روانشناس و مدرس دانشگاه:
لذت بردن از حسرت ديگران يك بيماري است / جريمههاي مالي زير سوال بردن ارزش قوانين است
مسوولان فرهنگي بايد تدابيري را اتخاذ كنند كه ارزش ها با پول خريداري نشود. اينكه افراد از قوانين وضع شده در راهنمايي و رانندگي به راحتي عبور كنند و با ارتكاب تخلف جان خود و ديگران را به خطر بيندازند و بعد با جريمه مالي مسئله را حل كنند در واقع زير سوال بردن ارزش ها و قوانين است.

دكتر پرويز رزاقي – روانشناس و مدرس دانشگاه درخصوص معيارهاي ارزشي رايج در جامعه در گفتگو با خبرنگار شهر اظهار داشت: ميعارهاي ارزشي در جامعه ما با توجه به بافت فرهنگي و مذهبي در زمان هاي مختلف متفاوت است. افراد سطحي و داراي ساختار دروني سست معيارشان را افرادي قرار مي دهند كه از منزلت هاي بالاتر در زمينه تحصيل، دارايي، نقش اجتماعي، شغل و خانواده و ظاهر و آراستگي برخوردارند. در واقع به نوعي تقليد، هماهنگي در تغيير و تحول و پيروي بدون نگرش. معيارهاي اين افراد براساس نظر و تفكر ديگران شكل مي گيرد و بنا نهاده مي شود.
اما افرادي كه از درون غني و داراي چارچوب و اصول فكري هستند خيلي تحت تاثير محرك هاي بيروني قرار نمي گيرند. اگر اين ارزش ها و معيارها همگاني باشد يعني در زندگي خيلي عادي جلوه داده شود آنها هم معيارهايشان را مطابق با آن ترسيم مي كنند.
وي با اشاره به اين نكته كه معيار ارزش ها در گذشته و حال بسيار تفاوت كرده است گفت : در ارزش هاي امروزه داشتن خانه براي يك جوان 30 ساله خيلي دور از انتظار خانواده ها نيست. در گذشته ساختن يك زندگي و بدست آوردن يك خانه با سختي فراوان همراه بود و معيارخانواده اين بود كه در فرصت زماني بسيار و با آرامش اين كار انجام شود. در واقع در آن زمان به يكباره رسيدن به ماديات ارزش نبود.
*رضايتمندي در حسرت ديگران
اين روانشناس با تاكيد بر اين نكته كه پديده چشم و هم چشمي ربطي به جنسيت ندارد گفت : در كارهاي باليني اين فرضيه رد شده است كه اين امر فقط در ميان خانم ها ديده مي شود. امروزه بيشتر مردان در جامعه ما برداشتشان از معيار ارزش ها اين است كه من بايد متفاوت از ديگران زندگي كنم و اگر نتوانم شرايطي را براي خانواده ام فراهم كنم كه اين تمايز را حس كنند پس ناتواني و بي عرضگي من اثبات مي شود. وي ادامه داد: اينگونه مردان براي نشان دادن ارزش هاي ساختگي خود سعي دارند تا خود را در گروه ديگراني كه مورد تاييد شان هستند قرار دهند. در اصل نگاه مردان در زمينه معيارها توانمندي و مديريت مالي بسيار تغيير كرده و تعريف جديدي مطابق با آنچه كه در جامعه شاهديم انجام شده است.
رزاقي گفت : اين افراد رضايتمندي دروني ندارند و اين مسئله بر مي گردد به مشكلات ساختاري فردي، يعني در جامعه افرادي كه با اين سبك زندگي مي كنند فقط از لذت ديگران راضي مي شوند نه آنچه كه خودشان لذت مي برند. نگاهشان متوجه ديگران است نه ارزش هاي ذاتي خود.
اين استاد دانشگاه افزود: افرادي كه معيارهاي ارزش آنها دايم در حال تغيير است و ريشه و محتواي ساختاري آن سست است از زندگي شخصي شان لذتي نمي برند. اعتماد به نفس شان اندك است و براي هر كاري منتظر تاييد ديگرانند. سلامت رواني اين افراد دايم مورد تهديد است و در نهايت سعي مي كنند رضايتمندي خود را در تعجب و حسرت قرار دادن ديگران بدست آورند.
وي خاطرنشان كرد: لذت بردن از نگاه هاي حسرت آميز ديگران نشان از عدم سلامت رواني است و برتري جويي و نيازهاي ناكام مانده گذشته را تداعي مي كند.
اين استاد دانشگاه افزود: آنچه توسط سريال ها و برنامه هاي رسانه ها ي تصويري به بينندگان نشان داده مي شود، خانه اي با چيدمان بسيار امروزي، وسايل مدرن زندگي و در نهايت القاي اين نكته كه سبك زندگي متوسط جامعه ما اين است. درست از اين زمان است كه تعداد بسياري از خانواده ها با الگو پذيري از معيارهاي به نمايش درآمده سعي مي كنند سبك زندگي شان را به آن سمت و سو بفرستند. در اصل اين برنامه ها به عنوان يك عامل تقويت كننده مي تواند در معيار پذيري جامعه تاثيرگذار باشد.
