آسفالت جاده حرا به معني ويرانگري هر چه بيشتر زيست بوم اين منطقه است

خبرگزاري شهر-منطقه «نايبند» يکي از زيباترين مناطق در کرانه هاي خليج فارس به شمار مي رود.تا قبل از سال 82منطقه نايبند شامل چهار قسمت؛ خليج نايبند - منطقه حفاظت شده نايبند - منطقه حفاظت شده حرا، بساتين و هاله بود که در سال 82 منطقه حفاظت شده نايبند (که از سال1375 به عنوان منطقه حفاظت شده شناخته شده بود) به همراه منطقه حفاظت شده حرا و خليج نايبند (به دليل رويش جنگل هاي حرا و آبسنگ هاي مرجاني و اهميت اکولوژيکي آن) توسط شوراي عالي محيط زيست به عنوان نخستين پارک ملي دريايي کشور ثبت و شناخته شد، همچنين اين پارک ملي به عنوان پارک ملي دريايي در کميسيون جهاني مناطق حفاظت شده (WCPA) که يکي از زيرمجموعه هاي سازمان جهاني حفاظت از طبيعت و منابع طبيعي (IUCN) است ثبت شده است.

مساحت كل جنگل‌هاي مانگروي ايران 21250 هكتار است. رويشگاه اين جنگل‌ها- كه از دو گونه حرا و چندل تشكيل شده- در حاشيه ساحلي استان‌هاي بوشهر و هرمزگان و نيز در خليج‌گواتر سيستان و بلوچستان واقع شده است.

درختان شگفت‌انگيزي كه نه به دريا تعلق دارند نه به خشكي. اكوسيستم‌هاي بي‌نظيري كه به گفته كارشناسان 80 درصد صيد دنيا به ويژه ماهيگيري وابسته به آنهاست.

اما همه اين موارد «پارک ملي نايبند» را از گزند در معرض خطر قرار گرفتن مصون نگه نداشته است و تاکنون گزارش هاي زيادي در اين خصوص منتشر شده است.

پارک ملي نايبند نيز چون پارک هاي ملي لار، خجير، درياچه اروميه، گلستان، منطقه حفاظت شده البرز مرکزي و از گزند عبور جاده ها در آن مصون نبوده، احداث جاده هاي متعدد در داخل اين پارک و حريم حفاظتي آن چنان ر گ هاي زندگي بخش جنگل هاي مانگرو در اين منطقه را قطع کرده که هر روز به گستره جنگل هاي خشک شده اين منطقه افزوده است. عبور جاده يي به طول 24کيلومتر در وسط پارک که روستاي بنود را به ساحل دريا وصل مي کند و باعث بر هم زدن چرخه زيست بوم منطقه شده است، يکي از مواردي است که اين پارک را تهديد مي کند.

در اين رابطه اتابك زاده مدير كل محيط زيست استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار محيط زيست خبرگزاري شهر مي گويد: جاده‌اي كه از كنار پارك ملي خليج نايبند مي‌گذرد در بخشي از منطقه باعث ايجاد فاصله بين خورها و دريا و قطع آبراهه‌ها شده است، هر چند كه جنگل‌ها با فنسي كه سازمان محيط زيست احداث كرده محصور شده است، اما جاده مذكور تهديدي جدي براي درختان حرا محسوب مي‌شود.

او مي افزايد: جنگل هاي حرا جزو ذخاير ژنتيكي اين منطقه است و با احداث پل و اصلاح لوله گذاري مي توان مسير عبورآب به اين جنگل هارا باز كرد و خسارت زيست محيطي ناشي از اين جاده را به حداقل رساند.

به گفته او يک جاده خاکي در اين پارک در زمان جنگ تحميلي احداث شده بود که هم اينک نيز براي تردد مورد استفاده مردم قرار مي گيرد که آنان خواهان آسفالت اين جاده هستند.

اتابك زاده بر اين باور است که آسفالت اين جاده بيهوده و غيرضروري است و ويرانگري هر چه بيشتر زيست بوم اين منطقه را فراهم مي آوردبه همين دليل در حال حاضر اسفالت كردن اين جاده متوقف شده است.

اتابك زاده با بيان اينکه اين اداره کل براي حفظ اکوسيستم و جلوگيري از تخريب محيط زيست اين پارک معتقد است بايد از طريق کارکارشناسي گزينه ها بررسي شود اضافه مي كند:محيط زيست استان بوشهر دو گزينه استفاده از جاده موجود فرودگاه عسلويه و يا جاده خاکي احداث شده در زمان جنگ تحميلي در اين پارک را پيشنهاد داده است که با يک سري اقدام هاي جديد مشکلات زيست محيطي کمتري متوجه پارک ملي نايبند شود.

به اعتقاد اتابك زاده طول مسير جاده عسلويه به بساتين که مورد نظر فرمانداري کنگان است 20 کيلومتر است که هشت کيلومتر آن از داخل جنگلهاي حرا عبور مي کند و تنها مسافت تعداد محدودي از روستاها را کاهش مي دهد درصورتيکه اگر جاده فعلي فرودگاه عسلويه و يا ميان بر پيشنهادي اين سازمان مد نظر قرار گيرد هم شمار بيشتري از روستاهاي بخش عسلويه از مزاياي آن استفاده مي کنند و هم هيچ گونه خسارتي به جنگل هاي حرا وارد نمي شود.

