اهميت آبخوان‌هاي خرد در برابر سدهاي بزرگ
ايران كشوري است كه همواره با بحران كم آبي روبرو است. عدم مديريت منابع آبي و تا اندازه اي خشكسالي هاي پي در پي و دراز مدت، عوامل عمده ي اين وضعيت نابهنجارند. پيشينيان ما با آفرينش دانش و فن كاريز همزيستي با خشكسالي را آموخته و در بيابانها زندگاني كردند، و چنانچه ما خواهان ادامه ي زيستن در اين سرزمينيم، چاره اي به جز همگامي با طبيعت را نداريم.
به گزارش خبرگزاري شهر: كم آبي ناخوشايند ما را ناچار خواهد ساخت كه فلسفه ي آبخوانداري را پذيرفته، و بهره وري بهينه از آبهاي زير زميني را آييني سترك بشمار آوريم. از آنجا كه ايران سر زمين خشكسالي، سيلاب و كاريز (آبهاي زير زميني) است، مي توان با مهاركردن سيلابها وكاهش زيانها ومرگ وميرهاي ناشي از آنها، وانباشتن آبخوانها، با خشكسالي نيز كنار آمد.
ارزيابي و بهره وري بخردانه از گرانسنگ ترين دارايي هاي ايران زمين، آبرفتهاي درشت دانه ي آهكي و آذرين و سيلابهاي سرگردان، تنها راه نجات كوير نشينان وديگر هموطنان ما در ديارهاي خشك است.
اين مرز وبوم داراي639 هزار و 241 كيلومتر مربع زمين هاي آبرفتي است كه در زير 430 هزار كيلومتر مربع آنها آبرفتهاي درشت دانه ي داراي كيفيت خوب،كه دست كم گنجايش انباشتن 5 هزار كيلومتر مكعب آب را دارند، نهشته شده اند. اين حجم 192 برابر نخستين گنجايش آبگير سد هايي كه در 62 سال گذشته در كشورما بنا شدده اند، يا 12 برابر حجم ميانگين بارندگي سالانه ي ايران، برآوردمي شود.
سالانه، چندين كيلومتر مكعب سيلاب، با وارد آوردن هزاران ميليارد ريال زيان و نزديك به 200 نفر تلفات، به هدر مي رود. زيانهاي مالي ناشي از خشكسالي نيز بيش از خسارات سيل است.
مهار كردن سالانه 42 كيلومتر مكعب از سيلاب ها و گسترش آن روي 140 هزار كيلومتر مربع از بهترين آبخوانها، با تخصيص بخشي اندك از زيانهاي مالي سالانه سيل و خشكسالي در كاهش اثرات سيل و خشكسالي بسيار مفيد خواهد بود.
چنانچه سياستگذاران ما درك كنند كه ساختن سدهاي بزرگ در بيابانها كاري نابخردانه است،اميد به پيشگيري از فجايع زيست محيطي سيل و خشكسالي مي رود. در واقع كاربرد دانش و فن آبخوانداري آسان، ارزان و بوم سازگاربوده، و بيشترين سود مستقيم آن به روستاييان و كوچندگان مي رسد.
نوشته شده توسط دکتر سيد آهنگ كوثر استاد و پژوهشگر مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي فارس