رزاقي تصريح كرد: وقتي افراد نتوانند ارزش هاي مورد نياز خود را درون خانواده بدست آورند و اين مشكلات تبديل به گره هاي رواني و دروني شود، فرد سعي مي كند در زندگي آينده خود به هر ترتيب شده به اين نيازها دست يابد حتي اگر به قيمت تغيير معيارهاي ساختاري در زندگي اش شود. به طور مثال پدري كه در ذخيره سازي مالي عملكرد ضعيفي داشته حتي اگر سالم زندگي كرده باشد چنانچه معيارهاي فرزندان او بر مسايل مالي و رفاهي دور بزند، آنها در آينده از روش جابه جا سازي رواني استفاده مي كنند و با در پيش گرفتن معيارهايي متفاوت از آنچه آموخته اند سعي مي كنند زندگي يكنواختي نداشته باشند ضمن آن كه درآمد بالايي كسب و خوب خرج كنند.
رزاقي يادآور شد: در تغيير و تعيين معيارهاي ارزشي، جامعه روند خود را دارد و در اين بين چرخه هاي حضور در جامعه است كه معيوب و گيرنده است. هيچ سيستمي هم نمي تواند از نظر فرهنگي آن را كنترل كند. دراصل خانواده هاي مذهبي، خانواده هاي با فرهنگ باز و خانواده هاي با فرهنگ بسته و محدود با هر سبك زندگي وارد اين جريان و همراه با آن مي شوند و اين يك اصل همگاني است.
*معيارهاي رايج در جامعه را با پول خريداري نكنيم
اين استاد دانشگاه راه برون رفت از اين معضل اجتماعي را در غني کردن آموزه هاي تربيتي در جامعه مي داند و مي افزايد: ما بايد در الگو سازي هاي آموزشي به سمتي برويم که معيارهاي فرهنگي را بازسازي کنيم. يعني فرهنگ و ارزشها را به گونه اي تبيين کنيم که رضايتمندي افراد دروني شود نه بيروني.
وي در اين زمينه صدا و سيما، رسانه ها، مدارس، کتب درسي و خانواده ها را به عنوان اصلي ترين مراکز تاثير گذار در تعريف معيارها و ارزش هاي رايج در يك جامعه دانست و گفت: با ارايه برنامه هاي هدفمند و با تعريف صحيح از ارزش ها آنچنان كه با عرف و شريعت ما سازگار باشد بايد نگاه نسل آينده را تغيير داد زيرا از طريق مشاهده است كه الگو برداري مي شود پس بايد بهترين ها به مخاطب ارايه شود.
دكتر رزاقي با تاكيد بر اين كه ترويج كتاب خواني نگرش افراد را مثبت و هدفمند مي كنداظهار داشت: كتاب هايي كه از بارفرهنگي و اجتماعي بالا برخوردار بوده و در ترسيم انديشه ها و چشم انداز آينده افراد موثرند مي تواند بهترين ملاك براي تبيين ارزش ها در نهادهاي اجتماعي باشد.
اين استاد دانشگاه تاكيد كرد: مسوولان فرهنگي بايد تدابيري را اتخاذ كنند كه ارزش ها با پول خريداري نشود. اينكه افراد از قوانين وضع شده در راهنمايي و رانندگي به راحتي عبور كنند و با ارتكاب تخلف جان خود و ديگران را به خطر بيندازند و بعد با جريمه مالي مسئله را حل كنند در واقع زير سوال بردن ارزش ها و قوانين است.
وي يادآور شد: اگر قوانين به عنوان معيارهاي ثبت شده از ارزش حقوقي و اجتماعي برخوردارند نبايد با جريمه مالي اصل آن را زير سوال ببرند. بلكه بايد در تعريف جريمه هاي تخلفي بازبيني اساسي صورت پذيرد تا ملاك افراد مرفه اين نباشد كه خلاف مي كنيم و جريمه آن را هم پرداخت مي كنيم. اين كار به معني زير سوال بردن هويت قانون و ارزش هاي جامعه است.
دكتر رزاقي با اشاره به يكي از معيارهاي رايج جامعه يعني ادامه تحصيل و كسب مدارج علمي عنوان كرد: تحصيلات تكميلي يكي از ارزشمند ترين مصاديق پيشرفت يك جامعه است و هر چه تعداد دانش پژوهان در اين زمينه بيشتر باشد سلامت علمي و اجتماعي جامعه بيشتر مي شود ولي اگر براي بدست آوردن اين ارزش و پايگاه اجتماعي افراد براحتي مدارك و مدارج علمي را خريداري كنند بدون آنكه زحمتي كشيده باشند، در واقع بزرگترين ارزش معنوي و علمي را زير سوال برده اند.
وي تصريح كرد: بايد قوانين و ارزش ها در جامعه به گونه اي وضع شود كه پول و موقعيت اجتماعي نتواند هيچ معيار و قانوني را خريداري و بي اعتبار كند.
دكتر رزاقي خاطرنشان كرد: ترويج مذهب، سنت هاي اصيل و باورهاي قومي ارزشمند مي تواند بهترين الگو براي شهروندان باشد. با نياز سنجي فرهنگي مي توان در مناسبت هاي مذهبي و ملي به زيباترين شكل اين معيارها را نشان داد.