همزمان با سالروز درگذشت مرتضي مميز/
شيوا: ميراث با ارزش مميز شاگردان كارآزموده و آثار برجسته اوست
قباد شيوا گرافيست پيشكسوت، گرافيك نوين ايران را مديون كوشش‌هاي مرتضي مميز در معرفي فرهنگ گرافيك به جامعه ايراني مي‌داند. به گفته وي ميراث با ارزشي كه مميز براي گرافيك ايران به يادگار گذاشته است، آثار برجسته و شاگردان كارآزموده او هستند.
شيوا در گفت‌و‌گو با خبرنگار شهر درباره نقش مميز در پيشرفت گرافيك معاصر ايران گفت: آن‌چه كه مي‌توانم درباره مميز بگويم و مي‌دانم كه تازگي ندارد اين است كه گرافيك نوين ايران مديون كوشش‌هاي ايشان است. مميز در طول زندگي‌اش هميشه به دنبال ارتقاي سطح گرافيك خود و شاگردانش و بالطبع ارتقاي گرافيك ايران بود و اين‌كه همه امروز هنر گرافيك را مي‌شناسند، مديون تني چند از جمله مرحوم مميز هستيم.
وي درباره لقب «پدر گرافيك نوين ايران» كه به مميز اختصاص يافته است اظهار داشت: اين جهان سوم است كه مي‌خواهد براي هرچيزي پدر يا مادر بسازد. مميز خودش هم از اين‌كه به او پدر گرافيك نوين ايران لقب داده بودند راضي نبود و اين اهالي مطبوعات بودند كه اين‌گونه القاب را به ايشان دادند.
شيوا تاكيد كرد: گرافيك يك امر عملي است نه تئوري. مرحوم مميز با كارهاي بسياري به‌ويژه كارهايي كه در زمينه تصويرسازي در كتاب هفته به سردبيري مرحوم شاملو انجام داد شناخته شد. مردم با نام ايشان و امضاي ايشان در تصويرسازي‌هاي كتاب هفته كه براي نخستين بار در ايران خلق مي‌شد و سبك و سياق آن‌ها سابقه‌اي نداشت، آشنا شدند. پس درواقع لقب پدر گرافيك نوين ايران از اين‌جا به مرحوم مميز نسبت داده شد كه آثاري را خلق كرد كه در ايران همتايي نداشت و اين كاملا عملي بود نه تئوريك و مطبوعاتي.
وي افزود: مميز عملا به مردم نشان داد كه گرافيك مي‌تواند خودش را با جامعه امروزي جهان وفق دهد. پس از آن بود كه زاويه‌هاي ديد تازه در كار گرافيك شكل گرفتند و افق‌هاي تازه‌اي به روي طراحان گرافيك گشوده شد. مميز پس از تصويرسازي‌هاي كتاب هفته، در پوسترهايي كه طراحي كرد و همچنين تمام كارهايش بدعت لازم را براي اين داشتند كه بسياري از طراحان را تحت تاثير خود قرار دهد.
شيوا درباره رابطه حرفه‌اي خود با مميز اظهار داشت: ما از همان دوران دانشكده با يكديگر دوست بوديم و طبيعتا در ميان ديگر دوستان دانشگاهي، به دليل اشتهاري كه ايشان داشتند، رفت‌وآمد و نشست و برخاست بيشتري بين ما بود. شب‌هاي زيادي با ايشان در زمينه گرافيك و چند و چون آن بحث و تبادل نظر مي‌كرديم. نشست‌هاي پي در پي مفصلي داشتيم و با يكديگر نمايشگاه‌هاي گرافيك برپا مي‌كرديم. البته من بيشتر به سمت ايراني بودن گرافيك متمايل بودم و در نهايت هم به همين روش ادامه دادم. مرحوم مميز نيز اواخر عمرشان در اين مورد به من نزديك‌تر شده بودند و اتفاق نظر بيشتري درباره گرافيك ايراني داشتيم.
وي گفت: مي‌دانيد كه گرافيك ايران بيشتر تحت تاثير گرافيك لهستان بود. البته سطح كيفي گرافيك لهستان قابل انكار نيست؛ ولي من هميشه معتقد بوده‌ام كه گرافيك لهستان را طراحان لهستاني آفريده‌اند و آن‌ها هستند كه گرافيك را در لهستان، لهستاني مي‌كنند. پس طراحان ايراني هم مي‌توانند هنر خود را ايراني كنند و گرافيك ايراني بيافرينند.
اين گرافيست ادامه داد: كوشش‌هاي مرتضي مميز، فرشيد مثقالي، آيدين آغداشلو، من و عباس كيارستمي در آن دوران جدا از اين‌كه به گرافيك به عنوان يك حرفه نگاه كرده و تحت تاثير خواست مشتري بوديم، در عين راه انداختن كار مشتري در جهت اين بود كه فرهنگ گرافيك را معرفي كنيم و بيشتر بعد فرهنگي گرافيك برايمان اهميت داشت. مميز در راس اين حركت قرار داشت و هميشه پيشتاز بود و ميراثي كه براي ما از گنجينه آثارش باقي گذاشته است و شاگردان كارآزموده‌اي كه تربيت كرده است، همگي گواه دغدغه‌هاي فرهنگي او براي گرافيك ايران است.
مرتضي مميز در شهريورماه 1315 در تهران به دنيا آمد. وي در سال 1344 از دانشکده هنرهاي زيبا فارغ‌التحصيل شد و سه سال بعد گواهينامهه طراحي غرفه و ويترين و معماري خود را از مدرسه عالي هنرهاي تزييني پاريس دريافت کرد.
مميز در سال 1348 پيشنهاد ايجاد رشته گرافيک را به دانشکده هنرهاي زيبا ارائه كرد. تا اين سال وي به‌غير از طراحي گرافيک براي کتاب‌ها و پوسترها، تلاشي را تحت عنوان مدير هنري در مجلاتي چون ايران آباد، کتاب هفته، کيهان هفته، فرهنگ، کاوش و نگين آغاز كرد. مجلاتي که سبک کاري مميز را در جامعه تثبيت و معرفي كرده‌اند.
مميز در روز پنجم آذر ماه 1384 در سن 69 سالگي به علت سرطان درگذشت و پيکر وي در باغبان‌کلا، واقع در كردان کرج به‌خاک سپرده شد.