آشنايي با ذات معماري راهي جز مواجهه با خود معماري ندارد

قاسمي در گفت‌و‌گو با خبرنگار شهر گفت: كارگاه فهم معماري ايران، حاصل تلاش عده‌اي از استادان معماري اين مملكت است كه دلسوزانه تلاش داشته‌اند جامعه معماري كشور با حقيقت و ذات معماري آشنا شوند. آشنايي با ذات معماري، راهي به‌جز مواجهه با خود معماري ندارد . مركز رويدادهاي معماري ايران نيز براي اين‌كه اهالي معماري را با مصاديق معماري روبرو كند و در مواجهه با معماري قرار دهد، اين كارگاه‌ها را ترتيب داده است. البته در اين‌جا منظور از معماري، معماري در سرزمين ايران است.
دبير كارگاه فهم معماري ايران ادامه داد: معماري را فارغ از جايي كه در آن وجود دارد نمي‌توان مورد خوانش قرار داد؛ بلكه ما براي معماري هميشه صفتي داريم و مي‌گوييم معماري ايران، معماري شيكاگو يا معماري ژاپن. زيرا راه فهم معماري، مواجه شدن با خود معماري و توجه به اهليت و سرزميني است كه آن معماري در آن ساخته شده است. اين كارگاه‌ها نيز از اين جهت تشكيل شده‌اند تا اهالي معماري ايران فرصت داشته باشند با مواجه شدن با معماري سرزمين‌هاي مختلف، به فهم معماري ايران نائل آيند.



قاسمي درباره رويكرد اين كارگاه‌ها گفت: نكته‌اي كه مركز رويدادهاي معماري ايران در مركز توجه قرار داده اين است كه معماري يك امر فرهنگي است كه مقتضيات فرهنگي خود را مي‌طلبد. اين در حالي‌ است كه در 60 سال اخير با معماري به عنوان امري صنعتي و امري ساختماني روبرو هستيم؛ ولي فرهنگ و احوال مردم هر سرزمين را با معماري آن سرزمين مي‌سنجند. آن‌چه در معماري و شهرسازي با آن روبرو هستيم، آينه تمام‌نماي فرهنگ ما است.



وي افزود: مركز رويدادهاي معماري با چنين نگاهي كارگاه‌هاي فهم معماري را طراحي كرده تا بر اساس رويارويي با معماري، آن‌‌را مورد فهم قرار دهد و خواسته‌ها و خاستگاه‌هاي آن‌را ببيند. با چنين زاويه نگاهي است كه مي‌توانيم نقاط ضعف و نكات مغفول مانده را در معماري‌مان بيابيم. براي مثال با نگاه به طرح‌هاي امروزي، مي‌بينيم كه نكات اساسي در معماري سرزميني مثل ايران كه سابقه مدنيت و شهرنشيني و سكونت شهري را داراست، كمتر مد نظر قرار گرفته است. در حالي‌كه اگر به خواسته‌هاي معماري و شهرسازي توجه كنيم مي‌توانيم هسته‌هاي ضعف را به نقاط قوت تبديل كنيم.



رييس مركز رويدادهاي معماري ايران اظهار داشت: در معماري ايراني مزيت‌هايي هست كه با نگاه به شهرها و سرزمين‌هايمان مي‌توانيم براي مشكلات امروز راه‌حل‌هاي خودمان را بيابيم. البته منظور اين نيست كه به دليل تعلق اين مزايا به گذشته، بايد به آن‌ها ارجاع كنيم و از آن‌ها تقليد كنيم؛ بلكه انسان و بشري كه صاحب فرهنگ و تمدن و سابقه سكونت در سرزميني است، در طول اعصار پرسش‌هايي برايش ايجاد شده و براي اين پرسش‌ها پاسخ‌هايي نيز يافته است.

قاسمي افزود:اين پاسخ‌ها در شكل معماري و شهرسازي آن جريان داشته و امروز ما مي‌توانيم- نه از خود اين پرسش‌ها و پاسخ ها- بلكه از نحوه‌ تعامل آن‌ها در يافتن پرسش‌ها و پاسخ‌هاي ي امروزمان در معماري و شهرسازي استفاده كنيم. اگر نحوه تعاملي را كه بين اين پرسش و پاسخ برقرار شده مورد خوانش قرار دهيم، و در كنار آن به آگاهي از پرسش‌هاي امروز خود برسيم، مي‌توانيم شروع به يافتن پاسخ‌هايي كنيم كه در اندازه و مقياس امروز ايران مي‌توان با آن مواجه شد. البته در كنار همه اين‌‌ها بايد به تكنولوژي و تحولات روز نيز توجه داشته باشيم.



