ازدواج و طلاق در كفه ترازو!
فراموش کردن ازدواج آسان در ميان خانواده ها باعث شده است تا در سال هاي اخير کفه ازدواج و طلاق متعادل نباشد. اگرچه ازدواج دچار تحول شده و با وجود اينکه هنوز ازدواج در ايران از عموميت بسيار بالايي برخوردار است اما به نسبت رشد جمعيتي جامعه و ميزان جمعيت جوان جامعه تعداد ازدواج ها، رو به کاهش است.
به گزارش شهر، كاهش ازدواج و افزايش طلاق در سال‌هاي گذشته خبري است كه نميتوان به سادگي از كنار آن گذشت. در اين سال‌ها هر چه پيش مي‌رويم كفه ترازو ارتباطات اجتماعي خانواده‌ها به سمت طلاق و جدايي و بي تمايلي جوانان به ازدواج سنگيني مي‌كند. آمار پايين ازدواج به نسبت جمعيت كشور. يا واژه‌هاي كمتر شنيده شده "سن تجرد قطعي" يا "طلاق عاطفي" همه نشان از اين موضوع دارد.
كاظمي پور رئيس مركز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعتي آسيا و اقيانوسيه درباره سن تجرد قعي مي‌گويد: سن تجرد قطعي در ايران کاهش پيدا کرده و در رنج سني 35 -39 سال رسيده است. در حال حاضر آمار تجرد قطعي در كشور حدود 6 و 7 درصد است و پيش بيني مي‌شود که تجرد قطعي به 10 درصد هم خواهد رسيد.
سيد‌حسن حسيني، استاديار گروه جامعه شناسي دانشكده علوم اجتماعي معتقد است: طي سال‌هاي اخير، ازدواج هم دچار تحول شده و علي رغم اينکه هنوز ازدواج در ايران از عموميت بسيار بالايي برخوردار است اما به نسبت رشد جمعيتي جامعه و ميزان جمعيت جوان جامعه تعداد ازدواج ها، رو به کاهش است.
براي همه چيز آموزش داريم، جز ازدواج
اما چطور مي‌توان مانع اين روند شد. علت اين روند چيست؟
دکتر حسين باهر، استاد دانشگاه شهيد بهشتي در اين باره مي‌گويد: آسيب‌هاي اجتماعي و رشد آنها به مجموعه مسائل و مشکلات جامعه باز مي‌گردد و از يک مدل خاص تبعيت نميکند. يعني نميتوان يک عامل را باعث بوجود آمدن يک آسيب اجتماعي شمرد، اما من به طور کلي عوامل رشد آسيب‌ها در اين اواخر را به دو دسته اقتصادي و اجتماعي تقسيم كنيم چون اين دو عامل مانند دو لبه قيچي هستند که گلوي افراد جامعه را از دو طرف فشار مي‌دهند.
نبود آموزش‌هاي قبل از ازدواج يکي از عوامل مهم طلاق و آسيب‌هاي اجتماعي پس از آن است در حالي که براي هر کاري حتي رانندگي بايد از هفت‌خوان رستم براي گرفتن يک گواهي گذشت اما براي امر مهمي مانند ازدواج هيچ نوع آموزشي وجود ندارد.
ازدواج آسان از واقعيت تا شعار
در امر ازدواج و تشكيل زندگي مشترك همه تشويق به سادگي مي‌كنند، از مسئولان و كارشناسان اجتماعي گرفته تا خود جوان‌ها و بزرگتر‌هايشان. اما پاي عمل كه مي‌رسد، شرايط و عمل‌ها متفاوت مي‌شود.
گويي فرد فرد جامعه ميل به انجام كاري دارد و روح جامعه اجبار به كاري ديگر.
مرکز ملي مطالعات و سنجش افکار عمومي طي تحقيقي که در مورد موانع فرهنگي ازدواج انجام داده، مهمترين عوامل دخيل در افزايش سن ازدواج جوانان را مربوط به رشد تجمل گرايي با ميانگين 93/3 ، سختگيري و وسواس جوانان در انتخاب همسر با ميانگين 92/3 و عدم بلوغ فکري جوانان جهت زندگي مشترک با ميانگين 84/3 معرفي كرده است.
آنچه به صورت عيني در جامعه مي‌توان ديد، اين است كه فرهنگ تجمل گرايي در بين خانواده‌ها بيشتر شده است. با يك مقايسه ساده مي‌توان گفت جامعه‌ي ايران در زمينه‌ي تجمل‌گرايي از جوامع توسعه يافته پيشي گرفته و روز به روز زندگي را به خود سخت تر مي‌كند.
