استقلال فرهنگي؛ راه استقلال سياسي و اقتصادي
مديريت و اداره جامعه زيبنده رشته‌هاي علوم انساني است اما چالش‌هاي جدي بر سر راه ما و علوم انساني قرار دارد. يكي از اين چالش‌ها بي‌ارتباطي با يك ارتباط نا هم سرشت است، به گونه‌اي كه در حوزه اجرايي متوجه مي‌شويم بين علوم انساني با نهادهاي فرهنگي، اقتصادي و سياسي فاصله‌هايي وجود دارد. در عين حال بايد براي اين ارتباط ناهم سرشت چاره‌انديشي كنيم.
به گزارش«شهر»، محمدباقر قاليباف شهردار تهران در مقاله‌اي با عنوان«استقلال فرهنگي؛ راه استقلال سياسي و اقتصادي» رابطه بين مديريت و علوم انساني و جايگاه علوم انساني در استقلال فرهنگي، سياسي و اقتصادي بررسي كرده است. در اين مقاله آمده است:
«اگر بگوييم علوم انساني ميدان تجلي فرهنگ يك ملت است، حرف حقي گفته‌ايم و اين سخن ناروا و گزاف نيست. به يقين اهميت علوم انساني بر هيچكس پوشيده نيست. البته اهميت ساير علوم نيز قابل تامل است، اما علوم انساني بسيار كليدي و اساسي هستند، چرا كه علومي جريان‌ساز و سرنوشت ساز در اداره جامعه به شمار مي‌روند. علوم انساني در كشف حقايق، در توصيف ، در تعريف و تبيين بي‌نظير و براي استنباط در مسايل راهبرديف براي نشان دادن راه در همه فراز و نشيب‌ها و براي عمق دادن مسايل بي‌مانند است چنانچه مابقي علوم اين قابليت را ندارند. اگر در حوزه فرهنگي استقلال نداشته باشيم نمي‌توانيم در حوزه سياسي و اقتصادي نيز به استقلال دست يابيم، زيرا سه ركن اصلي جامعه سياست، اقتصاد و فرهنگ است و تحقق استقلال سياسي و اقتصادي بدون استقلال فرهنگي امكان‌پذير نيست و يا كاملا صوري خواهد بود.
علوم انساني تجلي‌گاه فرهنگ است كه در اين مبحث علوم انساني مورد تاكيد علوم انساني الهي است، يعني علومي كه انسان را تك ساحتي نمي‌بينند. علوم انساني كه انسان را چند ساحتي ببيند و براساس عقلانيت متصل به وحي باشد، استقلال فرهنگي يك كشور را ضمانت مي‌كند و اين استقلال فرهنگي متضمن استقلال اقتصادي و سياسي است. از نگاهي ديگر مديريت و اداره جامعه زيبنده رشته‌هاي علوم انساني است اما چالش‌هاي جدي بر سر راه ما و علوم انساني قرار دارد. يكي از اين چالش‌ها بي‌ارتباطي با يك ارتباط نا هم سرشت است، به گونه‌اي كه در حوزه اجرايي متوجه مي‌شويم بين علوم انساني با نهادهاي فرهنگي، اقتصادي و سياسي فاصله‌هايي وجود دارد. در عين حال بايد براي اين ارتباط ناهم سرشت چاره‌انديشي كنيم.
زيرا حتي دانشجوياني كه امروز در عرصه علوم انساني مشغول به تحصيل هستند خود را با اين سوال روبه‌رو مي‌بينند كه بعد از فارغ‌التحصيل شدن كجا و چگونه بايد مشغول به كار شوند، كه اين مساله نشان مي‌دهد رابطه منطقي بين حوزه عقل ابزاري و عقل نظري براي اداره جامعه وجود ندارد. شايد يكي از علت‌هاي اين موضوع كارآمد نبودن علوم انساني، ترجمه‌اي بودن خيلي از كارها به خصوص در حوزه اجرا و به روز نبودن اين علوم باشد. بسياري از رشته‌ها در علوم انساني به تنهايي مشكل‌گشا نيستند و تركيب آن‌ها مي‌تواند راهگشا باشد، از سوي ديگر به پژوهش در كشور به طور جد احساس نياز مي‌شود.
لازم به ذكر است كه برخي مديران در حوزه اجرايي اطلاع درستي از ظرفيت‌ها، ضرورت‌ها و نقش رشته علوم انساني ندارند، وقتي هم كه اطلاع درستي از ظرفيت‌ها و اهميت علوم انساني وجود نداشته باشد، احساس نيازي نمي‌شود و پژوهشي هم صورت نمي‌گيرد، يا شاهد پژوهش‌هايي هستيم كه بيشتر براي رفع نيازهاي جنبي يا فردي ماست و دردي را از جامعه دوا نمي‌كند.
اين مساله سبب مي‌شود، ديوار بي‌اعتمادي بين حوزه نظري و اجرايي ايجاد شود. اگر بخواهيم تحولي جدي در اين زمينه به وجود آيد بايد فرآيندي را پشت سر گذاريم كه مدبرانه باشد چون با افراط و تفريط نمي‌توان به پيش رفت و شتابزدگي، ناپختگي و دستورالعملي بودن نييز از جنش اين فرايند نيست.
از آن جا كه اين تحول بايد باورش نزد اساتيد و نخبگان عرصه علوم انساني نيز نهادينه شود، بايد ميدان را براي حضور فعاليت گسترده نيروهاي جوان و خلاق عرصه علوم انساني باز كرد. راه‌اندازي كتابخانه ديجيتالي علوم انساني گامي است در اين جهت كه البته براي علوم پايه و مهندسي نيز صورت گرفته و برنامه‌ريزي براي علوم پزشكي نيز در اولويت قرار گرفته است. انقلاب ما يك انقلاب فرهنگي بوده و تهاجم فرهنگي موضوعي است كه بايد به آن توجه جدي شود، زماني مي‌توانيم جامعه را از آسيب‌هاي تهاجم فرهنگي حفظ كنيم كه علوم انساني تمام قد به كمك ما بيايد.»