مركز كنترل ترافيك پليس راه كشور اعلام كرده است كه در دو روز آخر هفته گذشته 54 نفر در تصادفات جادهاي جان خود را از دست دادهاند. پليس راه طي آخر هفته قبل از آن نيز از مرگ 46 نفر در جادهها خبر داده بود و در يك روز تعطيلي وسط هفته قبل هم 25 نفر در جادههاي كشور كشته شدند. ملاحظه مجموع اين آمار كه نشاندهنده مرگ 125 نفر از هموطنانمان طي كمتر از 10 روز در جادههاي كشور است، بار ديگر اين نگراني را برانگيخته است كه مرگوميرهاي جادهاي تا چه زماني قرار است در ايران ادامه پيدا كند.
در اين ميان باز هم عمدهترين دلايل تصادفات منجر به فوت، «عدم توجه به جلو» و «انحراف به چپ نابجا» اعلام شده است. دلايلي كه در صدر دلايل مشهور به «عوامل انساني» جاي ميگيرند. جالب آنكه تقريباً هيچوقت در گزارشهاي معمول مركز كنترل ترافيك پليس راه كشور ايرادات فني جادههاي كشور و يا كمبود علائم راهنمايي و رانندگي به عنوان علل تصادفات ياد نميشود و معمولاً تصادفات به بيتوجهي رانندگان يا خوابآلودگي و اشتباه آنان نسبت داده ميشود.
از سوي ديگر، كشتهشدن 125 نفر در 10 روز گذشته در جادههاي كشور در حالي رخ ميدهد كه پليس راه امسال در مقاطع مختلف از جمله در نوروز از كاهش تصادفات منجر به فوت در جادهها به دليل حضور فعالتر پليس و نظارت شديد نيروهاي انتظامي بر محورهاي مواصلاتي خبر ميداد و تاكيد ميكرد كه رشد اين گونه تصادفات در كشور منفي شده است. با اين حال مشخص نيست كه كشته شدن 125 نفر طي 10 روز در جادههايي كه چند سال قبل از سوي سازمان بهداشت جهاني «خطرناكترين راههاي دنيا» ناميده شد، چگونه قابل توجيه است.
بر اساس اعلام پليس راه كشور، تا سال 85 روند تصادفات منجر به فوت در كشور رشدي صعودي داشت و هر سال 10 درصد بر شمار كشتهشدههاي اين تصادفات افزوده ميشد، اما از اين سال به بعد، روند يادشده معكوس شد؛ بهطوريكه آمار كشتهشدگان از 27 هزار و 750 نفر در سال 1384 به 23 هزار و 324 نفر در سال 1387 نفر كاهش يافته است.
اين آمار در شرايطي اعلام شده است كه در سال 85 وزارت بهداشت اعلام كرد با استناد به آمارهاي سازمان پزشكي قانوني در 10 سال قبل از آن در مجموع 140هزار و 933ايراني در حوادث رانندگي جان خود را از دست دادهاند و 12ميليون ايراني در حوادث رانندگي مصدوم و 500هزار نفر معلول مادامالعمر شدهاند. آمار پيشگفته كه در زمان انتشار خود سروصداي زيادي هم بهپا كرد، نشاندهنده درگير شدن حدود يكپنجم مردم ايران در تصادفات رانندگي بود كه ضرورت توجه بيشتر به اين مسئله را نشان ميداد.
با اين حال بهنظر ميرسد كه هنوز پس از گذشت سه سال از انتشار آن گزارش، عزم جدياي براي مقابله با اين معضل بهوجود نيامده است؛ چراكه گام اول در درمان هر دردي، باور به وجود آن بيماري است و زماني كه مسئولان امر همچنان نپذيرفتهاند كه اين بحران نميتواند تنها يك دليل داشته باشد، نميتوان به رفع آن اميدوار بود.
در اين شرايط بهنظر ميرسد مسئولان انتظامي ترجيح ميدهند تنها با اعلام آمار وحشتناك و ترساندن شهروندان از خطرات موجود براي كاهش تصادفات اقدام كنند. (تقريباً تمام مردم ايران در ايام نوروز تصاوير دلخراش صحنههاي تصادف را از صداوسيما تماشا كرده و دستكم براي دقايقي، كام نوروزي خود را تلخشده احساس كردهاند.) اين در حالي است كه به اعتبار گزارش سازمان بهداشت جهاني و اذعان جستهوگريخته برخي مسئولان، نقش جادههاي پرخطر ايران در بروز تصادفات چندان دست كمي از اشتباهات و خطاهاي انساني ندارد. و اگرچه فرهنگسازي براي اصلاح رفتار رانندگان ضروري است (البته نه با نمايش وحشتناك صحنههاي دلخراش در لحظات آغاز سال نو!) اما جا دارد كه نيروي انتظامي و وزارت راه و ترابري نيز به فكر اصلاح مشكلات فني و تجهيز جادهها به علائم راهنمايي و رانندگي استاندارد باشند. چراكه نمايش صحنههاي دلخراش براي ترساندن شهروندان، شايد بتواند بهطور مقطعي به كاهش تصادفات كمك كند، اما ترديدي نيست كه در بلندمدت، تماشاي اين تصاوير نيز عادي ميشود و اثر پيشگيرانه خود را از دست خواهد داد.