به عنوان مثال در مساله ازدواج مهماني‌هاي رنگارنگ و تشريفاتي، مراسم‌هاي ابداعي و غير ضروري، نه تنها باعث سردي و سستي روابط خانوادگي شده بلكه به مانعي براي شكل گيري ازدواج آسان تبديل شده است.
با وجود اينكه جامعه از وضعيت اقتصادي به صورت مداوم انتقاد دارد و هميشه در پي بهتر شدن است. اما در عمل از مصرف گرايي هم گذشته و به تجمل گرايي رسيده. مصرف بهينه و درست تا آنجا كه موجب ارتقاي رفاه شود بسيار هم مايه‌ي خشنودي است. اما جايي كه چشم و هم چشمي‌ها پاي هزينه تجمل گرايي را به سبد خانوارها مي‌افزايد بايد نگران بود و تلاش كرد تا از راه فرهنگ سازي در جامعه و آگاهي بخشي به خانواده‌ها جلوي اين موضوع را گرفت.
دكتر كاظمي پور در خصوص "ساده زيستي، تجمل گرايي" مي‌گويد: مصرف گرايي يك پديده جهاني است وتنها منحصربه جامعه ما نيست. اما تغيير جهت فرهنگ خريد و مصرف خانواده‌ها به سمت تجمل گرايي، موضوع نگران كننده‌اي است. به اعتقاد وي برخلاف برخي تصورات وضع اقتصادي مردم ما نسبت به گذشته بهترشده است وافزايش مصرف صحيح كالاها به نوعي طبيعي وقابل توجيه است و معمولا به افزايش رفاه افراد منجر مي‌شود. اما نوع مصرف و چگونه مصرف كردن در خانواده‌ها، پديده‌اي است كه نياز به بررسي بيشتري دارد.
موانع ازدواج آسان
دو عامل را مي‌توان به عنوان موانع اصلي ازدواج آسان بر شمرد: 1- موانع فرهنگي، اجتماعي 2-موانع اقتصادي
به عنوان نمونه لازم دانستن شغل و مسكن مناسب در ابتداي زندگي، رسومات مالي پر خرج، لازم دانستن زندگي تجملاتي و پر زرق و برق، پيدا نكردن مورد مناسب براي ازدواج، از موانع فرهنگي اجتماعي مي‌باشند كه مهمترين نقش را بازي مي‌كنند.
توقع و انتظار غلط جامعه و خانواده‌ها براي شروع يك زندگي مشترك به شكلي در آمده كه انتظار مي‌رود دو جوان زندگي خود را همپايه و همسنگ و گاهي هم بالاتر از سطح (اقتصادي) زندگي خانواده‌هاي خود آغاز كنند.
پسر بايد مسكني در حد و اندازه‌‌ي خانواده‌اش مهيا كند، و دختر هم بايد جهيزيه‌اي برابر با آنچه در خانه‌ي پدري هم اكنون دارد خريداري کند! حال آنكه مي‌توان گفت اغلب خانواده‌ها پس از سال‌ها كار و تلاش و پس انداز به اين سطح از زندگي مي‌رسند و اغلب خانواده‌ها در آغاز تنها از پايه‌ها و حداقل‌هاي يك زندگي برخوردار بوده‌اند.
اين مسئله فرهنگي باعث شده برخي از جوانان كه از پشتوانه‌ي مالي خانواده برخوردار نيستند براي شروع زندگي مشترك دچار ترس و ترديد شوند. و از طرفي ديگر جواناني كه با پشتوانه و حمايت كامل خانواده به خانه‌ي خود رفته و از تمام امكانات در ابتداي راه برخوردارند نيز با مشكلاتي ديگر روبرو شوند. به عنوان مثال حس ساختن و به دست آوردن در زندگي مشترك مي‌تواند از اهدافي باشد كه موجب پايداري يك خانواده باشد. حال دو جواني كه براي آنچه دارند زحمت و رنجي -همراه و همپاي هم- نكشيده‌اند در اين زمينه دچار حس خلاء خواهند شد.
و اما از موانع اقتصادي مي‌توان نبود شغل مناسب، نداشتن مسكن مناسب، را نام برد. بايد گفت در مناطق محروم كشور برخي از جوانان هنوز از امكان يافتن شغل مناسب و داشتن حداقل‌ها هم محروم هستند. كه اين خود مانعي است براي يك ازدواج آسان.
در پايان بايد گفت براي آسان كردن ازدواج ابتدا بايد به ريشه‌هاي فرهنگي خانواد‌ها و جامعه‌ي ايراني رجوع كرد و در كنار آن كمك و تسهيل امور ازدواج را براي جوانان مهيا کرد.