هزينه‌هاي پيوند كمرشكن است؛دولت حمايت كند/بيمار دچار مرگ مغزي شده تحقيقا ديگر به حيات بازنمي‌گردد

در اين رابطه، دكتر محمد عقيقي، معاون اجرايي مركز مديريت بيماري‌هاي غيرواگير و خاص وزارت بهداشت در گفت‌و‌گوي اختصاصي با خبرنگار "شهر" به تشريح پيشرفت‌ها و اقدامات انجام شده در خصوص پيوند اعضاء و نسوج و نيز چالش‌هاي پيش‌رو پرداخته كه در ذيل به تفضيل آمده است: *بدليل افزايش برخي بيماري‌ها، بيش از گذشته شاهد نياز به پيوند اعضاء هستيم وي در ادامه با نتيجه‌گيري اين كه يك نياز وسيعي در خصوص پيوند اعضاء و انجام اين قبيل فعاليت‌ها از ديرباز در كشور وجود داشته است، مي‌گويد: اين كه بعضي پيوندها متأ‌خرند به در اختيار داشتن امكانات و انجام اقدامات لازم براي عمل پيوند بازمي‌گردد و اين درحاليست كه پيوند اعضاء و نسوج نيازمند دارا بودن بستر سخت‌افزاري، منابع مختلف و نيروي متخصص و درنهايت تأمين داروهاي موردنظر است؛ به طور كلي نياز به پيوند اعضاء، واقعيتي است كه در محافل پزشكي همه جاي دنيا از آن صحبت مي‌شود و امروزه بدليل تزايد برخي بيماري‌ها كه مي‌تواند به عوارض برگشت‌ناپذير در بعضي ارگان‌ها منجر شود، بيش از گذشته شاهد نياز به پيوند اعضاء هستيم؛ براي مثال با توجه به اين كه ديابت و فشار خون در دنيا در حال افزايش است و در اين رابطه نارسايي كليوي از عوارض اين بيماري‌ها محسوب شود كه در مواجهه با آن، چاره‌اي جز درمان جايگزيني نيست، با وجود اين كه دياليز هم درمان جايگزين تلقي مي‌شود، اما درمان بهتر و موثر‌تر "پيوند" است. *در برخي موارد، "پيوند" عضو بيمار شايد تنها راه ادامه حيات باشد دكتر عقيقي مي‌افزايد: نكته حايزاهميت آن كه در مورد كليه، درمانهاي جايگزين ديگري جز پيوند داريم، اما در خصوص بيماري‌هاي قلبي، ريوي و ... ‌كه نياز به پيوند دارند، نهايتا پيوند آن عضو شايد تنها راه درمان و بالاتر از آن ادامه حيات باشد و به همين دليل با ايجاد امكان پيوند، اين شانس را به بيماراني كه دچار مشكلات جدي هستند، مي‌دهيم كه به حيات خود ادامه دهند. *در برخي پيوندها مثل كبد، ريه و ... هنوز تا نقطه ايده‌آل فاصله معني‌داري داريم وي در اين بخش از گفت‌و‌گو به بحث آماري اعمال جراحي پيوند اشاره مي‌كند و به خبرنگار "شهر" مي‌گويد: تا پايان سال 87، تعداد پيوندهاي انجام شده كليه: 25 هزار و 196 اعم از زنده يا پيوند از بيمار مرگ مغزي شده، كبد: 697، قلب 211، پانكراس 51، ريه 34، دريچه قلب 1634، قرنيه 38 هزار و 517 مورد و پيوند استخوان دو هزار و 772 و اين ارقام نشاندهنده اين است كه در بعضي ارگانها، هم بدليل تعدد در بخش‌هاي ارايه كننده خدمت و هم تعداد تيم‌هاي متخصص، مشكل جدي نداريم، اما مسلما در برخي ارگان‌ها مثل كبد، ريه و ... هنوز تا نقطه ايده‌آل فاصله معني‌داري داريم و تلاش مي‌كنيم اقدامات خود مثل تجهيز بيمارستان‌ها، توليد زيرساخت‌هاي لازم و تربيت نيروهاي متخصص را ادامه دهيم. *توسعه مراكز پيوند اعضاء معاون اجرايي مركز