جعفري آثار تازه‌اش را با كبوترها خلق مي‌كند/مسئوليت نقاش، آزاد كردن نقاشي است
محمد ابراهيم جعفري، نقاش و مدرس دانشگاه از خلق آثار تازه‌اش به كمك كبوترها خبر داد. به گفته جعفري، اين آثار با تاثيري كه نوك اين پرنده‌ها هنگام برداشتن دانه روي گل و پلاستوفوم مي گذارد، خلق مي‌شوند.
اين شاعر و نقاش در گفت‌و‌گو با خبرنگار شهر در ارتباط با اين آثار توضيح داد: من فرمي را كه در نظر دارم، مي‌پوشانم و در اطراف آن، روي گل و پلاستوفوم، گندم مي‌ريزم تا كبوترها به آن نوك بزنند. گاهي آن‌ها به پلاستوفوم هم نوك مي‌زنند و كم كم اثري بر اساس اتفاق روي سطح پايه‌اي من شكل مي‌گيرد.
وي گفت: هم‌اكنون مشغول به انجام يك سري كار با نگاهي به گذشته هستم. اين كارها مجموعه‌اي هستند كه با نگاه به مجموعه خط خطي‌ها و همچنين كارهاي پلاستوفوم و آثار گلي من است؛ البته هرگز گذشته را تكرار نمي‌كنم. زيرا نمي‌دانم كه مي‌خواهم چه چيزي خلق كنم. اكتاويو پاز جمله‌اي دارد كه براي ما، هنر ما و تعليم و تربيت ما نجات‌بخش است؛ وي مي‌گويد «مسئوليت نقاش، آزاد ساختن نقاشي است.»
اين نقاش ادامه داد: هر سبكي را كه در گذشته مي‌بينيم، متعلق به كسي يا كساني است كه توانسته‌اند در دوران خود، نقاشي را از دست پيشينيان‌شان نجات دهند؛ نه مثل ما كه دائما گذشته خود را تكرار مي‌كنيم و به آن مي‌باليم. سنت مي‌تواند ريشه باشد؛ ولي براي ساقه نو، برگ نو و گل نو، بايد با اتفاقات تازه مواجه شد. هيچ‌كدام از كساني‌كه كار تكراري كرده‌اند، در تاريخ باقي نمانده‌اند. كساني در تاريخ مانده‌اند كه توان سپري كردن فردايي را داشته‌‌اند كه از آن بي‌خبر بوده‌اند. يكي از بزرگان مي‌گويد «فكر خوب، قلم را از حركت باز مي‌‌دارد».
وي ضمن اظهار تاسف گفت: روزي كه ما نقاشي را از دست گذشته نجات دهيم و رو به افق‌هاي ناشناخته پيش رو داشته باشيم، در كشور ما بسيار دور است؛ زيرا ما هميشه منتظريم خارجي‌ها از كارمان خوششان بيايد.
جعفري ادامه داد:جايزه گرفتن در دنيا آن‌چنان مهم نيست. كسي نمي‌گويد پيكاسو يا سهراب چند جايزه يا چه جايزه‌هايي گرفته‌اند. وضع ما در حال پريشاني است. مسائل بسياري هست كه آزارمان مي‌دهد. جوان‌ها حواسشان به حراج‌هاي كريستي در دوبي است و به داخل كمتر اهميت مي‌دهند و همين سبب مي‌شود كه آن‌ها بخواهند سفارش‌هايشان را به‌عنوان پروژه در كلاس‌هايشان انجام دهند.
اين مدرس دانشگاه افزود: من تنها سعي مي‌كنم هر از گاهي، تا جايي كه مي‌توانم، نقاشي را از دست خودم نجات دهم و به محض اين‌كه دوره‌اي از كارهايم پرفروش مي‌شود، خلق آن‌ها را متوقف مي‌كنم. همچنين تاريخ نمايشگاهم را وقتي مشخص مي‌كنم كه همه كارهايم آماده بوده و مدتي از خلق آن‌ها نيز گذشته باشد.
