رييس مركز مديريت بيماري‌هاي وزارت بهداشت هشدار داد:
باقي ماندن ضايعه سالك براي بيش از يكسال اثرات رواني بر مبتلايان مي‌گذارد
رييس مركز مديريت بيماري‌هاي وزارت بهداشت هشدار داد: ضايعه سالك به شكل يك زخم بدشكل ممكن است براي بيش از يكسال باقي بماند كه موجب اثرات رواني در بيمار حتي پس از بهبودي شود.
دكتر محمدمهدي گويا درباره اهميت بيماري "سالك" به خبرنگار "شهر" گفت: اين بيماري در برخي موارد با تهاجم به پلك و بيني ممكن است موجب ايجاد ضايعه ماندگار در چهره و يا تغيير شكل شديد در قيافه بيمار شود.همچنين ايجاد عفونت ثانويه با باكتري‌ها ممكن است ايجاد عوارض منتشر شديد كند.
وي در رابطه با راهكارهاي پيشگيري از ابتلا به سالك به اين نكته اشاره كرد كه با رعايت برخي موارد مي‌توان احتمال ابتلا به سالك را بسيار كاهش داد و يا حتي اصلا مبتلا نشد؛ از جمله اين كه در مناطقي كه اين بيماري وجود دارد تا حد امكان هنگام غروب آفتاب و شب از خانه خارج نشويم، چون در اين زمان پشه خاكي حداكثر فعاليت را دارد.
گويا با بيان اين كه «بايد روي پنجره‌ها توري مناسب نصب و پشت درها پرده مناسب آويزان كنيم تا امكان ورود پشه خاكي به داخل خانه به حداقل برسد»، اظهار كرد: هنگام غروب آفتاب و در طول شب از پشه‌بند آغشته به حشره‌كش و براي از بين بردن پشه‌ها در داخل اتاق از اسپري حشره‌كش استفاده كنيم.
وي با تأكيد بر اين كه «در صورت بروز سالك، درمان خود را جدي بگيريم»، تصريح كرد:در نوع شهري سالك امكان انتقال بيماري به افراد سالم وجود دارد. خانه خود را با فاصله مناسب از اصطبل دام‌ها بسازيد.
به گفته گويا، بايد در جمع‌آوري و دفع مناسب زباله‌ها، نخاله‌هاي ساختماني و تسطيح مخروبه‌ها كه مكان‌هاي مناسبي براي تكثير پشه خاكي هستند، دقت كرد.
وي در رابطه با علايم سالك نيز اظهار كرد:پس از چند هفته تا چند ماه از گزش پشه خاكي آلوده، برجستگي كوچك قرمز رنگي ظاهر شده كه به تدريج بزرگ و بزرگتر شده و مركز آن زخم مي‌شود.
رييس مركز مديريت بيماري‌هاي وزارت بهداشت با بيان اين كه «تعداد ضايعات معمولا يكي است، ولي ممكن است متعدد نيز باشد»، گفت: در سالك نوع روستايي ترشحات چركي در روي زخم وجود دارد و اطراف آن قرمز و برجسته است كه به همين دليل به آن نوع مرطوب گفته مي‌شود.
وي افزود: در سالك نوع شهري ضايعه معمولا بدون ترشح، چرك، درد و خارش است، از اين رو به آن نوع خشك نيز مي‌گويند و در اين نوع سالك، احتمال عفونت ثانويه با باكترِ‌ي‌ها نيز وجود دارد كه در بيمار ايجاد عوارض منتشر كند.
تاريخچه بيماري سالك (ليشمانيوز) در ايران و ساير نقاط جهان
در كتاب قانون بوعلي‌سينا از زخمي به نام جيرونيه يا خيرونيه كه مدت‌ها باقي مانده و درمان آن مشكل بوده و در برابر داروهاي گوناگون مقاومت مي‌كند، بحث كرده است.
در كتاب مجمع الجوامع علوي از يك نوع زخم پوستي ياد شده كه آن را قروح‌الخيرونيه مي‌ناميدند و به سختي بهبود مي‌يافت و سرطان هم نبوده است. در مطالب نوشته شده از سوي ملانفيس از بيماري بحث شده كه تظاهرات آن با زخم سالك شبيه نبوده است.
سالك در ايران و مطالعات مربوط به آن از سال 1287 شروع شده و در سال 1288 اشنايدر و در سال 1292 نليگان به مطالعه سالك سگ پرداخته‌اند. در سال 1294 كاشه استاد پزشكي دارالفنون از 21 سگ ولگرد در كوچه‌هاي تهران كه مورد آزمايش قرار داد، 15 سگ مبتلا به سالك را تشخيص داد.
دكتر حبيبي و دكتر ثابتي از نظر آسيب‌شناسي و دكتر مفيدي از نظر كشت و مايه‌كوبي بر ضد ليشمانيوز مطالعاتي را انجام دادند و تا سال 1335 ليشمانيوز در بيشتر نقاط ايران مطالعه شد و در سال 1338 دكتر مفيدي اطلاع داد كه سالك در ايران اندميك بوده و به وفور در فلات مركزي و ناحيه شمال شرق ايران وجود دارد و حتي اظهار كرد كه در شهرهاي ايران به خصوص بيماري سالك اندميك بوده و شيوع و ظهور بيماري بطور كلي در بهار بيشتر و در تابستان تقريبا محدود است.
بيماري سالك از خيلي قديم در دنيا شناخته شده و براي برطرف كردن بيماري درمان‌هاي متعددي متداول بوده است از آن جمله يهوديان ساكن بغداد براي ايمن كردن دختران با استفاده از زخم‌هاي سالك مايه‌كوبي را انجام مي‌دادند. از طرفي ليشمانيوز احشايي كه به نام كالاآزار هم ناميده مي‌شود، در بيشتر كشورها حتي ايران گزارش شده است.
«نام كالا آزار از زبان سانسكريت مشتق شده و كالا از كلمه قارا به معني سياه و آزار به معني بيماري تشكيل شده و بيماري به نام بيماري سياه ناميده مي‌شود.»
در موسسه رازي در سال 1316 درباره ليشماينوز پوستي سگ مطالعاتي انجام شده و در يك سگ بيماري به شكل همه‌گير و احشايي مشاهده شده است، ولي انگل ليشماينوز بطور كاملا واضح مشخص نشد.
دكتر پويا درباره كالاآزار، دكتر سامي‌راد، دكتر ابطحي، دكتر پارسا، دكتر مقبلي، دكتر شمس و دكتر مجلل درباره سالك انسان مطالعاتي داشته‌اند.
دكتر ميمندي‌نژاد در سال 1318 در تهران در درمانگاه شخصي خود با سگ‌هاي زيادي كه گرفتار سالك پوستي بودند، مواجه شد و به وسيله داروي آنتي موآن به درمان آنها پرداخت. در سال 1335 نيز در پنجمين كنگره پزشكي رامسر از سوي متخصصان رازي و پاستور و انستيتو مالاريالوژي مطالبي درباره گسترش بيماري و راه‌هاي درمان آن ارايه شده است.