مديريت بيماري‌هاي غيرواگير و خاص وزارت بهداشت به راه‌اندازي مركز پيوند كليه در كرمان و زاهدان طي 4 سال گذشته و راه‌اندازي بخش پيوند كبد در بيمارستان طالقاني تهران در سال 87 و آغاز فعاليت مجدد بخش پيوند كبد در بيمارستان امام‌خميني تهران اشاره كرده و ابراز اميدواري مي‌كند كه در آينده نزديك و به احتمال زياد نيمه دوم سال، بخش پيوند كبد و مغز استخوان نيز در كرمان بعنوان اهداف سال 88 وزارتخانه راه‌اندازي شوند. * 10 واحد فراهم‌آوري اعضاي پيوندي و 17 تيم تأييد و تشخيص مرگ مغزي در حال حاضر فعال هستند وي مي‌گويد: از سال 79 كه ماده واحده پيوند اعضاء در مجلس تصويب و ابلاغ و بدنبال آن، آيين‌نامه اجرايي توسط وزارت بهداشت تدوين و در سال 81 توسط هيأت وزيران مصوب و به موازات آن، مطالعات تطبيقي در سطح وزارتخانه انجام شد، با بررسي الگوهاي موجود در ساير كشورها كه پيش از ما، كار را آغاز كرده بودند، سرانجام به يك مدل عملياتي رسيديم و به دانشگاه علوم‌پزشكي معرفي كرديم و آنجا هم بسته به توانمندي موجود نسبت به فراهم‌آوري اعضاي پيوندي اقدام شد و در حال حاضر 10 واحد فراهم‌آوري اعضاي پيوندي در دانشگاه‌هاي علوم‌پزشكي بهشتي، تهران، اصفهان، مشهد، شيراز، كهگيلويه و بويراحمد، اروميه، شهركرد و كرمان و 17 تيم تأييد و تشخيص مرگ مغزي فعال هستند. **مراكز پيوند؛"پانكراس" ازپيوندهاي سخت و پيچيده و "قرنيه" از قديمي‌ترين پيوندهاي انجام‌شده كشور دكتر عقيقي مي‌افزايد: به فراخور توانمندي دانشگاه‌هاي علوم‌پزشكي، در حال حاضر 26 بخش پيوند كليه، 4 بخش پيوند قلب، دو بخش پيوند ريه و سه بخش پيوند كبد فعاليت مي‌كنند؛ در مورد پانكراس كه جزو پيوندهاي سخت و پيچيده است، تنها دو بخش فعال داريم، اما براي پيوند قرنيه كه از قديمي‌ترين پيوندهاي انجام شده در كشور است، 61 بخش در حال فعاليت هستند. **هزينه‌هاي پيوند كمرشكن است؛دولت حمايت كند به گفته معاون اجرايي مركز مديريت بيماري‌هاي غيرواگير و خاص وزارت بهداشت، جز پيوند "كليه" كه تحت حمايت سازمانهاي بيمه‌گر است، ساير پيوندها متأسفانه از حمايت بيمه‌اي برخوردار نيست و در همين جا درخواست مي‌كنيم بصورت جدي وارد شوند، مسلما اين مسير هم مثل ساير خدمات بايد در مسير اصولي قرار گيرد، اما در حال حاضر وزارت بهداشت متعهد است كه اين حمايت‌ها را انجام دهد، به همين دليل در معاونت سلامت، اعتباراتي را براي حمايت از پيوند اعضاء اختصاص داده‌ايم و براي اعمال جراحي كبد، قلب، ريه و پانكراس و ... وقتي خدمت ارايه مي‌شود، بيماران هزينه‌اي را متحمل نمي‌شوند؛ چون متأسفانه اين هزينه‌ها بسيار سنگين و كمرشكن است. وي ابراز اميدواري مي‌كند كه اين روند مورد حمايت‌هاي بيشتر دولت به منظور تأمين اعتبارات مناسب قرار گيرد، چون وقتي يك بيمار دچار نارسايي مي‌شود عملا يك فرد سالم با فعاليت اجتماعي مناسب نيست و در اكثر موارد، اين بيماران دچار مشكلات و مسائل ديگر هم هستند، پس ناچار به حمايت از اين بيماران