بوي بد فاضلاب در محله‌هاي سعادت آباد به ويژه خيابان علامه اميني جنوبي در كنار تهديد آلودگي آب آشاميدني براي شهروندان موضوعي است كه از سوي برخي سازمان‌هاي مرتبط نبود تصفيه‌خانه در سيستم فاضلاب شهري مطرح شده است.
به گزارش خبرنگار محيط زيست «شهر» نبود تصفيه‌خانه‌هاي محلي دليل اصلي اين دو معظل محيط زيست شهري مطرح شده است. داريوش گل عليزاده، معاون مدير كل محيط زيست استان تهران در گفت‌وگو با « شهر» با اشاره به اين معظل شهري تنها راه جلوگيري از آلودگي و ايجاد بوي نامطبوع فاضلاب در اين مناطق را، احداث تصفيه خانه‌هاي محلي معرفي مي‌كند. راه‌حلي كه از سوي كرامت الله قرمزي قائم مقام سامانه137 نيز مطرح شده و در اين باره معتقد است وجود بوي بد دراين محله به شهرداري مربوط نيست و به احتمال زياد ناشي ازتصفيه خانه فاضلاب سازمان آب وفاضلاب است.
اما سازمان آب و فاضلاب تهران به صراحت اين موضوع را نپذيرفته است و برخي از مسولان در اين سازمان اين مشكل را مربوط به زباله‌هاي موجود در انهار مي‌دانند و عنوان مي‌كنند شهرداري در پاكسازي جوي آب كوتاهي كرده اين در حالي است كه مهندس فلاح مدير ناحيه آب و فاضلاب سعادت آباد مي‌گويد در برخي از مناطق لو‌له گذاري فاضلاب و اتصال چاه‌هاي جذبي خانگي به لوله‌هاي فاضلاب شهري هنوز تكميل نشده است.
مصاحبه‌هاي انجام گرفته نشان مي‌دهد كه يك طرف اين مشكل مربوط به شبكه فاضلاب شهري است و اين معظل قديمي و كهنه در تهران همچنان به قوت خود باقي است و بسياري از كارشناسان از آن به عنوان تهديدي براي آينده محيط زيست شهري ياد مي‌كنند.
*بوي بد فاضلاب و آلودگي آب شرب نقصان شبكه فاضلاب شهري
كارشناسان محيط زيست شهري بر ايجاد تصفيه‌خانه‌هاي محلي در شهر تهران تاكيد دارند، تصفيه‌خانه‌هاي كه تعداد آنها هم‌اكنون در تهران به 9 عدد مي‌رسد و براي اينكه شهر تهران به اين سيستم مجهز شود با توجه كمبود اعتبار بودجه 40 تا 50 سال طول مي‌كشد.
در حالي كه كارشناسان محيط زيست از بي‌توجهي دولت به اختصاص بودجه كافي براي احداث شبكه جمع‌آوري فاضلاب در تهران ابراز نگراني مي‌كنند دكتر حسينعلي شهرياري، عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس نيز اعلام كرده است كه فاضلاب شهري همچنان در حال نفوذ به آبهاي زيرزميني شهر تهران است و اين موضوع در سالم بودن آب شرب تهران موثر است. چراكه آلوده بودن سفره هاي زيرزميني آب تهران به نيترات، مي تواند در آينده خطراتي را متوجه آب شرب تهران کند.
مهندس غلامرضا شقاقي، كارشناس بهداشت آب و فاضلاب مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت در مورد وضعيت فاضلاب‌ها و پيشگيري از ورود آلودگي آنها به آب آشاميدني در گفت‌وگو با شهر مي‌گويد: شركت آب و فاضلاب به‌عنوان متولي تامين آب آشاميدني، وظيفه كنترل كيفي (ميكروبي، شيميايي و فيزيكي) آب آشاميدني را بر عهده دارد و وزارت بهداشت نيز ارگان ناظر بر اين امر است.
وي با اشاره به اينكه آلودگي آب آشاميدني ناشي از دفع غيربهداشتي فاضلاب است، مي‌گويد: تا زماني كه ما مشكل جمع‌آوري و دفع بهداشتي فاضلاب را حل نكنيم، اين نگراني همواره وجود خواهد داشت.
وي البته تا زمان ادامه يافتن اين مشكل، راهكارهاي كوتاه‌‌مدت براي جلوگيري از آلوده‌تر شدن آب مطرح مي‌كند كه شركت آب و فاضلاب در حال اجراي اين راهكارهاست.
به گفته كارشناس بهداشت آب و فاضلاب مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت اولين راه اين است كه اگر غلظت نيترات در چاه‌هاي زيرزميني خيلي بالاتر از حد استاندارد بود، چاه را از مدار خارج كنند به‌طوري كه آب آن ديگر با آب آشاميدني مخلوط نشود.
راه حل دوم هم اين است كه اگر ميزان آلودگي آب چاهي خيلي بالاتر از حد استاندارد نبود، آب آن چاه با آب چاه‌هاي ديگري كه آلودگي ندارند، مخلوط شود و از اين طريق ميزان نيترات به حد استاندارد برسد.
مهندس شقاقي در ادامه تصريح مي‌كند: راه حل سوم هم اين است كه آب تصفيه شود. «البته سيستم‌هاي تصفيه آب در كشور ما براي حذف نيترات طراحي نشده‌اند و براي اين كار بايد سيستم‌هاي ديگري را در نظر گرفت كه البته هزينه‌بر هستند.»
* نيترات در شبکه فاضلاب تهران
محمدرضا عطارزاده معاون وزير نيرو حذف نيترات را يکي از مواردي مي‌داند که در تصفيه خانه جنوب تهران مورد توجه قرار گرفته است تا بتوان اقداماتي حفاظتي براي جلوگيري از آلودگي آبهاي سطحي انجام داد.
به گفته وي هدف وزارت نيرو اين است که بتواند تا 50 درصد خروجي نيترات از فاضلاب تهران را با سيستم تصفيه آبي که پيش بيني شده، حذف کند.
اما ميزان استاندارد نيترات اصلا چقدر بايد باشد؟ به گفته شقاقي ميزان استاندارد نيترات 50 ميلي گرم در ليتر براساس يون نيترات است.
براساس تحقيقات سازمان بهداشت جهاني اگر ميزان نيترات از اين حد پايين‌تر باشد، عوارضي براي سلامتي ندارد ولي ميزان بالاتر از آن بيشتر روي مادران باردار و نوزادان عوارض ايجاد مي‌كند. اختلال در انتقال اكسيژن در نوزادان هم يكي از اين عوارض است.
به عقيده اين كارشناس بهداشت محيط، در حال حاضر اكثر مناطق تهران داراي آب سالم است ولي در شرايط خشكسالي چون استفاده از منابع آب زيرزميني بيشتر مي‌شود، هشدارها در زمينه آلوده شدن آب آشاميدني با آبهاي آلوده زيرزميني هم بيشتر مي‌شود.
با اين وجود، اين سوال مطرح مي‌شود كه با وجود تاكيد در برنامه پنجم توسعه بر ايجاد و تكميل سيستم‌هاي فاضلاب شهري آيا اين اتفاق واقعا خواهد افتاد؟
