يادداشت/
کشمکش طرحي اقتصادي با فرهنگ‌مصرف
همواره از اين طرح به عنوان يك جراحي بزرگ اقتصادي ياد كرده‌اند. اما به نظر مي‌آيد كه توده‌ي بدخيم "فرهنگ مصرف"موضوع اصلي اين جراحي بزرگ باشد كه قرار است از دل بيمار خارج شود. فرهنگي كه به واسطه‌ي يارانه‌هاي انرژي در طول سال‌هاي گذشته بسيار دست و دل باز شده است؛ چهار برابر نرم جهاني انرژي مصرف مي‌كند، توليد و بهره‌وري هم در پي ندارد، . . .
يك هفته از زمان اجراي طرح هدفمندي يارانه‌ها مي‌گذرد، طرحي ملي كه همه‌ي ايران را در بر مي‌گيرد. مردم در هر كجاي جغرافياي ايران (حتي اگر ايراني هم نباشند!) در هر شغل و پست و مقام و منصبي مشغله‌اي فكري پيدا كردند به نام هدفمندي يارانه‌ها.
شايد بتوان گفت كه هيچ كس با يكي از اهداف نهايي اين طرح كه همان "درست مصرف كردن" باشد مخالفتي ندارد، مساله‌اي كه در سال‌هاي گذشته هر چقدر بابابرقي‌ها راجع به آن شعر خواندند و ترانه سرودند محقق نشد.
حال قرار است با آزاد سازي قيمت‌ها، فرهنگ مصرف‌مان اصلاح شود.
همواره از اين طرح به عنوان يك جراحي بزرگ اقتصادي ياد كرده‌اند. اما به نظر مي‌آيد كه توده‌ي بدخيم "فرهنگ مصرف" موضوع اين جراحي بزرگ باشد كه قرار است از دل بيمار خارج شود.
فرهنگي كه به واسطه‌ي يارانه‌هاي انرژي در طول سال‌هاي گذشته بسيار دست و دل باز شده است، چهار برابر «نرم» جهاني انرژي مصرف مي‌كند، توليد و بهره‌وري هم در پي ندارد، فرهنگي كه كم مصرف‌ترين خودرواش يكي از خودروهاي از رده خارج صنعت دسته دومي خودروسازان دنيا است! فرهنگي كه عادت دارد خانه‌اش هميشه گرم و روشن باشد حتي اگر قرار است به سفر رود! فرهنگي كه سوخت آن استادندارد‌هاي روز دنيا را ندارد، فرهنگي كه مصرف انرژي برايش آخرين فاكتور انتخاب و خريد يك محصول است. حال اين توده‌ي حجيم قرار است از بدنه‌ي اقتصادي كشور خارج شود. بعضي‌ها هشدار مي‌دهند و مي‌گويند اين جراحي خونريزي زيادي دارد و مي‌ترسند بيمار به كما برود. يا حداقل دوران نقاهت سختي را پشت سر بگذارد.
اگر ما مردم ايران (از مقامات بلند پايه تا مردم عادي) خويشاوندان اين بيمار هستيم و نگران اين بيمار، لابد منتظريم تا بيمارمان از ممنوع الملاقاتي در بيايد و گل و كمپوتي بخريم به عيادتش برويم.
اما واقعيت اين است كه بايد به انتظار نشست و نظاره كرد كه در زمان اجراي اين جراحي چه تغييراتي در رفتارها و در شيوه‌ي زندگي مردم و همچنين چه تغييراتي در تصميمات مقامات و مسئولان مربوطه رخ مي‌دهد.
مردم
در هفته گذشته برخي كه بيشتر به فكر خودشان هستند و مراعات حال بيمار را هم نمي‌كنند با هوش (زرنگي) اقتصادي‌شان چرتكه‌ها را برداشته‌اند و از همين الان مبلغ قبض‌هاي شان را حساب كرده‌اند و از همين روزها با خيالي راحت خدمات خود را گران كرده‌اند. گراني‌هايي كه مانند يك بيماري مسري به همه سرايت مي‌كند و ديري نمي‌پايد كه يك بيماري همه گير مي‌شود و جان بيمار اصلي را به خطر مي‌اندازد. اين يعني مردم تغيير شيوه مصرف نداده و صرفه جويي نکنند، سعي کنند از طريق افزايش درآمد کسري بودجه شان را جبران کنند و باز همان قصه مصرف بيش از حد و اندازه.
مسئولان
انتظار مردم اين است كه بار و عواقب دشواري اين جراحي تنها بر دوش آن‌ها نباشد. قرار بر اين است كه كيفيت نان بالا رود و سوختمان بالاترين استانداردها را داشته باشد و حمل و نقل عمومي مان گسترش معقولي پيدا كند و جلوي رانت‌هايي كه موجب توليداتي با كيفيتي پايين مي‌شود گرفته شود و در مجموع شرايط و امكان صرفه جويي براي مردم فراهم شود. كه اگر اينگونه نباشد، مردم كه بدنه‌ي اصلي اقتصاد و جامعه هستند با مشكل مواجه مي‌شوند و جان بيمار اصلي به خطر مي‌افتد.
هنوز براي قضاوت زود است، كه مردم و مسئولان كدام رفتارها را پيشه مي‌كنند، اما به طور مسلم هيچ يك به تنهايي از عهده‌ي اين بزرگ كه به سرانجام رساندن اين اصلاحات اقتصادي باشد بر نمي‌آيند.
.
.
كاميار ميرشاهي