وي ادامه داد: براي مثال گنبد قابوس كه يك اثر معماري است و درست نيست كه تنها به عنوان يك شيء موزه‌اي با شكوه به آن نگاه كنيم، مي‌تواند درس‌هايي را براي امروز و فرداي جامعه معماري ايران داشته باشد. يكي از اين درس‌ها اين است كه ما متوجه مي‌شويم كه وقتي اين معماري در حال شكل گرفتن بوده، به امري به نام مقياس توجه شده است و شهر جرجان در جايگاه و با ويژگي‌هايي است كه اين اثر بايد در همان مقياس‌ها شعر زندگي انسان را در سرزمين خود مطرح كند. در آن زمان معمار به اين مقياس توجه كرده؛ ولي آيا ما امروز به مقياس‌هاي برگرفته از فرهنگ و خواسته‌هاي زندگي مردم در آثار معماري توجه داريم؟



قاسمي افزود: حال اين توجه به مقياس يكي از هزاران رويكردي است كه معماري اقليمي ايران دارد. بازخواني معماري بر اساس رئوس فرهنگي آن و يافتن پاسخ‌هايي براي پرسش‌هاي امروز و فردا كه لازمه آن فهم معماري با شرايط جغرافيايي و طبيعت و سابقه سكونت مردمان آن است، هدف اصلي برگزاري كارگاه‌هاي فهم معماري است تا تازگي و طراوتي را كه گمشده معماري ماست،باز يابيم.





دبير كارگاه فهم معماري در ادامه درباره دلايل انتخاب معماري گرگان براي اين كارگاه‌، اظهار داشت: اگر به حوزه فرهنگي و نه به مرزهاي جغرافيايي و سياسي گرگان توجه كنيم، مي‌بينيم كه تنوع زيستي و اقوام و گونه‌هاي مختلف موجود در اين سرزمين و همچنين مقدمات و سابقه سكونت چه در مقياس فرهنگي و چه در مقياس معماري در اين سرزمين فراوان است. اين سابقه باعث شده كه در اين معماري هر جزئي، مثالي داشته باشد و با توجه به تمام ويژگي‌هاي اقليمي اين سرزمين، آن را براي برگزاري كارگاه‌ «پنجره‌اي به گرگان» انتخاب كرديم. حسن اين كارگاه اين است كه نكاتي را كه اين سرزمين در آن‌‌ها پتانسيل دارد، در اختيار پژوهشگران مي‌گذارد و نكات مورد توجه اين سرزمين را برجسته مي‌كند.



قاسمي درباره روال برگزاري كارگاه «پنجره‌اي به گرگان» كه سوم تا ششم آبان در گرگان برگزار خواهد شد توضيح داد: عده‌اي از جوانان خوش‌ذوق گرگاني از مركز رويدادهاي معماري دعوت كردند تا به اين سرزمين بيايند. با انتشار فراخوان از شركت‌كننده‌ها خواستيم كه به چهار پرسش پاسخ دهند و بر اساس پاسخ‌هايشان آن‌ها را رتبه‌بندي كرديم. از مجموعه 1150 نفر متقاضي شركت در اين كارگاه‌، 300 نفر انتخاب شدند كه از روز سوم تا ششم آبان‌ماه در چند روز كاملا كارگاهي، با رويكرد توجه به خواسته‌هاي فرهنگي معماري، و بر اساس سه محور اعلام شده در فراخوان كارگاه، اين شركت‌كنندگان به نقاط مختلف استان مي‌روند و پرسش‌هايشان را درباره معماري اين نقاط مطرح مي‌كنند. حاصل اين پرسش‌ها و پاسخ‌هايي كه از هيئت‌علمي كارگاه دريافت مي‌شود، در چند مدياي مختلف چون عكس، نوشته يا كروكي خواهد بود.



وي افزود: در كنار اين كارگاه، نشست‌هايي را نيز با موضوع حضور معماري در ادبيات، اسناد و مكتوبات معماري، حوزه اجتماعي معماري و ديگر موضوعات ترتيب داده‌ايم تا به درك شركت‌كنندگان بيشتر كمك كند. در اين رويداد شش كارگروه موازي خواهيم داشت كه هر گروه دو نفر هيئت‌علمي و دو نفر هميارعلمي خواهد داشت و به اتفاق اعضاي گروه، بر اساس مسير تعيين شده به ديدار پاسخ‌‌ها مي‌روند، موضوع انتخاب‌شده‌شان را مرور مي‌كنند و در مواجهه با موضوع، خوانش خود را از آن توليد مي‌كنند.



قاسمي اضافه كرد: اين كارگاه همچنين توليدات فرهنگي‌اي خواهد داشت كه عبارت است از كتابي به نام «سرزمين نهم» كه در اختيار شركت‌كنندگان قرار مي‌گيرد، نقشه‌اي تازه از گرگان در مقياس حوزه فرهنگي و به‌صورت پژوهشي، برگزيده‌اي از خوانش شركت‌كنندگان با انتخاب و و يرايشي مناسب كه تبديل به يك كتاب مي‌شود، لوح‌هاي فشرده مولتي مديا و انيميشن.



كارگاه «فهم معماري ايران/پنجره‌اي به گرگان» سوم تا ششم آبان توسط مركز رويدادهاي معماري ايران وابسته به فرهنگستان هنر به مديريت وحيد قاسمي برگزار مي‌شود. ارديبهشت ماه امسال نيز، کارگاه فهم معماري ايران، طي 10 روز، در شهر کهن شوشتر برگزار شد و بيش از 700 نفر از علاقمندان و معماران جوان از سراسر کشور به ديدار اين سرزمين و درک ويژگي‌هاي معماري آن پرداختند.