چند نکته درباره عذرخواهي قاليباف از شهروندان

اين روزها وقتي به اطراف‌مان نگاه مي‌كنيم، كلاف به هم پيچيده‌اي از مسائل اجتماعي را مشاهده مي‌كنيم كه عميقا زندگي روزمره ما را زير سلطه خود دارند و در اين ميان ذهن بسياري لاجرم اين سوال را مطرح مي‌كند كه مسير اين معضلات به كدام سو در حال حركت است و ما در زير اين فشارها آيا خواهيم توانست ساماني به شهرمان و حيات جمعي مان بدهيم يا مجبوريم با اقدامي چون تعطيل كردن يك روز،به بحراني نظير معضل تشديد شونده آلودگي پاسخ دهيم. واقعيت قضيه اين است كه طي دودهه گذشته پاسخ ما به مشكلات شهري همواره از همين پاسخ‌ها و به عبارت ديگر منتقل كردن بار به حوزه‌هاي ديگر و به تعويق انداختن پاسخ‌هاي جدي و هماهنگ به مسائل بزرگ ناشي از تبعات آنها در كوتاه مدت بوده است.در اين ميان مسئله ترافيك و روند تصميم گيري در آن شاهدي است ايده ال كه بنابر همه شواهد؛ رفتارهاي برآمده از منافع جزيي، ناهماهنگي‌ها و عدم توجه به مصالح مردم مانع از آن شده تا تصميماتي در خور حل مسئله اتخاذ و روندي حل المسائلي بر‌قضيه حاكم و گره‌ها به تدريج گشوده شود.روز گذشته شهردار تهران، در يك همايش، با اشاره به اصل مسئله و نيز موانع موجود در مقابل تحقق اقدامات مورد نياز براي حل ترافيك، از مردم به‌خاطر درگيري روزمره شان با معضل ترافيك و كمبود امكانات عذرخواهي كرد. در همين راستا نكات زير قابل طرح است:

1 - اقدام قاليباف در عذرخواهي از مردم به خاطر مشكلاتشان را به واقع مي‌توان اقدامي شايسته و درخور يك مدير آگاه به مشكلات مردم دانست ؛ اقدامي كه متاسفانه در اين ديار چندان رايج نيست و همگان به خوبي آموخته‌اند كه چگونه از زير بار مسئوليت‌ها شانه خالي كنند و قصه «پيدا كنيد پرتقال فروش را»سر دهند.

در واقع اين مهارت‌هاي گريز از مسئوليت و قرار داشتن در موضع طلبكار هميشگي، به جزيي از منطق رفتار روزمره اجتماعي و سياسي ما بدل شده است.از اين جهت است كه مي‌گوييم مي‌توان اقدام قاليباف را ستود، چراكه سخني است برآمده از خودآگاهي فردي يا سيستمي و نيز گامي است در راستاي احترام به كرامت و شعور مردم. مهم‌تر آنكه چنين اقدامي مي‌تواند در نهايت، اعتماد به عنوان سرمايه‌اي اجتماعي را تقويت و همراهي مردم با تصميمات و فرآيندها را به بار آورد.

2 - رسانه‌ها در هر كشوري حاملان آگاهي هستند و در اين ميان وظيفه دارند تا با ژرف كاري؛ قول‌ها، ادعاها و اقدامات را به قول مولوي «بر آفتاب افكنند» تا كسي در معامله خود با مردم غش نكند و در اين ميان آنچه صلاح ملك و ملت است؛ تحقق يابد و مي‌دانيم كه در گام نهايي صلاح حكومت نيز در همين است كه صلاح ملت تامين شود. نكته‌اي كه روز گذشته در نحوه پوشش سخنان شهردار تهران توجه را جلب كرد آن بود كه برخي رسانه‌ها با گمان به دست آمدن شاهدي بر ضعف مديريت شهري، اين سخن قاليباف را تيتر كرده بودند و طبعا ساير سخنان او را در حاشيه قرار داده بودند.اين اقدام هم جزيي از ضعف‌هاي ما رسانه‌اي‌هاست كه در برخي از مواقع نتوانسته‌ايم آنچنان كه شأن حرفه مي‌طلبد حق مطلب را ادا كنيم و مصالح عمومي را ولو در موضوعات بزرگ بر مصالح شخصي و گروهي غالب گردانيم تا شايد هم خدا راضي باشد و هم خلق خدا.

