يادداشتي از دكتر قاليباف شهردار تهران؛
الگويي براي نيل به حيات طيبه
برگزاري نخستين نشست انديشه‌هاي راهبردي با حضور مقام معظم رهبري را مي‌توان نقطه عطفي دانست که مي‌تواند مقدمه‌اي براي آغاز يک تحول بنيادين در مسير نيل به اهداف متعاليه جمهوري توأم با اسلاميت باشد.
به گزارش «شهر» دكتر محمدباقرقاليباف در يادداشتي به بيان ديدگاه خود در مورد «الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت» پرداخته است كه متن كامل اين يادداشت به شرح زير آورده مي‌شود:
برگزاري نخستين نشست انديشه‌هاي راهبردي با حضور مقام معظم رهبري را مي‌توان نقطه عطفي دانست که مي‌تواند مقدمه‌اي براي آغاز يک تحول بنيادين در مسير نيل به اهداف متعاليه جمهوري توأم با اسلاميت باشد.
اين ابتکار ستودني که از طرف مقام معظم رهبري نشات گرفته است، حکايت از عمق بينش و روش ايشان ذيل مهندسي آينده انقلاب، آرمانگرايي واقع‌بينانه و راهبري حکيمانه و خردمندانه براي تدوين يک مدل توسعه‌گرايانه اسلامي - ايراني دارد.
عبارت مقام معظم رهبري مبني بر اينکه «الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت سندي بالادستي براي همه اسناد برنامه‌اي و چشم‌اندازي است»، نشانگر جايگاه والاي اين الگو و نيز عزم جدي ايشان براي تحقق اين مدل است و در مقطع کنوني انقلاب عزيزمان، تدوين اين مدل از آن حيث داراي اهميتي بزرگ است که در ديدگاه رهبر عظيم‌الشأن انقلاب «علم بر عمل» مقدم و «عمل بدون علم» قابل اتکا و حلاجي شده در بحث عمومي ميان نخبگان علمي و عملي، نمي‌تواند به سرمنزل مقصود الهي و انساني نائل آيد.
بدون شک انقلاب اسلامي از جمله بزرگ‌ترين حوادث قرن اخير بوده است؛ از آن حيث که در زمانه‌اي که ويژگي اصلي آن منزوي‌شدن تدريجي دين در زندگي مردمان بود، ملتي به نام دين و زير بيرق مکتبي الهي و به زعامت رهبري مذهبي که گفتمان خود را از سنت نبوي، حکومت علوي، حماسه حسيني، فقه جعفري، انتظار مهدوي و خرد تمدني منبعث کرده بود، اقدام به تغيير سرنوشت خود کرد.
درحالي‌که در تصور متحجرانه از ديانت در جهان، دين به‌عنوان فعاليتي خصوصي يا نيروي اجتماعي واپس‌گرا معرفي مي‌شد، انقلاب عزيز ما دين را به نيروي اجتماعي پيشرو در مسير رهايي از بند سکولاريسم و ناسيوناليسم بدل کرد و از اين‌رو اهميت انقلاب در تاريخ جهان، ناشي از آن است که خيزش مردم ايران پيام‌آور بازگشت و رجعت «معنويت توأم با عقلانيت» به عرصه زيست و زندگاني بشر است.
به باور بنده، هندسه فکري انقلاب ما براساس توامان‌بودن «دين و دنيا»، «وحي و عقل» و «سياست و ديانت» است و در نهايت به‌دنبال ايجاد نظام سياسي‌اي است که با اتخاذ رويکردهاي بومي و در عين حال علمي و با استفاده از گفتمان احياي تفکر ديني که پيشينه آن به اصلاح‌گرايان ديني بازمي‌گردد، زمينه‌هاي استقرار و شکوفايي تمدني جديد را فراهم کندکه در آن پيشرفت و توسعه مادي و تعالي اخلاقي، آرامش ذهني و آسايش عيني را براي مردم گرانقدر ايران به ارمغان آورد.
از اين منظر، گوهر و فلسفه گفتمان انقلاب اسلامي را مي‌توان در رهنمودهاي گرانسنگ مقام معظم رهبري به‌خوبي درک و تبيين نمود. ايشان بر اين باورند که امروزه در چشم بسياري از نخبگان علمي و عملي ما، الگوي پيشرفت صرفا الگوي غربي و عاري از عنصر دين است.