جعفري تاكيد كرد: همه آدم‌هايي كه به جايي رسيده‌اند، از جايي شروع كرده‌اند كه نمي‌دانستند به كجا مي‌رسند. الهام هرچه باشد، از نمي‌دانم دائم مي‌رويد. هميشه هنر بعد از دانش، در فضايي از نمي‌دانم شكل مي‌گيرد. پيكاسو مي‌گويد «اگر دقيقا مي‌داني كه چه مي‌خواهي بكشي، براي چه آن‌را ميكشي؟»
وي كه در عرصه شعر نيز فعال است، ادامه داد: از پله‌هاي آتليه كه بالا مي‌روم، نمي‌دانم مي‌خواهم بنويسم يا نقاشي كنم و يا با تكه بريده‌اي از يك گبه، كار تازه‌اي را بسازم. من زاده اتفاق هستم و انتخاب همه چيز برايم به اين جمله وصل بوده كه «چيزي كه دلم را نلرزاند، مقصد من نيست». شعار هرگز دوام نمي‌آورد. بايد آزادي و رهايي هم در آن باشد. من مثل هميشه يك پايم را روي پله گذشته گذاشته‌ام و يك پاي ديگرم روي پله اميد به آينده است. در كودكي عاشق موسيقي و آواز بودم، پدرم گفت حرام است، من نيز آوازهاي نخوانده‌ام را خط خطي كرده‌ام. بي‌آن‌كه خطي به ديوار جهان كشيده باشم.
اين نقاش سپس به يكي از جملات مهم ريلكه، شاعر فرانسوي اشاره كرد كه مي‌گويد «تنها چگونگي پيدايش اثر هنري است كه ارزش آن‌را مشخص مي‌كند» و گفت: همه نقاش‌هاي جهان شاعرند و لازم نيست حتما چيزي بنويسند. هر نقاشي كه كلمات شاعرانه ننويسد، ما نقاشي او را با شك نگاه مي‌كنيم. نمي‌توان شعر شاعرانه‌اي بگويي و ديگران نفهمند كه عاشقي. من به اين انديشه‌ها مشغولم.
وي در ادامه به سال‌هاي 42 تا 68 و فعاليت‌هاي گروهي داخل و خارج از ايران خود در كنار وزيري و كاظمي و جوادي‌پور كه استادانش بوده‌اند، اشاره كرد و گفت: من اولين نمايشگاه انفرادي خود را در سال 68 بعد از 24 سال كار گذاشته‌ام، در حالي‌كه امروز جوانان مي‌خواهند پس از دو سال نقاشي، در نمايشگاه‌ها و مسابقات خارجي شركت كنند.
جعفري گفت: تا جايي كه بتوانم، در نمايشگاه‌هاي گروهي شركت مي‌كنم.
وي در پايان درباره بهمن محصص كه به‌تازگي از اين دار رخت بر بسته است گفت: بدون شك اگر نگويم محصص بزرگ‌ترين نقاش ايران بوده؛ ولي به جرئت مي‌توانم بگويم يكي از سه نقاش بزرگ ايران بود. ممكن است نظرها متفاوت باشد؛ ولي گمان نمي‌كنم هيچ‌كس محصص را از اين ليست سه‌نفره حذف كند.
وي به كارهايي كه محصص براي نيما انجام داده است اشاره كرد و گفت: يكي از مهم‌ترين نكات در آثار محصص، پيوند عجيب او با زندگي و شعر نيما بود.
محمد ابراهيم جعفري در سال 1319 در بروجرد به‌دنيا آمد. وي پس از پايان تحصيلاتش در مقطع كارشناسي در رشته نقاشي دانشكده هنرهاي زيبا، در سال 1344 كانون آموزش اصول هنرهاي تجسمي را تاسيس كرد. وي در سال 1347 عضو رسمي هيئت علمي دانشگاه هنر شد.
از نمايشگاه‌هاي مهم اين نقاش مي‌توان دوسالانه پاريس 1348، نقاشان معاصر ايران در آلمان 1353، کاني سورمر فرانسه «جايزه ملي دولت فرانسه» 1353، بال سويس 1355، هنرمندان منتخب 38 کشور در پاريس 1355، نقاشان پيشرو در واشنگتن «واش آرت» 1356 و نمايشگاه‌هاي هنرمندان معاصر ايران در مراکش، لندن، مسکو، کانادا، اسپانيا و ارمنستان را نام برد.
عضويت افتخاري انجمن هنرمندان نقاش ايران، همکاري با فيروز شيروانلو در شکل‌گيري فرهنگسراي نياوران، کار و مطالعه در کوي بين‌المللي هنرهاي پاريس در سال‌هاي 53 تا 55، همکاري آموزشي با دانشگاه نورويچ امريکا در سال 1372، عضويت هيئت انتخاب دوسالانه‌هاي نقاشي و طراحي، سخنراني‌هاي متعدد در دانشگاه‌ها و مراکز فرهنگي درباره هنر خلاقيت و آموزش هنر و همچنين اجراهاي في‌البداهه با عنوان «صلح تن به تن» براي ايجاد ارتباط ، تبادل نظر، نقد و گفتگو در ارتباط با نمايشگاه‌هاي هنرهاي تجسمي از ديگر فعاليت‌هاي وي است.