اجلاس وزيران تغييرات آب و هوايي «کانکون» فردا آغاز مي‌شود
چالش‌هاي پيش روي توافق جهاني براي مبارزه با تغييرات آب و هوايي
در حالي که از فردا اجلاس وزراي کشورهاي عضو سازمان ملل متحد براي مبارزه با تغييرات آب و هوايي آغاز مي‌شود، حاضران تلاش دارند تا براي پر کردن شکاف‌هاي پديد آمده بين کشورهاي توسعه‌يافته و در حال توسعه بر سر منابع مالي معاهده‌ي جامع تغييرات آب و هوايي و تمديد پيمان کيوتو را پر کنند.
به گزارش سرويس بين‌الملل «شهر»، دومين هفته ازمذاکرات و چانه‌زني‌هاي وزيران در کانکون مکزيک در حالي آغاز مي‌شود که به نظر مي‌رسد، پيشرفت‌هايي براي توافق ميان کشورهاي جهان براي کاهش انتشار گازهاي گلخانهاي به دست آمده‌است.
همزمان حاضران در کنفرانس تغييرات آب و هوايي تلاش مي‌کند تا شکاف رو به رشد ميان کشورهاي توسعه‌يافته و توسعه‌نيافته را در تمديد دوره‌ي اول اجراي پرتوکل 1997 کيوتو پر کنند. هدف پيمان کيوتو کاهش انتشار گازهاي گلخانهاي به ميزان 5/5% کمتر از ميزان آن در سال 1990در کشورهاي متعهد تا سال 2012 بود.
مذاکره‌کنندگان باتجربه معتقدند که چنين مذاکراتي در هفته‌ي اول کاملا آزمايشي هستند و بايد منتظر ماند تا وزيران دولت‌هاي جهان با اختيارات براي مذاکره به اجلاس برسند تا مذاکرات در هفته‌ي دوم در سطح بالاتري ادامه يابد.
سرپرست گروه مذاکره‌کنندگان اتحاديه‌ي اروپا «آرتور رونه متزه‌گر» به کريستين ساينس مانيتور مي‌گويد: «نزاع و اختلاف مانند شمشير داموکلس بر سر اجلاس آويزان است.»
اما هدف‌ها و گرايش‌هاي هيچ يک از گروه‌هاي مذاکره‌کننده دراين اجلاس از ديگران پنهان نيست.
کشورهاي صنعتي انتظار دارند که آمريکا و کشورهاي در حال شکوفايي از جمله چين و هند تعهدات بين‌المللي را براي کاهش انتشار گازهاي گلخانهاي بپذيرند. با اين حال کشورهاي توسعه‌يافته تنها در صورتي حاضرند تعهد قانوني به کاهش انتشار را بپذيرند که کشورهاي توسعه‌يافته هم در قالب پيمان کيوتو به آنها بپيوندند.
اين موضوع با موضع‌گيري صريح ژاپن همزمان با آغاز مذاکرات در روز دوشنبه‌ي گذشته، مبني بر عدم مشارکت اين کشور در دوره‌ي دوم تعهدات پيمان کيوتو جنجال بيشتر برانگيخت. از آن زمان تا کنون سه کشور ديگر عضو پيمان نيز چنين تصميمي را رسما اعلام کرده‌اند.
در آخرين روز از هفته‌ي اول مذاکرات، گروه کوچک اما قدرت‌مندي از کشورهاي در حال توسعه به رهبري ونزوئلا و بوليوي با اعلام اينکه در صورت عدم پذيرش دور دوم تعهدات پيمان کيوتو، جلوي هر توافق جامع رسمي‌اي در کانکون بر اساس پيش‌نويس مذاکرات سال گذشته‌ي تغييرات آب و هوايي کپنهاگ را خواهند گرفت، رسما وارد گود جدال با کشورهاي توسعه‌يافته شدند.
اين پيش‌نويس، سال گذشته در مذاکرات کپنهاگ زير نظر سازمان ملل متحد نتوانست اجماع رسمي و قانوني لازم براي لازم‌الاجرا شدن براي 140کشور امضا کننده‌ي آن در پي داشته‌باشد.
بسياري از بندهاي اين پيش‌نويس پايه‌ي نسل آينده‌ي توافق‌ها و معاهدات مربوط به تغييرات آب و هوايي هستند که انتظار مي‌رود کشورهاي در حال توسعه را نيز بر خلاف پيمان کيوتو در بر بگيرند. اما از آنجا که 194کشور حاضر در مذاکرات بايد به اجماع کامل براي رسمي شدن معاهده برسند، تفاوتي ميان مخالفتِ يک کشور يا صد کشور وجود ندارد، چرا که اصلاحيه‌هاي مورد نظر حتي يک کشور هم مي‌تواند توافق را به بن‌بست برساند.