3 - يك بررسي مقايسه‌اي حداقلي در مورد عملكرد شهرداري تهران به خوبي اين موضوع مشخص مي‌شود كه حجم اقدام انجام شده در مورد رويارويي با مسئله حمل و نقل شهري در تهران قابل توجه بوده است هر چند اين اقدامات كافي نبوده است.ذكر يك نمونه از باب كمك به نتيجه گيري مي‌تواند جالب باشد:بودجه شهرداري تهران از طي 5 سال گذشته از حدود هزار ميليارد تومان به حدود 7 هزار ميليارد تومان افزايش يافته است و در اين ميان اين نهاد حدود يك پنجم بودجه كل خود را به حوزه حمل ونقل عمومي اختصاص داده است.

فكر مي‌كنم همه به اين نكته معترفند كه شهرداري نمي‌تواند مبلغي بيش از يك پنجم كل بودجه خود را به حمل و نقل عمومي اختصاص دهد.بنابراين بهتر است به اين نكته توجه شود كه عذرخواهي شهردار تهران، عذرخواهي از باب ضعف در عملكرد نيست، بلكه عذرخواهي وي، عذرخواهي از ناحيه و طرف همه نهادهايي است كه براي حل مشكل تهران صاحب اختيار و وظيفه هستند و متاسفانه از برداشتن قدمي براي تهران ابا داشته‌اند تا مبادا به اسم شهرداري تهران نوشته شود و نتيجه اقدامات آنها فشاري است بر مردم مي‌آيد.

4 - آمار‌ها و اقدامات نشان مي‌دهند كه روندها و مشكلات بسيار جلوتر از توانايي نهادي مانند شهرداري براي كنترل مشكلات در حركت هستند.در روند عادي ما با مشكلاتي چون افزايش مهاجرت به تهران، افزايش خودروهاي شخصي، افزايش سفرهاي شهري ولاجرم افزايش تقاضايي روبه رو هستيم كه مديريت آنها به اقدامي فراسوي توان فعلي شهرداري وابسته است.اقدامي كه در قالب تصويب طرحي چون پرداخت دو ميليارد از صندوق ذخيره ارزي به شهرداري‌ها براي گسترش حمل و نقل عمومي گامي در راستاي آن برداشته شد و متاسفانه به نتيجه‌اي نرسيد.

5 - در اين ميان موقعيت‌هايي ويژه چون مقطع هدفمندسازي يارانه‌ها خود پديد آورنده مسائلي جديد است كه به جاي خود تدبيرهايي فراتر از حد معمولي نياز دارد.اين نكته براي همه ما قابل درك است كه به دنبال هدفمندسازي يارانه‌ها ما با افزايش تقاضاي سفر با وسايل حمل و نقل عمومي روبه رو خواهيم بود. در حالي ظرفيت فعلي ناوگان حمل و نقل عمومي توانايي پاسخ به تقاضاي فعلي را نيز ندارد.مسئولان شهري بارها نسبت به موضوع هشدار داده و نسبت به آن اطلاع رساني كرده‌اند ولي دريغ از اينكه گوش شنوايي باشد و تدبيرها بر اختلافات غلبه يابد و گره‌ها گشوده شود.

حال در موقعيتي كه تدبير‌ها غلبه نمي‌كند، اگر فرداي روز، در تهران مثلا با افزايش تقاضاي يك ميليون نفري براي استفاده از وسايط حمل و نقل عمومي روبه رو باشيم، قطعا با مشكلاتي بيشتر از آنچه در حال حاضر روبه‌رو هستيم، مواجه خواهيم شد.حال در آن مقطع چه كسي پاسخگو خواهد بود و آيا مي‌توان موضوع را به حملات رسانه‌اي و توجيهات و بازي با آمارهاي آنچناني ختم به خير كرد.

6 - مسئله‌اي چون مسائل فوق مسائلي ملي هستند و لاجرم تدبير هم در مورد آنها به فراتر از فرد و نهاد و به كليت سيستم نياز دارد.كه البته قبيله گرايي‌ها و كج سليقگي‌ها مانع آن شده‌اند كه تدبيرهاي جمعي بر سوء تدبيرها غالب شوند.كاش دوستاني كه از عذرخواهي شهردار، به جاي نيمه‌پر ليوان، نيمه خالي ليوان را ديده اند، به اين هشدارها نيز به همان اندازه توجه مي‌كردند و اگر واقعا در انديشه فشارهايي هستند كه به مردم مي‌آيد، مي‌كوشيدند زمينه‌هاي رسيدن مطالبه عمومي به گوش مسئولاني باشند كه شهرداري در حل مشكل مردم، به كمك آنها سخت نياز دارد.

.

.