«حبه انگور» پاياني بر سكته‌هاي قلبي
با تولد «حبه انگور» قصه شنگول و منگول در موسسه شبيه‌سازي رويان كامل شد تا امروز پژوهشگران ايراني بتوانند از شير «حبه انگور» تازه‌ترين مهمان مزرعه حيوانات تراريخته و شبيه سازي شده اين پژوهشگاه داروي ضدسكته را توليد كنند. اين اتفاق مي‌تواند پاياني باشد بر مرگ‌هاي آني كه هرلحظه بشر امروزي را تهديد مي‌كند.
به گزارش "شهر" اوايل دهه 80 که رويان با جديت تحقيقات سلولي و مولکولي را کنار تحقيقات ناباروري وسعت بخشيد دو پروژه سلول‌هاي بنيادي و شبيه سازي به صورت همزمان در اين پژوهشگاه به عنوان اولويت دنبال شده است. در شبيه سازي آنها به دنبال اين هدف بودند كه بتوانند با اين فناوري به توليد سلول‌هاي بنيادي کمک كنند که همسان با بافت هاي مورد نياز باشد. اين هدف‌گذاري آنها در شاخه شبيه سازي درماني قرار مي‌گيرد. براي اين کار بايد از شبيه سازي توليد مثل آغاز مي کردند.
تولد «رويانا» آنها را به تحقق روياهايشان نزديك كرد و محققان رويان توانستند به عرصه فناوري شبيه‌سازي وارد شوند و همين امر ادامه شبيه‌سازي درماني را منتفي کرد، بنابراين همان زمان تصميم گرفته شد که از اين نوع فناوري در حوزه توليد حيوانات تراريخته (ترنس ژن) استفاده شود.
در اين زمينه توليد اين حيوانات با اين هدف شکل گرفته که پروتئين دارويي در داخل شير اين نوع حيوانات استفاده شود، بنابراين پس از تخليص شير اين حيوانات، فرآورده دارويي مورد نياز آنها بدست آيد. قصه ادامه داشت و پازل‌ها با تولد شنگول و منگول بيشتر در دي ماه سال 88 حل مي‌شد.
«حبه انگور» تازه‌ترين مهمان مزرعه حيوانات تراريخته و شبيه‌سازي شده پژوهشگاه رويان است كه در پي تولد «شنگول» و «منگول» - بزهاي تراريخته حاوي ژن فاكتور 9 انعقادي- روز جمعه سوم ارديبهشت ماه امسال همراه با يك بزغاله تراريخته ديگر در پايگاه تحقيقاتي اصفهان پژوهشگاه رويان متولد شد.
خبر تولد حبه انگور براي نخستين بار توسط گورابي، رئيس پژوهشکده رويان در اولين سخنراني عمومي يازدهمين کنگره ژنتيک ايران اعلام شد؛ البته بزغاله همراه «حبه انگور» به علت نارسايي گوارشي پس از هفت روز تلف شد، اما اين بزغاله در سلامت كامل بسر مي‌برد و آزمايش‌هاي ژنتيكي كه طي اين مدت انجام شده، صحت تراريختگي آن و بزغاله تلف شده را تاييد كرده است.
شاهرودي، معاون پژوهشي پژوهشگاه «رويان» جهاد دانشگاهي به ايسنا مي‌گويد: اين بزغاله تراريخته حاوي ژن «تي پي اي» انساني است. «تي پي اي» در واقع نوعي فاکتور نوترکيب است که در سکته‌هاي مغزي و قلبي به منظور از بين بردن لخته‌هاي خوني و جلوگيري از آسيب‌هاي ناشي از سكته بكار مي‌رود.
با توجه به آمار بالاي سکته‌هاي قلبي ناشي از ايجاد لخته‌هاي خون در کشور، توليد پروتئين tPA که توان بالايي در حذف سريع لخته هاي خون دارد، با استفاده از فناوري جانوران تراريخته، از اولويت‌هاي تحقيقاتي پژوهشکده رويان بوده است. براي نيل به اين هدف بزرگ، محققان طي تحقيقات دامنه دار خود در عرصه شبيه‌سازي توانستند، ضمن توليد انواع دام‌هاي شبيه‌سازي شده (رويانا، حنا، تامينا، بنيانا و...) گونه بز را به عنوان بهترين گونه براي توليد دام تراريخته انتخاب کنند.
شاهرودي استفاده از حيوانات تراريخته در توليد tPA را يک روش ايمن با بازدهي بالا و قيمت كمتر مي‌داند. پروتئين نوترکيب tPA و چند گونه ديگر آن از پروتئين هاي مهمي هستند که در درمان سکته‌هاي قلبي و مغزي مورد استفاده قرار مي‌گيرند. اين داروها که در حال حاضر از طريق کشت سلولي توليد مي‌شوند در سبد دارويي کشورهايي از جمله آمريکا با مبلغي در حدود 1500 دلار براي هر آمپول موجود هستند.
محققان اين پروژه با ابراز اميدواري نسبت به اين که که تولد اين حيوان راهگشاي توليد انبوه اين دارو جهت ورود آن به سبد دارويي کشورمان شود، اعلام مي‌كنند: براي رسيدن به اين مقصود بايد تعداد قابل توجهي از اين گونه بزهاي تراريخته توليد شوند که پس از بلوغ و ورود به دوره شيرواري بتوان از شير اين دام‌ها براي استحصال اين پروتئين ارزشمند اقدام شود.
براساس آنچه شاهرودي مي‌گويد تولد حبه انگور مساوي توليد فاکتور تي پي‌اي در كشور شروع شده است. وي همچنين اميدوار است كه بعد از گذشت يکسال از تولد اين بز که قطعا شير بدست آمده از آن حاوي پروتئين مورد نظر خواهد بود وارد مرحله شيردهي شود.
به گفته معاون پژوهشي پژوهشگاه «رويان» جهاد دانشگاهي، تعداد کشورهاي دست‌يافته به اين ژن جديد معدود است که خوشبختانه پژوهشگاه رويان با بهره‌جويي از نوابغ پزشکي ايران موفق به دستيابي به اين علم جديد و به روز جهاني شده است.
بايد توجه كنيم كه تاکنون در دنيا يک دارو حاصل از شير حيوانات تراريخته وارد بازار دارويي شده و داروي دوم نيز در فاز سوم کارآزمايي باليني است، اميد مي‌رود که کشور ما نيز به زودي به اين مجموعه بپيوندد.
نخستين راهبرد توليد داروهايي که از پروتئين نوترکيب انساني ساخته مي‌شوند، استفاده از باکتري‌هاي تراريخته بوده است که به علت ناهمخواني بعضي از اين پروتئين‌ها با سيستم انساني هم اکنون از راهبرد دوم يعني توليد اين پروتئين‌ها از طريق کشت سلول‌هاي تراريخته استفاده مي‌شود.
اما توليد ميزان زيادي از اين پروتئين‌ها مستلزم انکوباتورهاي بزرگ کشت سلولي، تجهيزات و صرف هزينه‌هاي بالاست، بنابراين توليد حيوانات تراريخته از طريق شبيه‌سازي افق جديدي در توليد داروهاي نوترکيب از شير پستانداران فراروي محققان گشوده است که اين روش امروزه به عنوان يکي از بهترين گزينه‌ها براي توليد انبوه بسياري از مواد بيولوژيک انساني با کمترين هزينه ممکن برگزيده شده است.
منبع: سلامت نيوز