آبياري فضاي سبز يكي از بهترين روش‌هاي استفاده مجدد از پساب

امروزه در شهرهاي بزرگ جهان به علت تراكم جمعيت و وجود وسايل ماشيني، آلودگي هوا يكي از مسائل مهم است. دركشور ايران به ويژه دركلان شهر تهران اين مسئله هر روز حادتر شده و با وجود 10 ميليون جمعيت دراين شهر كه در منطقه خشك و روي شيب جنوبي البرز قرار گرفته، آلودگي هوا بسيار خطرناك است. طرق مختلفي براي مبارزه با اين آلودگي مي توان در نظر گرفت كه يكي از اين موارد ايجاد فضاي سبز و جنگل كاري در سطح وسيع در اطراف شهرها است.

يكي از مسايل مهم مرتبط با جنگل كاري و فضاي سبز، تامين آب مورد نياز آنها است كه به خصوص درمناطق خشك ضرورت فراواني دارد. ايران با متوسط بارندگي سالانه 250 ميلي متر جزء مناطق خشك جهان محسوب مي شود.

رشد جمعيت و افزايش نياز آب، كشور را در مرز شرايط بحران آب قرار داده است يكي از روشهايي كه به منظور استفاده حداكثر از منابع آب درچند دهه اخير در اكثر كشورها مورد توجه قرار گرفته ، استفاده از پساب ها است، پالايش و بهره‌گيري دوباره از فاضلابها از سودمندترين راههاي جلوگيري از آلودگي ايستگاهها و برآوردن نياز آبي در سرزمين‌هاي خشك و نيمه‌خشك است.

دكتر مسلم اكبري نيا استاد دانشگاه منابع طبيعي دانشگاه تربيت مدرس در اين باره به خبرنگار محيط زيست خبرگزاري شهر مي گويد: جمع آوري، تصفيه و استفاده از پساب در فضاي سبز يكي از سودمندترين راه هاي به كارگيري حداكثر منابع آبي، حفظ محيط زيست و تامين حاصلخيزي خاک است. البته وجود فلزهاي سنگين در پساب ممكن است استفاده از آن را محدود كند.

به گفته او مناطق شهري کشور داراي حجم بالايي از فاضلاب شهري هستند که دفع نامناسب آن مي تواند مشکلات محيط زيستي در اطراف مناطق مذکور بوجود آورد. در بسياري از تحقيقات مشخص شده كه بهترين راه دفع پساب استفاده از آن در آبياري است.

به اعتقاد اكبري نيا دسترسي به پساب به عنوان يك منبع مطمئن و دائمي آب و مواد مغذي موجب مي شود گياهان در زمان نياز آب و كود كافي و مناسب در اختيار داشته باشند. استفاده از پساب از يك طرف باعث جلوگيري از تخليه فاضلاب به محيط زيست شده و از طرف ديگر به علت كاهش و توقف استفاده از كودهاي آلي و شيميايي مانع بروز اثرات تخريب اين مواد در محيط زيست مي شود.

او اضافه مي كند: استفاده از پساب در زمين هاي جنگلي در مواردي به منظور جذب فلزات سنگين مضر از طريق توسعه سيستم ريشه اي گسترده نتايج مطلوبي داشته ، به طوري كه در اين حالت با كاهش سميت خاك موجبات سالم سازي محيط فراهم شده است.

استفاده از پساب براي توسعه جنگل كاري ها و ايجاد كمربند جنگلي

دكتر سيد محسن حسيني معاون آموزشي دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تربيت مدرس با تأييد اينكه بهترين روش براي دفع پساب با آلودگي كم استفاده از آن درآبياري گياهان غير مثمر است به خبرنگار محيط زيست خبرگزاري شهر مي گويد: روزانه صدها هزار ليتر فاضلاب خانگي و صنعتي و حتي بيمارستاني رها مي شود كه به منابع آبهاي زيرزميني نفوذ مي كند. يافته هاي آماري نشان مي دهد 80 درصد آب مصرفي شهروندان تهراني، به فاضلاب تبديل مي شود.از سوي ديگر گسترش بي رويه شهر تهران و آلودگي هواي آن باعث افزايش نياز به فضاي سبز مي شود.

او اضافه مي كند: ايجاد فضاي سبز به ويژه احداث كمربند جنگلي مي‌تواند نقش موثري در تلطيف هوا داشته باشد و از آنجايي كه كمبود آب عامل محدود كننده ايجاد فضاي سبز است لذا مي توان از پساب براي توسعه جنگل كاري ها و ايجاد كمربند جنگلي استفاده كرد.

حسيني تأكيد مي كند: استفاده از فاضلاب ممكن است برهم زننده اكوسيستم خاك باشد ، بنابراين تصميم گيري در مورد كاربرد فاضلاب چه به صورت خام وچه به صورت تصفيه شده بايد بر اساس ويژگي هاي آب ، خاك ، گياه و محيط هر محل استوار باشد.

به گفته او مشكل اساسي كاربردفاضلاب در آبياري ، وجود عناصر سنگين و سمي موجود در آن است زيرا غلظت بالاي فلزات، حركت و توزيع متعادل عناصر ضروري را در بين بخشهاي مختلف گياه از طريق جذب رقابتي، تحت تاثير قرار مي دهد.

استفاده از پساب‌ در آبياري زمين‌هاي كشاورزي بسيار خطرناك است  

از سوي ديگر دكتر سروش مدبري مديركل دفتر بررسي آب وخاك سازمان محيط زيست در گفتگو با خبرنگار محيط زيست خبرگزاري شهر بدترين اقدام استفاده از پساب هاي شهري و صنعتي در آبياري زمين هاي كشاورزي مي داند: با اين عمل تمام آلاينده هاي موجود در پساب وارد محصولات مورد مصرف مردم شده و خطرات زيادي به بار مي آيد.

او با تأكيد بر تصفيه اوليه پساب ها براي كاهش مواد آلاينده موجود در آنها استفاده از پساب هاي شهري و صنعتي را در آبياري فضا هاي سبز غير مثمر راهكار بهتري مي داند.

مدبري اضافه مي كند : در صورتي كه پساب هاي تصفيه نشده را براي آبياري فضاي سبز به كار ببريم مقداري از اين آلاينده ها به خاك و منابع آب زيرزميني منطقه نفوذ مي كند كه در صورتي كه پس از گذشت چند سال در آن اراضي تغيير كاربري ايجاد شده و به عنوان زمين كشاورزي ويا مسكوني در انها چاه حفر شود مشكلات و بيماري هاي فراواني گريبان گير نسل بعد مي شود .

او در پاسخ به اينكه پساب هايي كه در حال حاضر در محيط رها هستند را چگونه بايد مهار كرد مي گويد: طبق قانون تمام پساب هاي شهري و صنعتي بايستي تصفيه شوند و هر واحدي كه اين اقدام را انجام نمي دهد خلاف قانون عمل مي كند.

بهار سلاحورزي