کد خبر: ۲۷۴۲۸

نتايج حاصل از يک پژوهش نشان مي دهد:

رشد سينماي ايران به پايان تقابل ميان جناح‌هاي سياسي وابسته است

سينماي ايران زماني رشد مي‌كند كه سياستمداران دست از تقابل و ستيز بردارند و مردم فيلم‌هايي را انتخاب مي‌كنند که آرمان‌هاي ملي و اسلامي را بيش از هر چيز مدنظر داشته باشند ضمن آنکه مردم خواستار تحقق هر دو دسته از ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي و ارزش‌هاي انقلابي، ديني و اخلاقي در فيلم‌ها بوده‌اند.

به گزارش خبرنگار شهر، بر اساس نتايج تحقيقات و بررسي‌هاي پژوهش مركز افكار سنجي و رصد فرهنگي پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وابسته به وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي، مواجهه دو گفتمان اصولگرا و اصلاح‌طلب در طول دهه 1370 همواره حالت تقابل و ستيز، و نه رقابت، با يكديگر داشته‌است. به عبارت ديگر، سياستمداران و سياست‌گذاران فرهنگي هر دو گفتمان همواره در حذف گفتمان طرف مقابل كوشيده و سعي نكرده اند با يكديگر رقابت كنند.

اين پژوهش را دكتر اعظم راود‌راد( عضو هئيت علمي دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران) و مصطفي اسدزاده( كارشناس ارشد علوم سياسي، گرايش مسايل ايران ) انجام داده‌اند. 

بر اساس اين پژوهش، سياست‌گذاري‌هاي سينمايي اين دهه، غالبا تقابل و ستيز طرفداران و مخالفان آن‌ها را در پي داشته، سبب بروز بحران‌هايي در عرصه سياسي و فرهنگي جامعه شده است. استعفاي دو وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دهه 1370 (خاتمي و مهاجراني) را مي‌توان نتيجه منازعات و تقابل فرهنگي و ارزشي طرفداران دو گفتمان اصولگرا و اصلاح طلب دانست كه بر اساس الگوي پارسونز، به حوزه نظام سياسي و دولت كشانده شد و در آن تاثير نهاد.

همچنين توقيف برخي فيلم‌ها، فشار بر سينماگران و تهديد آنان، حمله به سينماها و برخي فيلم‌هاي در حال نمايش در دهه 1370 را مي‌توان نشانه‌اي از تقابل و ستيز دو گفتمان اصولگرا، مبتني بر پاسداري از ارزش‌هاي انقلابي، ديني، اخلاقي، و گفتمان اصلاح طلب، مبتني بر حقوق اجتماعي و ارزش‌هاي جامعه مدني، تلقي كرد.


در اين پژوهش آمده است: دولت در دهه 1370 و در دو مقطع زماني قبل و بعد از سال 1376، كه به ترتيب هر يك از گفتمان‌هاي اصولگرا و اصلاح‌طلب غلبه داشته‌اند، تنها دو فيلم از «كرخه تا راين» و «آژانس شيشه‌اي» توانسته‌اند در رتبه نزديك تري به انتخاب مردم قرار گيرند (هر دو فيلم در رتبه سوم جدول فروش سال‌هاي 1372 و 1377 قرار گرفتند). سياست‌گذاران گفتمان اصولگرا، كه بر پاسداري از ارزش‌هاي انقلابي، ديني، اخلاقي در سينما تاكيد مي كردند، فيلم از «كرخه تا راين» را فيلم برگزيده خود در جشنواره سال 1371 اعلام كردند.

بر اساس پژوهش‌هاي دكتر اعظم راود‌راد و مصطفي اسدزاده، «آژانس شيشه‌اي» نيز از دوره حاكميت گفتمان اصلاح‌طلب از سوي سياست‌گذاران طرفدار اين گفتمان كه به ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي و مطالبات جامعه مدني توجه داشتند، «بهترين فيلم» جشنواره در سال 1376 معرفي شد. تحليل متن هر دو فيلم نشان داد كه فيلم‌هاي مذكور ضمن تاكيد بر حفظ آرمان‌هاي انقلابي و ارزش‌هاي ديني-اخلاقي بر لزوم تحقق ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي در جامعه نيز تاكيد مي‌كرده‌اند.


بررسي دو گفتمان سياسي حاكم بر سينماي ايران در دو مقطع زماني قبل و بعد از سال 1376، همچنين نشان مي‌دهد كه سياست گذاري‌هاي فرهنگي دولت در حوزه سينما و نحوه رفتار سياست‌گذاران و مديران سينما با سينماگران و مردم، همواره متوجه «بخشي» از نظام ارزشي موجود در جامعه بوده‌است؛ به گونه‌اي كه سياست‌هاي سينمايي قبل از سال 1376 بيشتر بر حفظ «ارزش‌هاي انقلابي، ديني، اخلاقي» در سينما متكي بوده و به «ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي» بي‌توجهي شده و حتي سياست‌گذران اين دوره بعضا مانع پرداختن به آن‌ها در فيلم‌ها شده‌اند.

اين پژوهش نشان مي‌دهد، پس از سال 1376 نيز با تغيير گفتمان سياسي حاكم بر جامعه، سياست‌هاي سينماي دولت بيشتر متوجه «ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي» بوده و بر نمايش مطالبات مدني مردم در فيلم‌ها تاكيد كرده و پرداختن به «ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي» را در اولويت قرار داده و از «ارزش‌هاي انقلابي، ديني، اخلاقي» قرائتي متفاوت با سياست‌گذاران سلف خود داشته‌اند و تجلي اين ارزش‌ها را بيشتر در توجه به «ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي» تفسير مي‌كرده‌اند؛ در حالي كه مردم (همان‌هايي كه مورد استناد سياست‌گذاران فرهنگي قرار مي‌گيرند) خواستار تحقق هر دو دسته از ارزش‌هاي انقلابي، ديني و اخلاقي و ارزش‌هاي سياسي-اجتماعي در فيلم‌ها بوده‌اند.


بنابراين، آنچه كه در سياست گذاري‌هاي فرهنگي (در سطح كلان) و سينمايي (در سطح خرد) به ويژه در جامعه‌اي اسلامي بايد مورد توجه قرار گيرد، فرهنگ ملي و منفعت و مصلحت نظام اجتماعي است و نه جهت‌گيري‌هاي سياسي و جناحي.

گزارش خطا
ارسال نظر
captcha