هنرمندان از "سينما و فضاي شهري" گفتند/
در تهران ساختمان‌ها ساز خود را مي‌زنند/ مردم به دوربين عادت نكرده‌اند
با گذشت چنددهه از سينماي حرفه اي ايران، بحث ها و موضوعات مختلفي تا كنون پيش آمده كه ذهن و فكر هنرمندان را مي‌تواند به خود معطوف كند. مي‌دانيم كه هنر سينما گستردگي وسيعي ميان ديگر هنرها دارد و همين موضوع است كه هر چه درباره سينما بحث و گفت وگو كنيم، باز هم به نكات تازه اي از اين هنر نمايشي و تصويري دست پيدا خواهيم‌كرد.سينماگران از فيلمنامه نويس، طراح صحنه و لباس، كارگردان و تهيه كننده همه از نمايش فضاي شهري در سينما گفته اند. عده اي شهر را بي‌هويت مي‌دانند و گروهي به دنبال راهي هستند تا هويت شهري را به نسل هاي بعد منتقل كنند!
در تهران ساختمان ها ساز خود را مي زنند
به گزارش خبرنگار شهر، سيدضياء هاشمي درباره سينما و فضاي شهر تهران گفت:در گذشته معماري در تهران و شهرستان‌ها فضايي در فيلم‌ها ايجاد مي‌كرد كه به واقعيت نزديك بود. اما امروزه آثار فرهنگي تخريب و بافت جديد جايگزين آن مي‌شود و همين حس وارد فيلم‌ها مي‌شود.
اين تهيه كننده سينما در ادامه عنوان كرد:مهمترين موضوع در به تصوير كشيدن فضاي شهري، جذابيت و معماري آن است. در تهران ساختمان ها ساز خود را مي زنند.
مردم به دوربين عادت نكرده‌اند
به اعتقاد حسن برزيده علت حضور كم‌رنگ شهر تهران در سينماي ايران، ساختمان‌هايي است كه از معماري با هويتي بهره ندارند و البته اين نكته در مورد شهرهاي ديگر نيز مصداق دارد.
برزيده درباره فعاليت گروه فيلمبرداري هاي فيلم در سطح شهر گفت: متاسفانه بعد از گذشت چند دهه از سينماي ايران، مردم با دوربين و عوامل يك فيلم آشنا نيستند و با تجمع هاي مختلف از يك فضاي خارجي فيلم سوءاستفاده مي‌كنند و كارگردان و تهيه كننده از فيلمبرداري در سطح شهر پشيمان مي‌شوند. به همين دليل سراغ مضمون‌هايي مي رويم كه دردسري براي‌مان ايجاد نكند.
آداب ايراني سنخيتي با فيلم‌هاي سينماي ما ندارد
ايرج رامين‌فر طراح صحنه و لباس سينماي ايران معتقد است كه بايد استوديوهايي با فضاي قديمي ساخته شود؛ چرا كه آداب ايراني سنخيتي با فيلم‌ها و فضاي سينمايي امروز ما ندارد.
طراح صحنه و لباس فيلم «مسافران» گفت:تهران قديم هويت معماري و اصول شهرسازي داشت، اما اين هويت از بين رفته است و ساختمان‌هاي مدرن جاي ساختمان‌هاي قديمي با بافت سنتي را گرفته‌است.البته افزايش جمعيت هم كيفيت و هويت شهري پايتخت ايران را پائين آورده‌است.
فضاي شهري بايد در اختيار فيلمسازان باشد
به عقيده علي آشتياني‌پور، تهيه‌كننده سينما، سينماگران بايد بتوانند به راحتي فضاهاي شهري را به نمايش بگذارند و نبايد بابت اين كار هزينه كنند. وي باور دارد كه تلاش‌هاي شهرداري در چندسال اخير براي ايجاد ويتريني از زيبايي‌هاي شهر تهران، به نفع فيلمسازان بوده است.
