«شهر» و «شهروند» در آيينه رسانه‌ها(2)؛
سياست‌زدگي مانع توسعه روزنامه‌نگاري شهري
شهرنشيني فزاينده ايران در دهه‌هاي اخير در ارتباط مستقيم با شهروندان است و از سوي ديگر خود پديده شهرنشيني تحولاتي را به همراه داشته است. انتظارات شهروندان و معضلات و مشكلات كه آنها در طي توسعه شهرها با آن روبرو مي‌شوند، لزوم توجه به اطلاع‌رساني و فعاليت رسانه‌ها را بارزتر مي‌سازد.
به گزارش خبرنگار «شهر»، بخش عمده‌اي از زندگي شهروندان هر جامعه‌اي در فضاي شهر مي‌گذرد و ارتباط‌شان خواسته يا ناخواسته با مسائل شهري است. هفدمين نمايشگاه مطبوعات بهانه‌اي شد پاي صحبت دو نفر از اساتيد روزنامه‌نگاري بنشينيم و سوال كنيم كه رسانه‌ها تا چه اندازه در زمينه «روزنامه‌نگاري شهري» موفق بوده‌اند.
موفقيت نسبي روزنامه نگاري شهري
عباس اسدي، عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي در پاسخ به اين سوال كه تا چه اندازه رسانه‌ها پاسخ گوي نياز شهروندان در مضوعات شهري است، به ما مي گويد: «ما روزنامه‌هايي كه به موضوعات شهري بپردازند، كم داريم، علاوه بر اين پرداخت رسانه‌هاي موجود نسبت به مسائل شهري هم بسيار محدود است.»
او با اشاره به دلايل اين موضوع، معتقد است: «روزنامه‌هاي و مطبوعات بيشتر به اخبار سراسري و بين المللي مي‌پردازند، و در حوزه شهرها بيشتر حوادث شهري را پوشش مي‌دهند، و مسائل توسعه‌اي شهرها و خدماتي كه در شهرها ارائه مي‌شود، كمتر منعكس مي‌شود.»
علي اصغر محكي، مدير مسئول روزنامه همشهري هم درباره ميزان موفقيت رسانه‌ها در بازتاب اخبار شهري مي گويد: «در مجموع مطبوعات شهر و شهروندي موفقيت‌شان نسبي بوده، ولي با آن چيزي كه بايد باشد، خيلي فاصله دارند، ولي در نقطه صفر هم نيست.»
سياست‌زدگي، اخبار شهر و شهروندي را تضعيف مي‌كند
اسدي با اشاره به فعاليت خبرگزاري‌ها هم مي‌گويد: «در خبرگزاري ها هم بيشتر مسائل سياسي داخلي و خارجي مطرح است، تا مسائل شهر و شهروندي.» او مشكلات موجود در روزنامه‌نگاري شهري را نتيجه چند عامل مي داند: «سياست‌زدگي مطبوعات ما بزرگ‌تريمن مشكل است، هم چنين نبود سرويس شهري در بيشتر رسانه‌ها و كمبود روزنامه‌نگاران كه در مسائل شهري تخصص داشته باشند، از ديگر دلايل اصلي به‌شمار مي‌آيد.» اين استاد دانشگاه ادامه مي دهد: «سردبيران هم به اندازه كافي به اين حوزه اهميت نمي دهند و اخبار اين حوزه خبر مهم تلقي نمي‌شود.»
علي اصغر محكي، مدير مسوول روزنامه همشهري هم ضمن انتقاد از تلاش برخي رسانه‌ها را براي سياسي كردن هر موضوعي مي‌گويد: «بسياري از موضوعات مرتبط با شهر و شهروند، تحت‌تاثير سايه سنگين سياست قرار مي‌گيرد، در گزارش‌گري اخبار و اطلاعات مربوط به حوزه شهر هم تحت تاثير همين سايه سنگين قرار گرفته است.»
روزنامه‌هاي محلي راهگشايند
علاوه بر اين نبود روزنامه‌هاي محلي يكي از بزرگ‌ترين مشكلات در اين زمينه به‌شمار مي آيد. عباس اسدي، مي‌گويد: «روزنامه‌هاي محلي اگر باشد، در آنها اخبار محله‌هاي شهر بسيار بهتر منعكس مي‌شود. در واقع ويژگي روزنامه محلي همين است.»
او البته معتقد است، بيشتر روزنامه‌هاي محلي موجود در كشور هم به دليل نداشتن كادر حرفه‌اي ضعيف هستند و اين باعث مي شود به اين روزنامه‌ها كمترتوجه شود، ضمن اين‌كه سرويس شهرستان‌هاي نشريات سراسري هم مورد بي‌مهري است.
تيراژ روزنامه محلي فرانسه، بيش از «لوموند»
عباس اسدي، كه مدتي را براي تحصيل در فرانسه سكونت داشته به نمونه جالبي در اين زمينه اشاره مي‌كند: «در كشور فرانسه، يك روزنامه محلي با عنوان « او اس فرانس» در اين شهر چاپ مي‌شود كه تيراژش 2برابر روزنامه «لوموند» و جالب اين كه پرتيراژترين روزنامه فرانسه است، و خبرهايش در روزنامه هاي سراسري هم بازتاب دارد، كدام روزنامه محلي ما خبرهايش در روزنامه‌هاي سراسري بازتاب دارد؟»
نبود متخصص در روزنامه‌نگاري شهري
محكي هم درباره علل ضعف فعاليت‌هاي رسانه اي در اين زمينه به خبرنگار «شهر» مي‌گويد: « يكي از ريشه‌هاي اصلي، تربيت نكردن روزنامه‌نگاران شهري است. در واقع روزنامه‌نگاري شهري نهادينه نشده و در ثاني فرايند توليد اخبار و اطلاعات درخور شهروندان در تبديل انسان شهرنشين به شهروند آن‌چنان كه بايد و شايد صورت نمي‌گيرد، و از نظر توليد اطلاعات مناسب هم دچار ضعيف‌هايي هستيم.»
نبود مديريت يكپارچه شهري، عامل تضعيف رسانه‌ها
مدير مسوول روزنامه همشهري مشكلات موجود را تنها محدود به آموزش رونامه نگاري نمي‌داند و نبود مديريت يكپارچه شهري را يكي از مهم‌‌ترين عوامل در اين زمينه برمي شمرد: «در كشور ما، مسائل مربوط به حوزه مديريت شهري با چالش‌هاي بزرگي روبروست كه يكي از آنها عدم وجود مديريت يكپارچه شهري است، به‌نحوي كه بسياري از وظايف حوزه شهري بر عهده سازمان‌ها و نهادهاي ديگر است، بنابراين عملا اون مجموعه‌اي كه بتواند يكپارچه شهر را مديريت كند، هنوز نتوانسته تمام وظايف خودش را در اختيار داشته باشد.»
با اين مواردي كه مطرح شد، به نظر مي‌رسد توجه به روزنامه‌نگاري محلي، تربيت روزنامه‌نگاران مجرب و متخصص در حوزه شهري و عدم سياست زدگي در مسائل شهري مي تواند رسانه‌ها را به آيينه تمام قد اخبار شهري كه يكي از نيازهاي اصلي شهروندان به‌شمار مي‌آيد، بدل سازد.
در همين زمينه بخوانيد:
«شهر» و «شهروند» در آيينه رسانه‌ها (1)
گزارش از محمد مجیدزاده