صنعت گردشگري جايگزيني مناسب براي درآمدهاي اقتصادي ناپايدار

توريسم به عنوان يكي از بزرگ ترين و پر رونق ترين صنعت جهان است . انتظار مي رود که در قرن بيست و يکم نيز اين صنعت پيشتاز بوده و سير صعودي آن ادامه يابد ، سفر و جهانگردي ريشه عميق در ارزش هاي انساني رفتار و فرهنگ آنها دارد.

با توجه به سه عنصر مهم توريسم يعني جاذبه هاي فرهنگي ، طبيعي و ورزشي که به عبارتي سه عامل توسعه پايدار محسوب مي شوند رشد قابل توجه توريسم در 50 سال گذشته يکي از مهم ترين پديده هاي اقتصادي و اجتماعي در قرن بيستم بوده است . از سوي ديگر فرار انسان ها از زندگي ماشيني و تمايل به انجام فعاليت هاي ورزشي و تفريحي در طبيعت بستر مناسبي را براي سرمايه گذاري در صنعت توريسم فراهم آورده زيرا بر اساس برآورد سازمان جهاني جهانگردي 12 ميليارد دلار درآمد حاصل از همين صنعت بوده است . بنابراين قرن 21 قرن برداشتن گام هاي طلايي در جهت گسترش گردشگري و اكوتوريسم و حفاظت از طبيعت، معنويت و سلامت است.

صنعت توريسم يکي از بخشهاي اقتصادي است که در صورت سرمايه گذاري مناسب، سود آن از بسياري از بخشهاي اقتصادي ديگر بيشتر است.

بر اساس برآورد WTO در حالي که رشد عمومي صنعت توريسم براي نخستين دهه در پيش رو (2000 تا 2010) بين 4/3 تا حداکثر 7/6 درصد پيش بيني مي شود ، يافته هاي موجود بيانگر آن است که بيشترين قسمت از اين رشد در بخش اکوتوريسم به وقوع پيوسته و به طور کلي رشد اين بخش بين 10 تا 30 درصد خواهد بود . به اين ترتيب انتظار مي رود تا يک دهه ديگر شمار طبيعت گردان که اکنون هفت درصد از کل مسافران جهان را شامل مي شود ، به بيش از بيست درصد برسد . دسته بندي مذکور ، اکوتوريسم را آن بخش از سفرهائي که به منظور لذت بردن از حضور در طبيعت و نيز ديدار از جاذبه هاي آن انجام مي شود تعريف کرده است اين تعريف در وجه عام خود جامع نبوده و بخش هاي مهمي همچون توريسم ورزشي ، توريسم کوه روستاگردي و .. را در بر نمي گيرد . قطعاً با افزودن اين بخش به دسته بندي فوق ، سهم اکوتوريسم دراين صنعت دردهه آينده جهان بسيار افزون تر شده و بر اساس برخي برآوردهاي حتي از 50 درصد کل سفرهائي که در جهان انجام مي شود نيز فراتر خواهد رفت .

در تحقيقي در آمريكا مشخص شده كه طبيعت گردان بطور عمده شامل سه گروه هستند :

1-بيابانگردان

2-علاقه مندان به ديدار از حيات وحش

3-علاقه مندان به سفرهاي گروهي با درشکه ، اسب و يا دوچرخه

بديهي است که اين دسته بندي صرفاً بر جغرافياي طبيعي مناطق منطبق است . منابع اکوتوريسم هر منطقه را ، طبيعت آن عرضه مي کند و در مناطقي همچون کشور ما که برخوردار از طيف کامل چشم اندازهاي متنوع اقليمي و شيوه هاي معيشتي منطبق به اين شرايط اقليمي است ، دسته بندي مقاصد طبيعت گردي بسيار متفاوت با موارد پيش گفته خواهد بود .

همچنين قابل ذکر است که در دسته بندي فوق توريسم ورزشي (اعم از ورزشهاي زمستاني ، ورزشهاي آبي و ... ) و نيز توريسم شکار و طبيعت درماني مورد توجه قرار نگرفته است زيرا شمار شکارگاهها و نيز چشمه هاي آبگرم و ... در آمريکاي شمالي به حدي نيست که بتواند بعنوان يکي از ارکان عمده اکوتوريسم منطقه محسوب شود هر چند که ممکن است داراي سهم خاص خود در بازار توريسم باشد .

گفتني است که TES در يک دسته بندي ديگر طبيعت گردان را به طور کلي به دو دسته تقسيم کرده است .

1- آنها که مي خواهند از لذت ديدار طبيعت و حضور در آن بهره مند شوند .

2- علاقه مندان به تجربه مکانها و حال و هواهاي تازه .

روند رشد اکوتوريسم :

1-آمار جالب توجه مي گويد که بين سالهاي 1992 و 1995 بطور متوسط سالانه 10 درصد آمريکايي ها صرفاً بمنظور ديدار از طبيعت و لذت بردن از آن دست به سفر زدند . مرکز اطلاعات سياحتي آمريکا (مرجع تهيه اين آمار) اشاره اي به شمار ديگر گروههاي طبيعت گردان (علاقه مندان به توريسم ورزشي، شکار و ... ) نکرده است . با اين وجود حتي آمار فوق نيز بيانگر 43 ميليون اکوتوريست در يک مقطع زماني سه ساله اي است که نشان مي دهد بخش اکوتوريسم در آمريکا حتي بدون اتکا به طبيعت گردان خارجي نيز بازاري پر رونق دارد . مرکز فوق افزوده است اين شمار طبيعت گردان موجب شده كه در سال 1996 معيشت سيصد هزار نفر در آمريکا به طور مستقيم و يا غيرمستقيم وابسته به اکوتوريسم باشد و درآمد کلي طبيعت گردي در اين سال در آمريکا حدود چهارده ميليارد و دويست ميليون دلار برآورد شده است .

بررسي آمار رشد اکوتوريسم در کشورهاي کوچک نيز جالب توجه است

بر اساس آمار سازمان جهاني جهانگردي در سال 2005 ، 840 ميليون نفر گردشگر در دنيا سفر کرده اند که از اين ميان 54 درصد (445 ميليون نفر) متعلق به اروپا ، 5 درصد آفريقا ، 155 ميليون نفر گردشگر مربوط به آسيا و 133 ميليون نفر گردشگر آمريکايي و 39 ميليون نفر نيز گردشگران خاورميانه و 13 درصد (40 ميليون) سهم جهان اسلام بوده است.

گردشگري در جهاني شدن دنيا نقش مضاعفي دارد و با يک مديريت قوي مي توان از اين امر در جهاني شدن به خوبي استفاده کرد.

گردشگري و سياست خارجي موضوعاتي مرتبط با هم بوده و جدا از هم نيستند توسعه گردشگري

مي تواند در خدمت سياست خارجي و صلح جهاني باشد.

در ترکيه تا کنون اقدامات مفيد زيادي در زمينه سرمايه گذاري در صنعت توريسم صورت گرفته است که نتيجه آن جذب 26ميليون توريست و کسب درآمد22ميليارد دلاري در سال گذشته بوده است.