آشتياني‌پور گفت: يكي از دلايلي كه اكثر لوكيشن هاي فيلم را خارج از شهر تهران انتخاب مي كنيم، بحث شلوغي و ناهماهنگي است كه براي انجام كار با آن درگير مي شويم. به همين دليل در خارج از شهر تهران احساس آرامش و راحتي بيشتري براي سرعت بخشيدن به كارها مي كنيم. البته شهرداري در چندسال اخير تلاش كرده تا ويتريني از زيبايي هاي شهر تهران را براي مردم ايجاد كند و اين موضوع به نفع فيلمسازان است.
فيلمبرداري در فضاي شهر انرژي و حوصله مي‌خواهد
نغمه ثميني مشكل فيلمبرداري در سطح شهر را عوامل بيروني مي‌داند و معتقد است كه حضور در هر خياباني از شهر، انرژي مي‌خواهد و اين نكته از حوصله سينماگران خارج است.
اين نمايشنامه نويس گفت: اگر فضاي شهري را در فيلم‌ها به نمايش بگذاريم، شايد فيلم‌ها شبيه مستند شوند، اما بيشتر فيلم‌هايي كه با مضمون شهري ساخته شده‌اند، پروژه‌هايي بوده كه يا با سفارش و يا به واسطه علاقه كارگردان به موضوع شهري در سينما بر روي پرده رفته‌اند.
قشرمتوسط جامعه را در تلويزيون و فيلم‌هاي سينمايي نديده‌ايم
مرضيه برومند كارگردان سينما و تلويزيون درباره سينما و فضاي شهري گفت: معمولا كارگردان و تهيه كننده سينما از توليد فيلم‌هايي كه در سطح شهر انجام مي‌گيرد، فرار مي‌كنند. البته اكثر كارهاي تلويزيوني من در سطح شهر و در ميان ترافيك خيابان هايي همانند ميدان توپخانه كار را انجام دادم كه فكر مي‌كنم در آن مقطع انرژي بسياري براي سرو وكله زدن با هر اتفاقي را داشتم. واقعا به دنبال پروژه هايي نمي‌روم كه مشكل ساز باشند.
به گفته وي هيچ وقت قشر متوسط جامعه را در تلويزيون و فيلم هاي سينمايي نديده ايم و هميشه به دنبال زيبايي هاي كاذب بوده‌ايم.
عدم نمايش شهر تهران در سينما ربطي به سياست ندارد
شادمهر راستين عدم نمايش فضاي شهر تهران در سينما را يكي از شكل‌هاي خودسانسوري در سينما دانست كه هيچ ربطي به مشكلات سياسي ندارد.
اين فيلمنامه‌نويس و كارگردان فيلم‌هاي كوتاه گفت: به عنوان مثال فيلم «چهارراه حوادث» به كارگرداني ساموئل خاچكيان مي‌تواند بيانگر تهران قديمي باشد كه حتي اسم فيلم هم از فضاي موجود در آن دوران مي‌آيد كه تداوم يافته اين موضوع فيلم هاي كيميايي است. اما از دهه 50 به بعد بحث معماري و ساختار شهر در فيلم ها كمرنگ‌تر مي‌شود.
تهيه‌كننده‌ها بيشتر به گردش سرمايه توجه دارند تا مضامين فيلمنامه‌ها
كامبوزيا پرتوي ،فيلمنامه‌نويس و كارگردان عنوان كرد: دغدغه يك تهيه كننده سينما بيش از ساختن يك فيلمنامه خوب، توجه به گردش مالي و فروش فيلم است.
به گفته وي مضاميني كه براي يك تهيه‌كننده در فيلمنامه مورد توجه واقع مي‌شود، در درجه دوم قرار مي‌گيرد. فيلمنامه اي كه نوشته مي‌شود بايد دغدغه ذهن و مورد توجه كارگردان باشد.