بنابراين، ما بايد با گذر از اين تحجر فکري غلط که ريشه در عقب‌ماندگي رشته علوم انساني در کشورمان دارد، پيشرفت را با الگوي اسلامي - ايراني که همان گفتمان انقلاب است، طي کنيم و در آن هدف غايي را براساس انتفاع انسانيت براي نيل به حيات طيبه مهدوي(عج) قرار دهيم؛ چنان‌که امام خميني(ره) مي‌فرمايند: «اگر ايمان به خدا و عمل براي خدا در فعاليت‌هاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي و ساير شئون زندگي بشر وارد شود، پيچيده‌ترين مشکلات امروزي جهان به آساني حل مي‌شود. امروز دنيا هم در اين بن‌بست گرفتار شده است و هم نمي‌خواهد به نوع هدايت انبيا تسليم شود ولي سرانجام چاره‌اي جز تسليم ندارد.»
انقلاب اسلامي از تأمل و تدبير متفکراني برخاست که از سويي دل در گرو هويت ديني و ملي ما داشتند و از سوي ديگر به انحطاط و عقب‌ماندگي جامعه اسلامي در دوران معاصر با چشمي نگران مي‌نگريستند. آنها از طرفي در نفي تحجرگرايان و از بعدي ديگر در نفي غرب‌گرايان نطفه نوعي الگوي توسعه مبتني بر هويت ديني و بومي را طرح‌ريزي کردند که مي‌بايست درنهايت، جامعه‌اي سرشار از معنويت، عقلانيت و عدالت را ايجاد کند.
اين چشم‌انداز محوري، هسته اصلي گفتمان جمهوريت توأم با اسلاميت را تشکيل داده و در عرصه زندگي قائل به تلفيق «ايمان، علم و عمل» است و درصورت کاربست و بهره‌گيري از آن نويد بخش تحقق آرمان‌هاي مطروحه خويش است؛ چنان‌که مقام معظم رهبري در نشست انديشه‌هاي راهبردي فرمودند: «4عرصه فکر، علم، زندگي و معنويت عرصه‌هاي الگوي پيشرفت هستند. الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت به‌گونه‌اي تدوين شود که جامعه را به سمت جامعه‌اي متفکر سوق دهد و جوشيدن فکر و «انديشه‌ورزي» به حقيقتي نمايان در جامعه تبديل شود.»
در قلب اين الگو بايد شاهد درهم تنيدگي ارزش‌ها و کارآمدي باشيم؛ به‌گونه‌اي که انقلاب ما در اساس، مبلغ ايده و نظريه تلفيق ارزش‌ها و کارآمدي است؛ به اين معنا که هيچ‌گونه امکاني از افزايش کارآمدي نظام سياسي و دستيابي به حد توسعه، درصورتي‌که ارزش‌هاي جامعه مورد بي‌توجهي قرار گيرد، امکان بروز و ظهور پيدا نمي‌کند، وليکن از طرفي اين ايده که معتقد به حکومت مردم‌سالار ديني است آن‌را مدلي از حکومت مي‌داند که در آن، ضمن حفظ ارزش‌هاي بنيادين جامعه، کارآمدي حاکميت نيز تحقق يافته و امر توسعه محقق مي‌شود.
انقلاب اسلامي از منظري داراي ماهيتي فرهنگي بود و به تحقق حاکميت ارزش‌هاي الهي و انساني مي‌انديشيد و از بعدي ديگر ماهيتي سياسي داشت و براي ايجاد يک نظام سياسي اخلاق گرا شکل گرفته بود و از نگاهي متفاوت‌تر، ماهيتي اقتصادي- کارکردي داشت و در پاسخ به نياز ديرينه جامعه ايران به پرسش توسعه پديد آمده بود که بايد خاستگاه آن مولفه‌هاي هويت اسلامي و ايراني باشد و نيز با در نظر گرفتن شرايط فعلي مقام معظم رهبري اعتقاد دارند:
«تجربه‌هاي متراکم و معرفت‌هاي انباشته شده در 30 سال گذشته نشان مي‌دهد که مقطع فعلي، زمان مناسبي براي آغاز اين راه است. برخي نيز معتقدند توانايي فکري براي ايجاد اين الگو، در کشور وجود ندارد اما ظرفيت‌هاي بسيار خوب موجود و ظرفيت‌هاي فراوان بالقوه اثبات مي‌کند که متفکران و انديشه‌ورزان ايراني توانايي تدوين اين الگو را دارا هستند و اين حرکت، حتماً به‌پيش خواهد رفت.»
