هر شهري حال و هواي خود را دارد (2)
فلامکي: توليد معماري، توليد پول و ثروت نيست
محمدمنصور فلامکي معتقد است که ورود معماري غرب به ايران، پيشرفت معماري سنتي را متوقف كرده است. وي بر اين مسئله تاكيد دارد كه روح معماري هر شهر بايد در ساخت و ساز آن حفظ شود و اين روح است كه فضاي دو شهر را از يكديگر متمايز مي‌كند.
فلامكي، مولف، ناشر و عضو انجمن مفاخر معماري ايران در گفت‌وگو با خبرنگار شهر گفت: زماني معماري ما از خود شهر زاده مي‌شد. معماران از فرنگ نمي‌آمدند؛ بلکه در محل زاده مي‌شدند. معمار محلي، عادت‌ها و بينش‌ها و سليقه‌هاي محلي را جلايي مي‌داد و بنا را مي‌ساخت. در آن دوره معماري از يک سنت يا مجموعه مفهوم‌ها و شکل‌ها و سليقه‌ها تبعيت مي‌کرد و معماراني بنا را مي‌ساختند که ذات مردمي داشتند.
وي ادامه داد: معماران از سنت، دانش و فن‌شناسي برخوردار بودند که متکي بر شناخت مصالح بود. چوب و آجر را خوب مي‌شناختند و اندازه‌ها و طراحي خانه حساب و کتاب داشت. اگر معماري فرنگي وارد ايران نمي‌شد، معماران ما خودشان را با دنياي مدرن تطبيق مي‌دادند، معماري نو مي‌آفريدند، آن‌را در فضا ادامه مي دادند و به گذشته مربوط مي کردند و البته اين ارتباط را با نقد انجام مي‌دادند.
فلامكي درباره نقد معماري توضيح داد: وقتي برولنسکي اولين معمار بزرگ عصر رنسانس، گنبد بزرگ را روي مهم‌ترين کليساي فلورانس مي‌سازد، آن را از تصويب بزرگان شهر مي‌گذراند و آن‌ها سليقه داشتند و موسيقي، ادبيات و گنبدهاي مختلف را مي‌شناختند. معماري در اين کشورها به‌گونه‌اي به دنيا آمده است که همواره باززايي مي‌شود و هنوز هم به دنيا مي‌آيد.
وي گفت: متاسفانه در ايران، مقررات ساختماني چيزي جز معماري زشت به ما نمي‌دهد. مقررات ما روح معماري را رعايت نمي‌کند و ارتباط بنا را با بناي مجاورش در نظر نمي‌‌گيرد. ما فاقد بينش شهري هستيم. متاسفانه مقررات ساختماني را معماران نمي‌نويسند؛ بلکه كساني مي‌نويسند که از معماري و روح آن اطلاع درستي ندارند. توليد معماري توليد پول و ثروت نيست؛ توليد فضاي زندگي است.
اين معمار افزود: معماري کشوري که داراي مناطق مختلف است، مي‌تواند با مشترکاتي که بين اين مناطق است، ملي شود. نمي‌توانيم بگوييم ما يک معماري داريم که معماري ملي ما است. حتي نمي‌توانيم بگوييم فضايي ادبياتي داريم که مال شعر ماست. وقتي در قونيه و گنجه، شاهکارهايي، خارج از خاک فعلي اين مکان آفريده مي‌شوند، اين شاعران جهاني هستند و نه ملي. اين‌ها متعلق به سرزميني هستند که ريشه در فرهنگ ايران دارد و مي‌توان آن‌را شعر ايراني يا معماري ايراني و نه ملي، ناميد.
وي به تفاوت‌هاي حال و هوا، فرهنگ و در نتيجه معماري محله‌هاي مختلف تهران و همچنين شهرهاي مختلف اشاره كرد و گفت: در محله‌هاي مختلف لهجه‌ها حضور داشتند و رفتار انسان‌ها حاكي از فرهنگ محله آن‌ها بود؛ ولي امروز ساكن يك محله قديم تهران مي‌تواند در هر محله‌اي زندگي كند؛ به شرط آن‌كه فرهنگ و لهجه و رنگ و بوي فضاي زندگي‌اش را فراموش كند.
اين عضو انجمن مفاخر معماري ايران همچنين درباره حفاظت از بافت‌هاي سنتي كشور گفت: اين‌ها بازمانده‌هاي فرهنگ شهرنشيني قديم ما هستند كه هنوز درس‌هايمان را از آن نگرفته‌ايم و ارزيابي‌شان نكرده‌ايم.
محمدمنصور فلامکي ناشر و مولف كتاب‌هاي تخصصي معماري، مرمت و شهرسازي است. وي پس از فارغ‌التحصيلي در رشته معماري دانشگاه تهران براي ادامه تحصيل به ايتاليا سفر کرد و پس از اخذ دکترا در معماري از دانشگاه ونيز 1341، تخصص در شهرسازي فني از دانشگاه ميلان 1346 و تخصص در مرمت بناها و شهرهاي تاريخي دانشگاه رم 1948 به ايران بازگشت و به تدريس در دانشگاه تهران پرداخت.
وي علاوه بر تدريس و مديريت موسسه علمي فرهنگي و انتشارات فضا، داراي تاليفات متعدد در زمينه معماري، شهرسازي و مرمت از جمله: «نوسازي وبهسازي شهري»، «شکل‌گيري معماري در تجارب ايران و غرب»، «ريشه‌ها و گرايش‌هاي نظري معماري» و «تکنولوژي مرمت معماري» است.