بيكاري مهمترين عامل بروز اختلالات رواني / اختلالات رواني در زنان 7/1 برابر مردان

به گزارش خبرنگار بهداشت و درمان "شهر"، 24 تا 30 مهرماه هر سال كه به نام هفته "بهداشت روان" نامگذاري شده فرصت مناسبي است تا با پرداختن به ابعاد مهم سلامت روان، همگان را با اين مقوله ضروري آگاه و پيامهاي بهداشتي مرتبط و فعاليت‌هاي دستگاه‌هاي مسوول را بازگو كرد. بر اين اساس و با توجه به اهميت موضوع، امسال براي اولين بار، دانشگاه علوم‌پزشكي تهران با كمك معاونت سلامت وزارت بهداشت و معاونت امور اجتماعي و فرهنگي شهرداري منطقه 7 تهران اقدام به برگزاري همايشي با عنوان "رسانه و سلامت روان" كرده كه امروز بيست و ششم مهرماه، در جريان آغاز بكار همايش، از "اضطراب و افسردگي" بعنوان شايع‌ترين اختلالات روانپزشكي نام برده شد. دكتر محمدباقر زفرقندي، مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت در جمع خبرنگاران با تشريح تاريخچه اقدامات روانپزشكي در كشور، وضعيت فعلي كشور را نسبت به گذشته، بسيار درخشان‌ و قابل دفاع دانست و اظهار كرد: تا قبل از سال 1320، بيماران مبتلا به اختلالات رواني در دارالمجاني‌هاي مستقر در تهران، همدان، شيراز و اصفهان و در شرايط بسيار سخت نگهداري مي‌شدند، اما خوشبختانه در سال 1320، با افزوده شدن رشته روانشناسي به رشته‌هاي دانشگاهي، شاخه‌اي از طب مدرن تأسيس شد. وي در بيان فاز سوم و چهارم تاريخچه افزود: از سال 1350 تا 1365، روانپزشكان و متخصصان امر، اولين طرح جامع مراقبت‌هاي بهداشت روان را طراحي كردند و در قالب انستيتوي روانپزشكي تهران، اين فعاليت‌ها ادامه يافت تا اين كه در دوران جنگ تحميلي، انقلابي در سلامت روان كشور رخ داد و آن چيزي جز ادغام برنامه بهداشت روان در سيستم مراقبت‌هاي بهداشتي اوليه نبود كه اولويت مسوولان را مي‌رساند. *بيكاري خطري براي بروز اختلالات رواني دكتر صابري‌زفرقندي تصريح كرد: در حال حاضر نيز نه تنها قصد داريم ادغام نظام سلامت روان را ارتقاء دهيم، بلكه بدنبال افزايش پوشش 30 درصدي شهرها در قالب طرح پزشك خانواده نيز هستيم و رويكرد جديد ما توسعه خدمات روانپزشكي مبتني بر جامعه است. وي ابراز اميدواري كرد كه با انجام اين اقدامات، هم نياز به تخت‌هاي بستري و هم كيفيت زندگي بيماران مبتلا و استقلال فردي آنها تا حد زيادي تضمين و برآورده شود. دكتر صابري‌زفرقندي در ادامه با بيان اين كه "اختلالات روانپزشكي بار زيادي بر سلامت هر كشور تحميل مي‌كند"، اعلام كرد: طبق مطالعات انجام‌شده، متأسفانه اختلالات رواني در زنان به ميزان 7/1 برابر، شايع‌تر از مردان است و عوامل اجتماعي، اقتصادي و حتي خانوادگي در ايجاد اختلالات آنقدر نقش ندارند، بلكه در شعله‌ور شدن اختلالات مؤثر هستند. وي از "بيكاري" بعنوان خطر بسيار مهم در بروز اختلالات رواني در كشور ياد كرد و افزود: نتايج مطالعات نشان مي‌دهد افراد بيكار در مقايسه با افراد شاغل، 8/1برابر بيشتر مبتلا به اختلالات رواني مي‌شوند و اين موضوع قابل توجه‌اي است. مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت، اختلالات خلقي بويژه "افسردگي" و بعد "اختلالات اضطرابي" را شايع‌ترين نوع اختلالات در كشور عنوان كرد و گفت: بهر حال بايد براي حدود 10 تا 12 ميليون نفر جمعيت مبتلا دركشور، امكاناتي فراهم كنيم و در اين رابطه، اجراي نظام مراقبت‌هاي اوليه بهترين بستر براي دست‌اندركاران خواهد بود، چون در حال حاضر پوشش روستايي ما بالاتر از 90 درصد است و كمتر روستايي وجود