنج کتابخانه در مناطق ۴، ۸، ۱۱، ۱۶ و ۲۲ آسیب وارد کرد. در کتابخانه لویزان منطقه ۴، شیشه‌های سالن مطالعه خواهران شکست؛ در کتابخانه گلبرگ منطقه ۸، سامانه مدیریت کتابخانه از بین رفت. کتابخانه شهید قذیریان در منطقه ۱۱ با تخریب بخشی از دیوار‌ها و شکستن شیشه‌ها، کتابخانه شهید فهمیده در منطقه ۱۶ با آسیب به سقف‌های کاذب و شکستن شیشه‌های سالن و کتابخانه تخصصی کودک و نوجوان پرتو در منطقه ۲۲ با شکستگی شیشه‌ها و آسیب به سقف، هر یک بخشی از خسارات ناشی از این حملات را تجربه کردند.
اما آنچه این خسارات را تلخ‌تر و عمیق‌تر می‌کند، تنها ویرانی فضا‌های فرهنگی نیست؛ جنگ، دوستداران کتاب را نیز از ما گرفت. چهار نفر از اعضای کتابخانه‌های سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در جریان جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان به شهادت رسیدند؛ چهار شهروندی که پیش از آن، کتابخانه‌های محله‌شان بخشی از زندگی روزمره آنها بود و حالا نامشان در فهرست شهدای خانواده بزرگ کتابخانه‌های سازمان ثبت شده است.
عزیز سیفی آوارسین، عضو کتابخانه شهید آوینی، در جریان جنگ ۱۲روزه و در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۴۰۴ به شهادت رسید. محسن نهضت شهریاری، عضو کتابخانه شیخ صدوق و سرباز پادگان دیلمان، وابسته به یگان سیدالشهدا شهرری، نیز در تاریخ ۶ تیر ۱۴۰۴ به خیل شهدا پیوست.
در جنگ رمضان نیز بشرا عرب‌زاده، عضو ۱۱ ساله کتابخانه گلستان در منطقه ۸، به همراه خانواده خود در منزل مسکونی‌شان در محله نارمک تهران، در ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ به شهادت رسید. مهسا اکبری، عضو ۱۵ ساله کتابخانه ۱۳ آبان در منطقه ۲۰، نیز در ۸ فروردین ۱۴۰۵ در پی حمله به منزل مسکونی خود در محله ۱۳ آبان شهرری جان خود را از دست داد.
چهار شهید کتاب‌خوان که هر یک روزگاری در میان قفسه‌های کتابخانه‌های محله خود به دنبال دانستن و آموختن بودند و حالا نامشان در حافظه این مراکز فرهنگی ماندگار شده است؛ شهدایی که راه رهبر شهید و کتاب‌خوان انقلاب اسلامی را دنبال کردند؛ رهبری که کتاب و مطالعه همواره بخش مهمی از سلوک فرهنگی و زندگی ایشان بود.
در پاسداشت یاد این چهار عضو شهید، سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران هم‌زمان با هفته کتاب و کتابخوانی، برنامه‌ای ویژه برای گرامیداشت یاد و خاطره آنان در کتابخانه‌های خود تدارک دیده است. بر این اساس، تصاویر و روایت‌هایی از زندگی و شهادت این اعضا در قالب گوشه‌های یادبود در فضای کتابخانه‌ها به نمایش درمی‌آید تا مراجعه‌کنندگان به‌ویژه کودکان و نوجوانان، با نام و یاد این اعضا آشنا شوند و خاطره آنان در خانه‌های کتاب محله زنده بماند.
این یادبودها به‌ویژه برای دو عضو نوجوان شهید، بشرا عرب‌زاده و مهسا اکبری، فرصتی برای روایت زندگی کوتاه، اما ماندگار کودکانی است که بخشی از روز‌های خود را در کتابخانه و در همراهی با کتاب گذرانده بودند. همچنین یاد عزیز سیفی آوارسین و محسن نهضت شهریاری، دو عضو شهید دیگر کتابخانه‌های سازمان، در این برنامه گرامی داشته می‌شود تا این چهار نام برای همیشه در حافظه فرهنگی محله‌ها بماند.
امروز شیشه‌های شکسته کتابخانه‌ها، سقف‌های آسیب‌دیده و نام اعضای شهید، هر یک روایتی از روز‌های جنگ را در حافظه مراکز فرهنگی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران ثبت کرده‌اند. کتابخانه‌ها دوباره بازسازی می‌شوند، شیشه‌ها جایگزین می‌شوند و قفسه‌ها بار دیگر از کتاب پر خواهند شد؛ اما جای خالی کسانی که دیگر برای خواندن کتاب به این مراکز بازنمی‌گردند، با هیچ بازسازی‌ای پر نخواهد شد. این کتابخانه‌ها علاوه بر رسالت فرهنگی خود، اکنون حامل خاطره و یاد شهروندانی هستند که نامشان برای همیشه با تاریخ این مراکز گره خورده است.