بومي بودن گونه هاي مسبب كشند در درياي عمان تهديد جدي محسوب مي شوند

تورج همتي مديركل محيط زيست سيستان و بلوچستان در گفتگو با خبرنگار محيط زيست شهر با بيان اينكه ابعاد اين شكوفايي جلبكي از حالت طبيعي بسيار گسترده تر است گفت: البته به نظر مي رسد كه در روز هاي اخير ابعاد اين كشند رو به كاهش است و با توجه به بروز آن در نواحي ساحلي شرق چابهار كه در حوزه درياي عمان واقع شده وگردش آب دراين دريا به خاطر باز بودن آن نگراني زيادي وجود ندارد.

او افزود: يكي ديگر از موارد غير عادي در رابطه با اين شكوفايي جلبكي بروز همزمان كشند قرمز در آبهاي ساحلي و سطحي و كشند سبز در اعماق دريا است كه هريك توسط گونه هاي خاصي از جلبك ها ايجاد مي شوند.

به گفته همتي آزمايش هاي دقيقي براي تشخيص نوع گونه هاي جلبكي منجر به بروز كشند و همچنين سمي بودن يا نبودن آنها در آزمايشگاه چابهار در حال انجام است و طي هفته آينده نتيجه اين آزمايش ها مشخص مي شود.

او با بيان اينكه به جز 4 قطعه لاكپشت سبز كه از گونه هاي در معرض انقراض هستند تا كنون حتي اتلاف يك قطعه ماهي در اثر اين كشند در منطقه گزارش نشده است خاطر نشان كرد: مرگ اين لاكپشتها را هم پيش از انجام آزمايش ها نمي توان دقيقاً به دليل بروزكشند دانست.

همتي در ادامه گفت: هنوز معلوم نشده كه جلبك هايي كه اين كشند را ايجاد كرده اند بومي منطقه هستند و يا از طريق آب توازن كشتي ها از ديگر مناطق وارد آبهاي سواحل شرقي چابهار شده اند. ولي در صورتي كه نتيجه آزمايش ها نشان دهد كه اين گونه ها سمي و بومي هستند تهديد و هشداري جدي براي منطقه محسوب مي شوند.

همتي با بيان اينكه بروز كشندها در نواحي گرمسيري پديده طبيعي است و معمولاً پيش از طوفان هاي «مونسون زمستان» و پس از طوفانهاي مونسون تابستان ايجاد مي شود گفت: ابعاد كشند اخير از حالت طبيعي بيشتر است ولي در مقايسه با كشندي كه سال 87 در خليج فارس ايجاد و حدود 9 ماه ادامه داشت و منجر به اتلاف بيش از 30 تن از آبزيان شد زياد نگران كننده نيست.

او در پاسخ به اينكه در صورتي كه ثابت شود جلبك هاي عامل ايجاد اين كشند سمي هستند راهكار مقابله با آنها چيست گفت: در صورتي كه اين پديده در مقياس هاي كوچك باشد با پاشيدن خاك رس و ازن به وسيله هواپيما در آب و همچنين استفاده از باكتري هاي جمع كننده كشند و يا كاربرد اشعه فرا بنفش مي توان با آن مقابله كرد ولي وقتي ابعاد آن گسترده باشد بهترين كار اين است كه منتظر بمانيم تاعوامل طبيعي مانند طوفان ها و گردش آب آن را از بين ببرد.

به اعتقاد همتي بهترين كار پيشگيري از بروز كشندها با مديريت زيست محيطي فاضلاب ها و جلو گيري از ورود فاضلاب هاي تصفيه نشده به دريا و همچنين كنترل و مديريت آب توازن كشتي ها است.

دکتر محمد باقر نبوي معاون محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست نيز در اين رابطه گفت: بر اساس جديدترين گزارشات دريافتي بلوم جلبکي وسيعي در سواحل درياي عمان اتفاق افتاده است.

او افزود:بررسي‌هاي انجام شده نشان مي‌دهد بلوم جلبکي رخ داده در سواحل شرقي چابهار و در نواري به طول 70 کيلومتر و عرض حدود 30 متر از محدوده بندر «رمين» تا «پسابندر» رخ صورت گرفته است که در عين حال در آبهايي دورتر از سواحل نيز کشند ديگري نيز مشاهده شده است.

معاون محيط زيست دريايي سازمان حفاظت محيط زيست گفت: در محدوده اين بلوم جلبکي 4 قطعه لاک پشت سبز که از گونه‌هاي در معرض خطر انقراض هستند تلف شدند.

او تاکيد کرد : بررسي‌هاي اوليه نشان مي‌دهد اين بلوم جلبکي از جنس «چتونلا» (Chattonella) بوده، اما گونه آن هنوز مشخص نشده است.

نبوي با اشاره به اين که برخي انواع گونه «چتونلا» سمي هستند، تصريح کرد: بررسي‌ها در خصوص سمي بودن يا نبودن اين بلوم جلبک در سواحل درياي عمان همچنان ادامه دارد که پس از مشخص شدن آن اعلام مي شود.

پديده کشند سرخ (به انگليسي: Red tide) با شکوفائي فيتوپلانکتون‌هاي مضردر آب‌هاي دريا اتفاق مي‌افتد. مقدار معمول آن حدود 2 هزار عدد در ليتر است و به علت تغيير رنگ آب دريا به رنگ سرخ يا مايل به سرخ آن را کشند سرخ (موج سرخ) مي‌گويند.

دو عامل اصلي در ازدياد فيتوپلانکتون‌ها دما و مواد مغذي بخصوص مواد فسفردار و نتيرات است.

تخليه? پساب‌هاي صنعتي و خانگي که مملو از موادي چون نيترات‌ها و فسفات‌ها هستند در دريا موجب فراهم شدن غذاي زياد براي فيتوپلانکتون‌ها و ازدياد آني جمعيت آن‌ها مي‌شود. تناوب تابش ابر-آفتاب و بارندگي کمک به سزايي در رشد اين موجودات مي‌کند و وزش طوفان و گردوغبار از طرف بيابان‌ها نيز باعث فراهم شدن ذرات آهن‌دار مي‌شود.

بعضي از اين فيتوپلانکتون‌ها از خود سم ترشح مي‌کنند يا باعث فزوني اکسيژن با تک اتم مي‌شود که باعث تخريب آبشش ماهي‌ها مي‌شود و يا با مرگ اين فيتوپلانکتون‌ها، باکتري‌هاي تجزيه کننده بقاياي مرده اين فيتوپلانکتون‌ها اکسيژن محلول آب را مصرف مي‌کنند و در نتيجه ماهي‌ها و ديگر آبزيان منطقه دچار حالت خفگي و کمبود شديد اکسيژن شده و در نهايت منجر به مرگ آنها مي‌شود. درسالهاي اخير فزوني پديده کشند سرخ در درياي خزر، خليج فارس و درياي عمان خسارات زيادي به ماهيگيران زده است.