تاکيد انقلاب بر حفظ ارزش‌هاي الهي و انساني به معناي بي‌توجهي و ناديده‌انگاشتن نيازهاي مادي و دنياگرايانه انسان‌ها نبود؛ چراکه مقام معظم رهبري در اين خصوص تاکيد کرده‌اند که «توجه به مسائل و خطوط اصلي زندگي مانند امنيت، عدالت، رفاه، آزادي، حکومت، استقلال و عزت ملي در بحث الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت، ضروري است و در اين الگو بايد به عرصه زندگي، توجه کافي شود.»
بر همين اساس، به راحتي مي‌توان دغدغه‌هاي منظومه وار مقام معظم رهبري و چرايي محوريت مقوله توسعه بومي را در کلام و انديشه ايشان به‌خوبي تشخيص داد. تاکيدات مکرر ايشان در باب اهميت مقولاتي همچون خودباوري و پيشرفت، ضرورت تحقق نهضت نرم‌افزاري علم، اصلاح الگوي مصرف و اهميت فوق‌العاده‌‌اي که ايشان براي تحقق اصل 44 (به‌عنوان يکي از برنامه‌هاي مبتني بر الگوي توسعه بومي) قائل هستند و در نهايت مرکزيتي که براي بحث سند چشم‌انداز و آرماني به نام پيشرفت توامان با عدالت قائلند، بيانگر آن است که تفکر آرمان‌گرايانه توأم با واقع‌بيني نزد ايشان، در وضعيت امروز، ضرورت توسعه بومي را براي کشور و نظام بيش از هر زمان ديگر مي‌دانند و اساسا، تحقق عزت، سربلندي، شکوفايي، تداوم و استواري انقلاب و کشور را در آينده، در گرو تحقق توسعه همه جانبه مي‌دانند.
تدوين الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت، نيازمند نخبگان عقلاني ملتزم به ولايت فقيه است؛ چراکه محور اساسي توسعه در کشور ما و تدوين‌کننده و اجراکننده الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت، نخبگان (با کمک مردم) هستند و سوخت مورد نياز براي حرکت کشور در جهت توسعه‌يافتگي، در اختيار نخبگان بصير است؛ نخبگاني که ضمن ريشه‌داربودن در هويت بومي و ديني و نيز پذيرش عمومي، داراي درک و بينش جهاني و کارآمد نيز باشند.
در همين راستا، براي رسيدن به افق‌هاي مطلوب زيست مومنانه و ارزش زندگي که به‌شدت به مهندسي و مديريت آن نيازمنديم، «دولت توسعه‌گرا» و «مديريت نخبگان عاقل» بايد مدلي متناسب با ارزش‌هاي ديني، انقلابي و ملي طراحي و تدوين کنند؛ اين راهبرد براي ارائه الگوي موفق در جهت توسعه همه‌جانبه کشور بايد با گذر از چرخه معيوب افراط و تفريط‌ها و عدم‌اجماع نخبگان علمي و عملي، بر اين واقعيت جامعه‌شناختي تاکيد کند که ايران عزيز و دوست‌داشتني ما، جامعه‌اي اسلامي است و بايد اين هويت ارزشي خود را پاس بدارد و بر همين اساس الگوي اسلامي - ايراني پيشرفت قادر خواهد بود همگام با تجربه جهاني منافع ملي را تامين کرده و توسعه همه‌جانبه را در جامعه ما محقق کند.
اين هم باور ديني ماست و هم انباشت خرد تمدني، ما را به اينجا مي‌رساند ؛ موقعيتي را که خدا ما را در آن قرار داده يعني زيست در سايه نظام جمهوري توأم با اسلاميت که به برکت انفاس قدسي حضرت امام‌خميني(ره)، صبر، پايايي و ايستايي مقام معظم رهبري و همچنين هوشمندي و بصيرت مردم عزيز ايران است، قدر بدانيم و آن را از دست ندهيم و به‌منظور قدرشناسي و اداي دين به آنان تمام اهتمام خود را براي تحقق آرمان‌هاي شهدا و سعادت معنوي توأم با دنيوي مردم به‌کار گيريم. ما نمي‌توانيم قدرشناس واقعي باشيم مگر آنکه انقلابي بمانيم، زيست انقلابي داشته باشيم و با عاري‌سازي فضاي کار و تلاش از حب و بغض‌هاي فرصت‌سوز، لذت شيرين زيست ذيل انقلاب اسلامي را به همگان بچشانيم.
«وما توفيقي إلا بالله عليه توکلت و إليه انيب»