به بهانه 11 دسامبر روز جهاني كوهستان
بيش از 40 قله بلندتر از 4هزار متر در ايران وجود دارد
ارزش كوهستان ها مانند ارزش تالاب ها و بيابان ها كه روزي پنهان بود و بسياري از مردم از آن ها به عنوان اكوسيستم هاي بي فايده و حتي مضر ياد مي كردند روزبه روز آشكارتر مي شود.

به گزارش شهر، محمدعلي اينانلو مستندساز و محقق طبيعت ميگويد : «بسياري از مردم دنيا با شنيدن نام ايران يك كوير و چند شتر را به خاطر مي آورند در حالي كه چهار پنجم كشور ما پوشيده از كوهستان است.»
او جهاني شدن روز كوهستان را اتفاق مهمي در شناساندن طبيعت كوهستان و كشورهايي مانند ايران كه بخش اعظمي از آن پوشيده از كوهستان است، مي داند: «كوه هاي البرز در ايران از خانواده رشته كوه هاي هيماليا با همان تاريخ زمين شناسي و كوه هاي زاگرس از خانواده رشته كوه هاي آلپ و تاريخ زمين شناسي مربوط به آن هستند.»
به اعتقاد او، بايد تلاش شود تا دره ها، آبشار ها، جنگل ها، مراتع و مناطق طبيعي بسيار بكري كه در دل كوه هاي البرز و زاگرس وجود دارند به مردم شناسانده شوند.
اينانلو شناساندن طبيعت كوهستان ها را به مردم زمينه فرهنگ سازي و آموزش مردم براي حفاظت و نگه داري اين اكوسيستم باارزش مي داند.
او زيبايي طبيعت ايران را در برداشتن اكوسيستم هاي مختلف از قبيل كوهستان، كوير، دشت و جنگل مي داند : «در حالي كه بيش از نيمي از كشور ايران را كوهستان در بر گرفته است همين نسبت در مورد كويرها هم صادق است چون هر جايي كه كويري وجود دارد يك قله در آن قرار گرفته است مانند قله زردكوه در كوير يزد و قله جبان بارز در كرمان".
به گفته اينانلو رشته كوه زاگرس كه رشته كوه جواني است تنها رشته كوه ايران است كه همچنان رشد دارد و رشد ساليانه ان بسيار كم و معادل رشد ساليانه ناخن انسان است.
اسماعيل كهرم، استاد دانشگاه هم معتقد است: «ارزش كوهستان ها مانند ارزش تالاب ها و بيابان ها كه روزي پنهان بود و بسياري از مردم از آن ها به عنوان اكوسيستم هاي بي فايده و حتي مضر ياد مي كردند روزبه روز آشكارتر مي شود.»كهرم مي گويد: «حدود 10 درصد جمعيت كره زمين يعني حدود 700 ميليون نفر كه 10 برابر جمعيت كشور ايران است در كل كره زمين در كوه ها زندگي مي كنند كه همين امر نشان دهنده مواهبي است كه اكوسيستم كوهستان مي تواند بر انسان ارزاني كند.»
به گفته او، اگر رشته كوه البرز در شمال شهر تهران قرار نداشت جمعيت تهران امروز كم تر از يك سوم جمعيت فعلي بود، زيرا كوه يكي از منابع توليد آب به عنوان لازمه بقاي حيات صنعت كشاورزي است.
كهرم معتقد است: «انسان هايي كه در محيط هاي كوهستاني زندگي مي كنند داراي خصوصياتي نظير بلندطبعي، دورنگري، بردباري و غرور هستند همان طور كه افرادي كه در دشت ها زندگي مي كنند ويژگي هاي خاص خود را دارند.»او به شرايط و مواهبي كه كوهستان ها براي گياهان و جانوران فراهم مي كند، اشاره مي كند: «بسياري از جانوران مانند قوچ و ميش، كل و بز، پلنگ و شاهين هما از تعرض هاي انسان ها به دل كوه ها پناه برده اند و به جز اين اكوسيستم نمي توان آن ها را در جايي ديگر پيدا كرد همان طور كه گياهان خاصي مانند پسته و بادام وحشي، زيتون وحشي و درخت ارس را در اكوسيستم كوهستان مي بينيم.»
كهرم مي گويد: «جانوران و گياهان كوهستان هم مانند انسان هايي كه در اين محيط زندگي مي كنند ويژگي هاي خاص خود از جمله بردباري به سرما و كمبود اكسيژن دارند. آن ها اين ويژگي ها را از طريق سازگاري اندام ها يعني كوتاهي قد، مومي شدن اندام ها و وجود ضديخ در بافت هاي گياهان يا افزايش حجم ريه ها و تعداد گلبول هاي قرمز جانوران به دست آورده اند.»او ضمن اين كه توجه به جنبه گردشگري و توريسم را در كوهستان ها ضروري مي داند، معتقد است: «حضور كوهنوردان در كوهستان ها بايد حساب شده باشد و براساس ظرفيت كوهستان سامان دهي شود.»به گفته كهرم، در بسياري كوه ها مانند سهند، سبلان، زردكوه و... شاهد حضور يك گروه كوهنوردي با بيش از هزار عضو هستيم كه تعداد انسان در اين اكوسيستم هم به گياهان سطح كوهستان آسيب مي رساند و در نتيجه باعث فرسايش خاك مي شود و هم وضع طبيعي جانوران را دچار اختلال مي كند.»
به اعتقاد او، مسوولان بايد مسيرهايي را كه كم تر آسيب پذير هستند يعني خاكشان سست نيست يا در مسير زاد و ولد جانوران قرار ندارد و گياهان مقاوم تري در آن قرار دارد براي عبور تعداد محدودي از كوهنوردان مشخص كنند و پس از هربار عبور آن ها شيارهاي ايجاد شده را شن ريزي كنند تا بتوان اين اكوسيستم ارزشمند را حفظ كرد.
بهار سلاح ورزي