موزه مشروطه تبريز يادگاري گرانقدر از انقلاب مشروطه

به گزارش خبرنگار شهر در تبريز، بناي تاريخي خانه مشروطه با معماري دوره قاجار در محله قديمي راسته کوچه و در ضلع غربي مجموعه بازار تبريز واقع شده است. مالک نخستين آن حاج مهدي کوزه کناني از شيفتگان حريت و آزادي بود.

باني اين خانه مرحوم حاج مهدي کوزه کناني از بازرگانان خوشنام تبريزي بود که به پاس خدمات و مجاهداتش در انقلاب مشروطيت به لقب (ابوالمله) از او ياد شده است.مرحوم کوزه کناني حامي بزرگ نهضت آزاديخواهي مردم آذربايجان در آن روزهاي سخت و سرنوشت ساز بود که حتي خانه شخصي خود را نيز به عنوان پايگاهي مطمئن در اختيار مجاهدين مشروطه قرار داد. پنجره هاي زيباي ارسي ، نمايي جلوه انگيز و محتشم به بنا بخشيده است.

 نظر به جايگاه شهر تبريز در پيروزي انقلاب مشروطيت و نقشي که خانه کوزه کناني يا خانه مشروطه در اين نهضت بزرگ ايفا کرده است سازمان ميراث فرهنگي کشور موزه مشروطه را در سطح ملي در همين خانه داير نموده است. بنابراين از سال 1357 با تبديل بخشهايي ار بنا به موزه اسناد ، تصاوير و يادگارهاي با ارزشي از دوران مشروطه و رهبران در آن نگهداري مي شود.

 اين خانه بعد از به توپ بستن مجلس در سال 1287 ه.ش مرکز تجمع جمعي از برجسته ترين چهره هاي مشروطه در آذربايجان بوده و در جنگهاي 11 ماهه تبريز عليه نيروهاي دولتي ستاد فرماندهي و محل تشکيل جلسات مجاهدين مشروطه به شمار ميرفت. تصميم مهم و انقلابي پائين آوردن پرچمهاي سفيد تسليم در مقابل قواي محمدعلي شاه قاجار در همين خانه گرفته شده است.

بنا با قسمت الحاقي آن در زميني به مساحت 1300 مترمربع و با دو طبقه اندروني و بيروني حاصل ذوق هنرمندانه معمار تبريزي بنام «حاج ولي معمار» است که سالها در روسيه ساکن بود و پس از بازگشت به تبريز در سال 1247 ه.ش آنرا بنا نهاد. ويژگيهاي خاص معماري دوره قاجار، تزئينات چشمگير، به کارگيري نورگير زيبا و چشم انداز موسوم به کلاه فرنگي با ستونها و سرستونهاي گچبري شده، پنجره هاي ارسي، درهاي منبت کاري شده در اتاق اصلي موسوم به «طنبي» و غلام گردش دور راه پله، هرکدام به نوعي ذوق و هنر ايراني را به نمايش گذاشته و آنرا به يک نمونه منحصربفرد تبديل کرده است.

بنا به لحاظ اهميت تاريخي در تاريخ سال 1354 ه.ش به شماره 1171 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده و در سال 1367 ه.ش توسط سازمان ميراث فرهنگي کشور خريداري شده است. اقدامات مرمتي آن نيز پس از تملک به مرحله اجرا درآمده و سعي شده است به الگوهاي معماري تاريخي توجه کافي شود.

از سال 1375 ه.ش پس از مرمت و تجهيز تالار اصلي و اتاقهاي گوشواره با بنمايش گذاشتن اسناد و مدارکي از دوران پرفراز و نشيب انقلاب مشروطه به عنوان موزه آغاز به کار نموده است .

از مهمترين اسناد و اموالي که در موزه مشروطه وجود دارد مي توان به تپانچه کمري ستارخان ، قلمدان و عينک و دستخط شهيد ثقةالاسلام ، دفترچه هزينه هاي نهضت مشروطه به قلم حاج مهدي کوزه کناني ، مهر انجمن هاي انقلابي آذربايجان ، فرش و تابلو فرشهاي مشروطه ، روزنامه هاي دوران انقلاب مشروطه و ... ياد کرد.

در اين موزه تنديس هايي از شخصيت ها و مجاهدين صدر مشروطيت همچون ستارخان ، باقرخان ، ميرزا مهدي کوزه کناني ، حسن خان باغبان ، علي مسيو، شهيد ثقةالاسلام ، جهانگيرخان صور اسرافيل ، ميرزا ابراهيم آقا صبا ، ميرزا اسماعيل نوبري و ... به نمايش گذاشته شده است و تصاوير بسيار تاريخي و قيمتي از دوران انقلاب مشروطه زينت بخش ديوارهاي اين خانه تاريخي است.

اين موزه در سال 1375 هجري شمسي تاسيس شده است که همه روزه به غير از روزهاي تعطيل، ايام سوگواري رسمي ازساعت 20-8 به نشاني: تبريز، خيابان شهيد مطهري، روبروي مسجد جامع، خانه مشروطه براي بازديد علاقمندان داير است.