دارد كه خانه بهداشت نداشته باشد و يا تيم‌هاي سيار آموزش‌ديده بهداشت روان به آنجا سر نزنند. *امروز ديگر كسي از رفتن نزد روانپزشك شرم ندارد وي بر اين اساس، ارتقاي نظام ادغام خدمات بهداشت روان در شبكه روستايي را از اولويت‌هاي وزارت بهداشت طبق آخرين پايش صورت‌گرفته برشمرد و اظهار كرد: انگ‌زدايي از اختلالات رواني و مبتلايان جزو برنامه‌هاي مهم ما محسوب مي‌شود، اگرچه در مقايسه با كشورهاي منطقه در اين زمينه جلوتر بوده‌ايم و امروز ديگر كسي از رفتن نزد روانپزشك شرم ندارد، اما باز هم بايد انگ‌ها را به حداقل برسانيم. دكتر صابري‌زفرقندي با تأكيد بر توسعه تخت‌هاي روانپزشكي در بيمارستان‌هاي عمومي به يك اقدام ماندگار و اساسي وزارت بهداشت در سال گذشته اشاره كرد و گفت: با پيگيري دكتر باقري‌‌لنكراني، وزير بهداشت سابق، بخشنامه‌اي با امضاي معاونان سلامت و توسعه وزارتخانه صادر شد كه بر اساس آن، به تمام بيمارستان‌ها يكسال فرصت داده شد تا مطابق آمار و در چارچوب ضوابط نظام سطح‌بندي، مركز توسعه و ارتقاي شبكه تخت‌هاي روانپزشكي را در بيمارستان‌هاي عمومي راه‌اندازي كنند و 10 درصد تخت‌هاي خود را به بخش روانپزشكي اختصاص دهند، چون در غير اين صورت، در ارزشيابي ساليانه، يك درجه از ارزشيابي آنها كم خواهد شد و اين، آنها را متضرر مي‌كند. وي در عين حال خاطرنشان كرد كه متأسفانه بخش‌هاي روانپزشكي و سوختگي هميشه جزو بخش‌هاي ضررده بيمارستان‌ها بوده و به همين دليل رغبتي در اين باره وجود ندارد، اما اميدواريم با حمايت درست سازمان‌هاي بيمه‌گر دستورالعمل توسعه تخت‌هاي روانپزشكي اجرا شود. به گفته مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت، در حال حاضر نسبت تخت‌هاي موجود در بخش روانپزشكي كشور به ازاي هر 10 هزار نفر جمعيت، 3/1 بوده كه اين رقم در كشورهاي منطقه، 8/0 است، اما نسبت به كشورهاي توسعه‌يافته اروپايي عقب هستيم. همچنين نسبت تعداد روانپزشك و روانشناس باليني به ازاي هر 100 هزار نفر، 7/1 نفر است كه تقريبا قابل قبول است. وي در ادامه با انتقاد از نحوه تعامل سازمان‌هاي بيمه‌گر با بخش‌هاي روانپزشكي گفت: در صورتي كه فرد مبتلا به اختلالات روانپزشكي همزمان به اختلال ديگري مانند اعتياد نيز دچار باشد، بيمه‌ها هزينه‌اي را متقبل نمي‌شوند و از آن حمايت نمي‌كنند و اين درحاليست كه معمولا اختلالات رواني دوگانه بوده و با اختلالات جسمي همراهند و شايع‌ترين اين اختلال نيز سوءمصرف مواد است و بيش از 50 درصد بيماران رواني به نوعي سوءمصرف مواد مخدر دارند و اينها همه انگيزه‌هايي است كه بيمارستان‌ها بيمار مبتلا به اختلالات رواني معتاد را بستري نكنند و مشكلات بعدي ايجاد شود. دكتر صابري‌زفرقندي گفت: به اين منظور مكاتباتي با سازمان‌هاي بيمه‌گر صورت گرفته و اميدواريم كه اين قضيه اصلاح شود. وي همچنين با اشاره به اقدامات صورت‌گرفته براي فرهنگسازي و اصلاح بسترها در بحث بيماران مبتلا به اختلالات رواني، اظهار كرد: در حال حاضر پرسنل بخش روانپزشكي 70 درصد سختي كار مي‌گيرند و اين در حاليست كه در گذشته، بخش‌هاي روانپزشكي به نوعي تبعيدگاه بودند، اما در حال حاضر در بسياري از موارد افراد خود داوطلب فعاليت در اين بخش‌ها هستند. بنا بر اعلام مديركل سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت، پيش‌نويس اوليه قانون سلامت روان تهيه شده و رايزني‌هاي غيررسمي با كميسيون بهداشت و درمان مجلس در اين باره انجام شده و لازم است تا ايرادات وارده بر آن اصلاح شود.