سرزمين هاي بياباني
بيابانزايي به مفهوم تخريب سرزمين يا كاهش توان توليد بيولوژيك اراضي در مناطق خشك است.يادداشت زير را به مناسبت روز جهاني بيابان زدايي بخوانيد.
بيابانزايي به مفهوم تخريب سرزمين يا كاهش توان توليد بيولوژيك اراضي در مناطق خشك ، نيمه خشك و خشك نيمه مرطوب تحت تأثير دو دسته عوامل محيطي و انساني است كه در بين عوامل محيطي عامل اقليمي با پارامتر هايي همچون زمان و ميزان نامناسب بارندگي، تبخير بالا ، فراواني و سرعت نسبتاً زياد باد ، دوره برگشت كوتاه و استمرار خشكسالي ها ، گستردگي مناطق با اقليم خشك و فرا خشك و نيز عوامل زمين شناسي با پارامتر هايي مانند : وجود سازند هاي شور ، قليايي ، تبخيري و حساس به فرسايش و همچنين بلاياي طبيعي همچون لغزش و رانش زمين و سيل از مهمترين عوامل محيطي بيابانزا محسوب مي شوند.
در بين عوامل انساني كه البته از عوامل محيطي مهمتر هستند بهره برداري بيش از حد از سفره هاي آب زيرزميني و بيلان منفي آب دشت ها و در نتيجه افت سطح سفره و يا شور شدن آب هاي زير زميني ، آلودگي آب هاي زير زميني از طريق پساب هاي صنعتي ، شهري و كشاورزي ( ناشي از مصرف بي رويه كود، سموم آفت كش و علف كش ها ) شيوه هاي نا مناسب آبياري ( بالغ بر 75 درصد اراضي آبي به روش غرقابي )، آيش بلند مدت اراضي زراعي حساس به فرسايش، شخم در جهت شيب ، بوته كني ، تخريب و تبديل غير اصولي كاربري جنگل ها و مراتع ، عدم تعادل بين تعداد دام و ظرفيت مراتع و تخريب ناشي از برداشت غير اصوليي از معادن سطحي از مهمترين عوامل بيابانزا محسوب مي شود.
در ايران در حدود 100 ميليون هكتار از اراضي در معرض پديده بيابانزايي قرار دارد كه از اين مساحت 75 ميليون هكتار در معرض فرسايش آبي ، 20 ميليون هكتار در معرض فرسايش بادي و 5 ميليون هكتار در معرض ساير اشكال شيميايي و فيزيكي تخريب سرزمين همچون كاهش حاصل خيزي و شوري زايي است و اما از حيث قلمرو سرزمين هاي بياباني از كل مساحت كشور 7/43 ميليون هكتار آن در زمره اكوسيستم بياباني است كه 32 ميليون هكتار از اين مساحت صرفاً شامل پديده هاي بياباني فاقد پوشش گياهي است، حدود 20 ميليون هكتار از اكوسيستم هاي بياباني تحت تأثير فرسايش بادي و 4/6 ميليون هكتار از آن در محدوده مناطق تحت فرسايش تحت تأثير فرسايش بادي در 183 منطقه در 82 شهرستان و در 18 استان جزء كانون هاي بحراني فرسايش بادي قلمداد مي شود. به طوريكه در اين مناطق فرسايش بادي واجد خسارات زياد اكولوژيكي اقتصادي و زيستي به مناطق مسكوني ، تأسيسات زير بنايي صنعتي اراضي كشاورزي و منابع زيستي كشور است.
.
بهاره سلاحورزي