انديشه، رفتار و زندگي حضرت فاطمه (س)

نوشته دكتر علي شريعتي؛

خواستم بگويم كه: فاطمه دختر خديجه بزرگ است. ديدم كه فاطمه نيست.خواستم بگويم كه: فاطمه دختر محمد(ص) است ديدم كه فاطمه نيست.خواستم بگويم كه: فاطمه همسر على است.ديدم كه فاطمه نيست خواستم بگويم كه: فاطمه مادر حسنين است ديدم كه فاطمه نيست. خواستم بگويم كه: فاطمه مادر زينب است. باز ديدم كه فاطمه نيست. نه، اينها همه هست و اين همه فاطمه نيست. فاطمه، فاطمه است.

وي در همه‌ ابعاد گوناگون زن بودن نمونه شده بود.

مظهر يک دختر، در برابر پدرش.مظهر يک همسر در برابر شويش.مظهر يک مادر در برابر فرزندانش.مظهر يک ” زن مبارز و مسئول ” در برابر زمانش و سرنوشت جامعه‌ اش.

وي خود يک “ امام ” است، يعني يک نمونه مثالي، يک تيپ ايده‌آل براي زن، يک “ اسوه ” ، يک شاهد براي هر زني که مي‌خواهد ” شدن خويش ” را خود انتخاب کند.

او با طفوليت شگفتش، با مبارزه‌ مدامش در دو جبهه خارجي و داخلي، در خانه‌ پدرش، خانه‌ي همسرش، در جامعه‌اش، در انديشه و رفتار و زندگيش، “چگونه بودن” را به زن پاسخ مي‌داد.

زناني که در قالب هاي سنتي قديم مانده اند ، مساله اي برايشان مطرح نيست ؛ و زناني که قالب هاي وارداتي جديد را پذيرفته اند ، مساله برايشان حل شده است.

اما در ميان اين دو نوع (زنان قالبي) ، آنها که نه مي توانند آن شکل قديم موروثي را تحمل کنند و نه به اين شکل تحميلي تسليم شوند ، چه بايد بکنند؟

اينان مي خواهند خود را انتخاب کنند ، خود را بسازند. الگو مي خواهند، نمونه ايده آل . براي اينان مساله ي (چگونه شدن) مطرح است . فاطمه با (بودن) خويش ، پاسخ به اين پرسش است.

«وقتي پيامبر اسلام مي‌گويد فاطمه يکي از چهار زن بزرگ جهان است، وقتي که در برابر همه رنجها و پريشاني‌ها و همه غمهاي زندگي فاطمه، پيغمبر به او تسلي مي‌دهد که «نمي‏خواهي بانوي همه زنان جهان باشي؟» اينها تعارف نيست که يک مرد به دخترش مي‌گويد! پيغمبر چنين تعارفها را ندارد!... وقتي مي‌گويد تو مي تواني بانوي همه زنان جهان باشي، به معناي اين نيست که تعارف کرده باشد و هم به معناي آن نيست که براي پيروان خود يک بت ساخته باشد که فقط او را بپرستند و يک معبود که ستايشش کنند و يک ممدوح که فقط مدحش را بگويند و يا يک قرباني که فقط عزاداري کنند؛ بلکه به عنوان يک سرمشق او را بشناسند و از روي زندگي‌اش درس بياموزند و عمل کنند. اين به معناي «سيده‌ زنان عالم» است.

چگونه مي‌توان آموخت؟ آنچه مي‌خواهم بگويم درس آموختن از اين شخصيت است. وقتي که مثلا مساله فدک در زندگي فاطمه مطرح است بايد ديد از آن چه مي‌توان آموخت؟ من قبلا گفته‌ام تکيه حضرت فاطمه براي پس گرفتن فدک فقط کوششي براي باز گرفتن يک مزرعه کوچک نيست. اينقدر نبايد دعوت فاطمه و مبارزه فاطمه را کوچک کرد و تحقير کرد. براي اينکه مبارزه براي پس گرفتن فدک، و اعلان غصب فدک بطور مداوم به عنوان نشان دادن نشانه‌اي و مظهري از غصب و انحراف در ر‍ژيم حاکمي است که فاطمه با آن مخالف است. درسي که مي‌توان از بزرگترين مظهر مادري در تاريخ اسلام و نمونه اعلاي يک زن در خانه، داراي همسر و پرورنده فرزند- آنچنان همسري و اينچنين فرزنداني- گرفت. چنين زني که در تمام مدت عمرش از طفوليت تا ازدواجش و از ازدواجش تا مرگش، به عنوان يک عنصر مسئول در سرنوشت امت، فکر، عقيده، مبارزه و حق پرستي و همچنين در مقابل انحراف و در غصب و ستمي که در جامعه‌اش بوجود مي‏آيد، احساس مسئوليت مي‌کند و در متن درگيري‌هاي اجتماعي حضور دارد و تا لحظه مرگش خاموش نمي‌نشيند، علي‌رغم اينکه مي‌داند در اين مبارزه پيروز هم نخواهد شد.

همچنين امروز او مي‌تواند زن مسلمان را بسازد. او به عنوان يک مادر در مرحله‌اي که دختري چون زينب مي‌پرورد و پسراني چون حسن و حسين (ع)، و به عنوان يک بعد ديگر زن متعالي و مثالي، همسر به عنوان کسي که در تنهايي‌ها و سختي‌ها ، نقش‌ها و عظمتهاي علي (ع) پا به پاي اوست و همچنين به عنوان يک زن مسئول اجتماعي، کسي که از بدو تولد تا لحظه‌‌اي که پدرش را تنها به زمين گذاشت و در غربت دفن شد و در خاموشي، باز يک لحظه از مبارزه نايستاد: در جبهه خارجي با کفر تا هجرت و در جبهه داخلي با انحراف و قتل تا لحظه مرگ، حتي بعد از مرگ نيز که: «علي مرا پنهان دفن کن تا بر گور من گرد نيايند و هم بر عزاي من مراسمي برپا نکنند و بر من نماز نخوانند و مراسمي بپا ندارند تا به نام من قدرت خود را توجيه ديني نکنند» زني که حتي مردن و دفن شدنش را مي‌خواهد وسيله‌اي کند براي مبارزه در راه حق و محکوم کردن ابدي و هميشگي غصب. اين است «چگونه امروز زن مسلمان بودن»!