مهمترين علل توسعه پديده گرد و غبار احداث سد بر سر شاخه هاي دجله و فرات است
در سال هاي اخير پديده گرد و غبار توسعه پيدا كرده يعني هم تعداد دفعات بروز آن زيادتر شده و هم وسعت آن بيشتر شده است، مهمترين دلايل آن احداث سد توسط كشورهاي تركيه، سوريه، عراق و ايران روي سرشاخه هاي دجله و فرات است.
به گزارش شهر، گرد و غبار پديده طبيعي است كه سالها و قرنها جنوب كشور ما را تحت تأثير قرار داده و سرچشمه آن شنهاي روان صحراي عربستان، شمال افريقا، سوريه و عراق است.
از چند سال قبل به دليل تغييراتي كه در منطقه بوجود آمده بخصوص تغيير در رژيم آبي،به سبب احداث تعدادي سد در تركيه، سوريه، عراق و ايران روي سرشاخه هاي دجله و فرات و از طرفي تأسيس كانالي از دجله به مركز عراق كه آب دجله را به آنجا منتقل مي كرد در كنار خشكسالي كه در 4 سال ونيم گذشته داشتيم، باعث شد كه تعدادي از هورها و مناطق باتلاقي و مناطقي كه پوشش گياهي داشتند از بين رفتند و به صورت مناطق خشك درآمدند.
از آنجايي كه خاك اين مناطق خاك نرمي بود، بادي بسيار كم سرعت تر از آنچه كه شن ها و گرد و خاك را از صحرا هاي عربستان و شمال افريقا بلند مي كرد، گرد و خاك را كه به صورت ريز دانه است بر مي دارد و به ايران مي آورد. بنابراين در حال حاضر منابع جديد گرد و خاك بيشتر در غرب عراق، سوريه، اردن و شمال عربستان است.
در واقع چون كشور ما روي كمربند گرد خاك كره زمين است سالهاي زيادي در جنوب و غرب كشور شاهد اين پديده بوده و به طور كلي نمي توان با آن مبارزه كرد ولي در سال هاي اخير اين پديده توسعه پيدا كرده يعني هم تعداد دفعات بروز آن زيادتر شده و هم وسعت آن بيشتر شده است.
اگر چه پروژه هايي براي كاهش فشارهاي حاصل از گرد و خاك بر مردم طرح ريزي شده ولي اجراي اين پروژه ها بسيار مشكل است زيرا همه تصميمات در دست كشور ما نيست و در واقع اين موضوع يك پروژه منطقه اي است و كشورها منطقه بايد در اين رابطه همكاري و هماهنگي لازم را انجام دهند.
مذاكرات و پيگيرهاي سياسي و رفت و آمدها و جلساتي با عراق و سوريه و اجلاسهاي چند جانبه در تركيه يا در تهران صورت گرفته و در مذاكراتي كه با تعدادي از كشورهاي عربي داشتيم، قرار شد به صورت نمونه اي روي نقاط و منابعي كه شناسايي شده اند كه در واقع 14 نقطه مهم هستند اقدامات پيشگيرانه صورت گيرد.
متأسفانه در اين مدت دولت عراق قانوني براي تأمين امنيت كارشناسان ايراني جهت ارائه خدمات آموزشي به كارشناسان عراقي براي ايجاد فضاي سبز و تثبيت شن هاي روان در اين كشور تصويب نكرده تا كارشناسان ما بتوانند براي اينكه از حركت شنها جلوگيري شود ترانس بندي يا ناحيه بندي را در عراق آغاز كنند.
اخيراً وزير محيط زيست عراق در مصاحبه اي اعلام كرده بعد از انتخابات احتمال اينكه شرايط ايجاد امنيت براي كارشناسان ايراني فراهم شود زياد است.با توجه به اين امر اميدواريم به زودي هيئت كارشناسي ايران كه مركب از كارشناس سازمان هاي جنگل ها و مراتع، سازمان هواشناسي و سازمان محيط زيست كشور هستند، بتوانند به عراق رفته و عمليات اجرايي تثبيت شن هاي روان را آغاز كنند.
نوشته شده توسط نوراله مرادي/مدير روابط عمومي سازمان محيط زيست