فقر موضوعات اجتماعي در سينما ما را از فضاي شهري دور مي‌كند
تهمينه ميلاني كارگردان فيلم «آتش بس» توجه كمتر سينماگران به موضوعات اجتماعي را، يكي از دلايلي مي‌داند كه سبب شده تا سينماگران كمتر به فضاي شهر توجه كنند. به گفته وي توجه كمتر به موضوعات اجتماعي، دلايل فراواني دارد كه بسياري از آن‌ها متوجه سينماگران نيست.
اين كارگردان سينما گفت: اما اين نكات تنها مشكلاتي نيست كه ما از نمايش فضاي شهر دور مي‌كند. ما از فضاي شهري شناخت خوبي نداريم. در كنار اين موضوع، سينماي ما از نظر محتواي اجتماعي فقير است و اين موضوع نيز دلايلي دارد. فيلم‌هايي كه به موضوعات اجتماعي مي‌پردازند، اغلب پرخرجند و اگر با مشكل اكران روبرو شوند، براي تهيه‌مشكلاتي خواهند داشت.
تهران را بايد در فيلم‌هاي قديمي جستجو کنيم
رسول نجفيان که از ساختمان هاي سر به فلک کشيده امروزي کلافه است، معتقد است که تهران را بايد در فيلم هاي قديمي جست.
نجفيان فيلم‌هاي قديمي را نمايش خوبي از تهران قديم ناميد و گفت: وقتي اين فيلم‌ها را كه تماشا مي‌كنم دلم براي بازار و خيابان‌هاي قديم تهران تنگ مي‌شود. هنري كه ايران آن را از ساليان دور با خود همراه داشته است نبايد به اين آساني از بين برود. سينما هنر تصوير و نمايش است و اين سينما است كه بايد با نمايش فضاي شهري در فيلم‌ها تلنگري هم به فضاي اشتباه و زشت شهر بزند. نبايد بگذاريم اين جنايت در حق معماري ما اعمال شود و با خانه‌ها و ساختمان‌هاي اين روزها پيش از اين غريبه باشيم.
از تهران قديم فقط شهرك غزالي باقي مانده است
رضا ايرانمنش معقتد است كه با تمام دوندگي‌هايي كه براي گرفتن مجوز و كاغذبازي‌هاي معمول فيلمبرداري يك فيلم انجام مي‌دهيم، هر كسي در سطح شهر به خود اجازه مي‌دهد تا عوامل را از ادامه كار بازدارد و همين مسئله باعث مي‌شود افكار يك فيلمساز بهم بريزد.
وي در ادامه گفت: تنها كسي كه با همت خود توانست تهران قديم را تداعي كند مرحوم علي حاتمي بود كه براي مجموعه تلويزيوني هزار دستان شهرك سينمايي غزالي را ساخت و براي سينماگران به يادگار گذاشت.
«ناخداخورشيد» و «گاوخوني» فيلم‌هاي موفق شهري هستند
سعيد عقيقي معتقد است كه نمايش فضاي شهري در سينما به كمترين حد خود رسيده است و اغلب فيلم‌ها موقعيت جغرافيايي ندارند و در فيلم‌ها شهر را نمي بينيم. وي از «ناصرالدين شاه‌آكتور سينما»، «ناخدا خورشيد» و «گاو خوني» به عنوان نمونه‌هاي خوبي از فيلم هاي شهري موفق ياد كرد.
اين فيلمنامه‌نويس سينما در ادامه عنوان كرد: معماري، بافت قديم و فضاي شهري راباز هم مي‌شود در فيلم «گاو خوني» به كارگرداني بهروز افخمي ديد. گاوخوني روحيه حاكم در شهر اصفهان و فرهنگ ايراني را به معرض تماشا مي‌گذارد. فيلم «ناخدا خورشيد»به كارگرداني ناصر تقوايي تاثير يك شهر جنوبي در فيلم كاملا هويدا است. امامتاسفانه در فيلم‌هاي امروزي بالاي 75درصد فضاي شهري و دكوپاژ مناسب وجود ندارد وديالوگ هاي فيلم ها اغلب سطحي و همراه با طنز سخيف هستند. گزارش از صبا شادور