او اضافه مي کند:اگر جاده موجود در پارک ملي نايبند آسفالت شود، آکوسيستم اين پارک مورد تهديد جدي قرار مي گيرد و بر همين اساس تاکنون هيچ گونه مجوزي براي اين اقدام صادر نشده است و تنها اين سازمان بررسي گزينه هاي متفاوت از سوي مشاور را قبول کرده است.

به طور كلي اين جنگل‌ها به دليل بي‌توجهي به ملاحظات زيست محيطي در پروژه‌هاي اقتصادي در معرض نابودي كامل قرار دارد. اين تخريب و تهديد بيش از هر منطقه ديگري در منطقه خليج نايبند در علسويه به چشم مي‌آيد؛ منطقه‌اي كه 400 هكتار از جنگل‌هاي حرا را در خود جاي داده است، اما به دليل ساخت و سازهاي منطقه ويژه اقتصادي پارس جنوبي، در آستانه بحران قرارگرفته است.

تحقيقات نشان مي‌دهد مكان‌يابي پارس جنوبي براي استقرار تأسيسات خود بدون رعايت كمترين ملاحظات زيست محيطي صورت گرفته و از اين روست كه بهترين خاك‌ها و مناطق مستعد براي پوشش گياهي و ايجاد پارك و فضاي سبز به ساخت و ساز، جاده سازي، احداث مجتمع‌هاي زيربنايي و به‌طور كلي منطقه صنعتي اختصاص داده شده و در عوض اراضي شوري كه رويش گياه در آن با دشواري توام است، به فضاي سبز اختصاص يافته است. زمين‌هايي كه كاشت و احياي درخت در آنها مستلزم چندين برابر هزينه است

پارک ملي نايبند پشتوانه بسياري از گونه ها و فرايندهاي اکولوژيک است

شكري استاد دانشگاه نيز در گفتگو با خبرنگار محيط زيست خبرگزاري شهر مي گويد: پارک ملي دريايي نايبند داراي اکوسيستم متنوعي از جنگل هاي حرا، بخش مرجاني، محل تخم گذاري لاک پشت ها و زيستگاه انواع پرندگان آبزي و کنار آبزي است که نبايد با انجام فعاليت هاي عمراني در آن، اين اکوسيستم را تحت شعاع قرار داد.

اوبا بيان اينکه اين پارک داراي اکوسيستم کم نظيري در جنوب کشور به شمار مي رود اضافه مي كند: پارک ملي دريايي نايبند داراي 49 هزار هکتار مساحت است که 390 هکتار آن را جنگل هاي حرا تشکيل داده است. حدود 20 هزار هکتار اين پارک در بخش دريايي است و تراکم درختان حرا با پوشش متراکم و بي نظير، وجود خورهاي متعدد و سواحل متنوع زيستگاه هاي تالابي متنوعي را در آن بوجود آورده است.

به گفته شكري پارک ملي نايبند از نظر پشتوانه بسياري از گونه ها و فرايندهاي اکولوژيک داراي اهميت بالاست، به طوريکه سيستم يکپارچه و منسجم بخش خشکي و دريايي را در محيطي کوچک فراهم کرده است.

به باور برخي کارشناسان مهمترين خطر براي اين پارک وجود منطقه ويژه پارس جنوبي است که از سال 1377 تاکنون بسياري از گونه هاي گياهي و جانوري منطقه را در معرض انقراض گذاشته است.

با آغاز به کار طرح هاي توسعه پارس جنوبي  با ساخت چندين اسکله و بندر با پيشروي در دريا و خشک کردن آب هاي ساحلي به وسيله صدها تن سنگ و خاک ضربات مهلکي بر زيست بوم منطقه وارد کرده است.

جنگل هاي مانگرو تصفيه كننده آب هاي ساحلي هستند

نبوي معاون محيط زيست دريايي سازمان حفاظت از محيط زيست، در اين باره به خبر نگار محيط زيست خبرگزاري شهر مي گويد:ساخت پالايشگاه، پتروشيمي و مجتمع هاي صنعتي و در اين منطقه موجب تيرگي آب شده که از ضايعات و پساب هايي است که با حجم بسيار زياد و سميت بسيار بالا توليد و بدون هيچ گونه پالايش مستقيماً به دريا تخليه مي شود ميزان زياد تخليه اين پساب ها به حدي است که تا شعاع چندصدمتري هرگونه موجود زنده از بين رفته است.

او همچنين ساخت و سازها در اطراف خليج نايبند را عامل نابودي بسياري از مرجان هاي اين منطقه عنوان مي کند.

نبوي جنگل هاي مانگرو را به عنوان فيلتر ها و تصفيه كننده هاي آب هاي ساحلي كه به در يا مي ريزند معرفي مي كند: متأسفانه با ساخت جاده در مسير اين جنگل ها موجبات تخريب اين منابع ارزشمند كه با خود پالايي تا حدودي آثار زيانبار فعاليت هاي صنعتي را كاهش مي دهند فراهم كرده اند.