هستيم. * سالانه مبلغ 10ميليارد تومان هزينه‌هاي انجام پيوند و 55 ميليارد تومان حمايت دارويي بيماران پيوندي را پرداخت مي‌كنيم دكتر عقيقي ادامه مي‌دهد: بر اين اساس هم حمايت از عمل جراحي و هم حمايت از داروها را براي خود تعريف كرده و در دستور كار قرار داده‌ايم. براي نمونه در سال گذشته، 55 ميليارد تومان حمايت دارويي بيماران پيوندي توسط معاونت غذا و دارو هزينه شده و اين نشاندهنده نگاه كلي وزارتخانه است كه به بحث پيوند اعضاء و نسوج به شكلي ويژه پرداخته است. همچنين سالانه مبلغ 10ميليارد تومان هزينه‌هاي انجام پيوند را پرداخت مي‌كنيم و اين رقم مستثني از پيوند كليه است. دكتر عقيقي در ادامه به خبرنگار "شهر" مي‌گويد: با وجود همه اقدامات، هنوز با دو مشكل جدي مواجه هستيم؛ 1-بسترسازي: براي اين كه دانشگاه‌هاي علوم پزشكي كشور كه دورتر از مركز هستند و يا دانشگاه‌هاي تيپ 2 تلقي مي‌شوند، بتوانند بستر مناسب براي پيوند را ايجاد كنند، چون در حال حاضر تنها 10 واحد، آنهم در دانشگاه‌هاي بزرگ كشور فعاليت مي‌كنند و از اين رو بايد براي دسترسي بيشتر بيماران، دانشگاه‌هاي بيشتري را فعال كنيم كه بيماران مجبور نشوند به شهرهاي ديگر سفر كنند؛ چون در بحث بيمار مرگ مغزي، زمان بسيار حايزاهميت است، پس هر چه محل مراقبت از بيمار دچار مرگ مغزي شده در نزديكي آن بيماران نيازمند باشد، دسترسي بيشتر خواهد شد و براين اساس اين مهم جزو اولويت‌هاي مهم كاري است. 2-فرهنگي: متأسفانه طي مطالعات انجام شده، با توجه به عملكرد سالهاي گذشته مي‌بينيم كه در دانشگاه‌هايي كه تيمهاي اخذ رضايت و هماهنگ‌كننده فعاليت مناسبي دارند، متأسفانه خانواده‌هاي بيماران مرگ مغزي در دادن رضايت دچار ترديد هستند و متأسفانه بيش از 60 درصد موارد، تيمهاي ما جواب مثبت نمي‌گيرند و در اين خصوص بايد بصورت جدي اقدام كنيم. در بحث آگاه‌سازي و فرهنگ‌سازي، وزارت بهداشت به تنهايي نمي‌تواند كارايي لازم را داشته باشد و قطعا مي‌طلبد واحدها و بخش‌هاي ديگر همچون رسانه‌ها، ارگانهاي تبليغاتي و صدا و سيما نيز مداخلاتي داشته باشند، چراكه تا زماني كه خانواده‌هاي ما اطمينان حاصل نكنند كه مرگ مغزي يعني همان مرگ قطعي است، سخت رضايت مي‌دهند، بلكه بدليل نداشتن آگاهي به لحاظ فيزيولوژيك و علمي، اين ترديد همچنان به قوت خود باقي است؛ وگرنه روحيه ايثار وجود دارد، چون انتقال مفاهيم و آگاهي و تغيير نگرش و تغيير رفتار يك پروسه طولاني و زمان‌بر است و بايد بيش از پيش كار شود. * بيمار دچار مرگ مغزي شده تحقيقا ديگر به حيات بازنمي‌گردد تأكيد پاياني دكتر عقيقي اين است: "بيمار دچار مرگ مغزي شده به لحاظ علمي تحقيقا ديگر به حيات بازنمي‌گردد و اگر فردي برگشته، به اين خاطر بوده كه در تشخيص اوليه اشتباهي صورت گرفته است. يكي از موضوعات چالش‌برنگيز در خصوص مرگ مغزي همين است. ما ادعا مي‌كنيم كه پروتكل ما در كشور با پروتكل بسياري از كشورها هم ارز است و تشخيص درست مرگ مغزي تيم‌هاي ما حتما مرگ قطعي است."