به همين دليل پيش‌نويس اجلاس سال گذشته از چارچوب کنوانسيون تغييرات آب و هوايي سازمان ملل متحد خارج شده‌است. چرا که کشورهايي همچون ونزوئلا و بوليوي به علت عدم اجماع جهاني آن را «نتيجه‌ي رسمي» اجلاس سال گذشته نمي‌دانند.
سرپرست گروه مذاکره‌کننده‌ي ايالات متحده‌ي آمريکا، تاد استرن، مي‌گويد: «پس از مذاکرات پيچيده‌ي غير عادي سال گذشته، اکنون اينجا امکانِ رسيدن به توافق و پيشرفت وجود دارد. اميدوارم اين امکان به علتِ اختلاف بر سرپيمان کيوتو از دست نرود.»
آگاهان معتقدند با وجود اينکه در جزئيات، توافق‌ها و عدم توافق‌هاي زيادي وجود دارد، اما مي‌توان پيشرفت نسبت به اجلاس سال گذشته را حس کرد.
براي مثال از جمله بند‌هايي که به نظر مي‌رسد براي اولين بار آماده‌ي توافق اجماع باشد، برنامه‌ي REDD است. (برنامه‌ي کاهش انتشار بر اثر جنگل‌زدايي و تغيير کاربري جنگل‌ها) اين برنامه به کشورهاي در حال توسعه اين امکان را مي‌دهد که با کسب اعتبار از ميزان حفظ جنگل‌ها و کاهش انتشار دي‌اکسيد کربن از طريق جنگل‌زدايي، بتوانند با فروش ميزان اعتبار خود به اين برنامه در آمد به دست بياورند.
با اين حال هنوز اختلافاتي در اين زمينه هم وجود دارد. براي مثال کشورهاي توسعه‌يافته انتظار دارند چنين برنامه‌هايي تنها در صورت اجراي سراسري و ملي در کشورهاي در حال توسعه موضوع اين برنامه باشند، در حالي که کشورهاي در حالتوسعه به پروژه‌هاي موقت و کوتاه مدت‌تر در مقياس کوچک‌تر تمايل دارند.
اما به نظر مي‌رسد راه حلي نيز براي اين موضوع مورد گفتگواست. کشورهاي در حال توسعه‌اي که منابع مالي و کارشناسان لازم براي انجام چنين پروژه‌هايي را به صورت ملي در اختيار ندارند، بتوانند فرصت استفاده از امکانات اين برنامه را به صورت پروژه‌هاي کوچک‌تر پيش از آنکه وارد اهداف گسترده‌تر بشوند، پيداکنند.
يکي از موضوعات جنجال برانگيز ديگر، ديدباني، گزارش‌دهي وراستي‌آزماييِ نتايجي است که دولت‌ها از اجراي تعهدات‌شان در کاهش انتشار به دست مي‌آورند. کشورهاي در حال توسعه، مخصوصا کشورهاي بزرگي چون هند و چين به شدت نگران ميزان بازديد‌هاي سرزده و نظارت‌هايي هستند که کشورهاي توسعه‌يافته ممکن است انتظار داشته‌باشند و تا حدودي آن را توهين آميز و مخل حاکميت ملي خود مي‌دانند.
اما هند و سنگاپور در اين زمينه پيشنهاداتي مطرح کرده‌اند که به نظر مي‌رسد به پيشرفت مذاکرات کمک شاياني بکند.
چالش مهم ديگر اجلاس کانکون کمک‌هاي مالي به کشورهاي در حال توسعه براي کنار آمدن با آثار گرمايش کره‌ي زمين و همچنين براي رفع نيازهايشان به تکنولوژي‌هاي روز براي کنترل انتشار گازهاي گلخانهاي است.
در پيش‌نويس حاصله از اجلاس کپنهاگ «صندوق سبز» با موجودي 100ميليارد دلار تا سال 2020 پيش‌بيني شده‌است که هدف رويايي و دور از دسترسي است. ليکن به نظر مي‌رسد با آغازِ اجلاس وزيران پيشرفت‌هايي درزمينه‌ي مسائل مورد اختلاف مالي به دست بيايد.
(منبع: کريستين ساينس مانيتور)
عکس: فعالان محيط زيست در تظاهرات آرام براي نجات زمين از تغييرات آب و هوايي
خبر‌هاي مرتبط:
آخرين اميد براي رسيدن به توافق جهانيبراي کنترل تغييرات آب و هوايي و انتشار گازهاي گلخانهاي