آغداشلو: شيوا گرافيستي يگانه است

به گزارش خبرنگار شهر، در اين مراسم که چهار روز پس از تولد هفتادسالگي قباد شيوا توسط مجله اينترنتي «گرته» برگزار شد، آيدين آغداشلو، کريم نصر، مجيد کاشاني، فرزاد اديبي و قباد شيوا سخن گفتند.

محمدعلي بني ‌اسدي، محمدابراهيم جعفري، احمد اسفندياري و محمود جوادي‌پور نيز از حاضران اين مراسم بودند. اين مراسم علاوه بر نکوداشت قباد شيوا، به مناسبت يکسالگي فعاليت مجله «گرته» به سردبيري سعيد باباوند برگزار شد.

آغداشلو در ابتداي اين مراسم اظهار داشت: به هر چيزي که امشب درباره ‌قباد شيوا مي گويم معتقد هستم و قصد تعارف ندارم. هرگز بين من و شيوا کدورتي نبوده و مقام او براي من مقام والايي است؛ هر چند که در سال‌هاي گذشته از يکديگر فاصله گرفته‌ايم؛ ولي اين فاصله ذره‌اي از تحسين او، از حقي که بر گرافيک ايران دارد و از آن‌چه از او آموخته‌ام نمي‌کاهد.

اين نقاش برجسته سپس بررسي قباد شيوا و آثارش را به دو بخش تقسيم کرد و گفت: ابتدا جايگاه قباد شيوا را در گرافيک معاصر ايران بررسي مي‌کنم و سپس از او در جايگاه يک معلم مي‌گويم. اين دو شاخصه در وي به موازات هم پيش رفته آند و آنچنان‌که هميشه در مقام يک گرافيست او را ديده‌ام، نقش معلمي او را نيز نقشي عمده مي‌دانم.

وي ادامه داد: شيوا دين عظيمي بر گرافيک ايران دارد و گرافيستي يگانه است. او جايگاه خاص خود را دارد و با هيچ گرافيستي در 50 سال گذشته قابل مقايسه نيست. همان‌طور که هريک از گرافيست‌هاي شاخص ما نيز قابل مقايسه با يکديگر نيستند.

آغداشلو گفت: دستاوردهاي شيوا بسيارند و او مي توانست هر يک از آن‌ها را بر تارک گرافيست معاصر ايران‌زمين بنشاند. پيشکسوتان گرافيست ايران تلاش بسياري کردند تا هنر گرافيک را از چاپ تبليغاتي متمايز کرده و آن‌را به عنوان هنري فاخر معرفي کنند. قباد شيوا نيز در ميان پنج هنرمند پايه‌گذار گرافيک ايران است و گرافيک معاصر مديون حضور اوست.

وي دليل اين دين را کار زياد، جديت، رسميت دادن به کار خويش و جسور و بي‌باک بودن شيوا عنوان کرد و اظهار داشت: با اين‌حال سعي و تلاش شيوا بخش اساسي کار اوست. شيوا بسيار خلاق است و بخش‌هايي به گرافيک ايران افزوده است که منحصرا از آن اوست. پيشتازي و خلاقيت دو ثمره بزرگ شيوا هستند.

آغداشلو در ادامه تاکيد کرد: بزرگداشت شيوا، بزرگداشت فرهنگ کشور و تک تک هنرمندان است. کارهاي او با خوشنويسي سنتي، رنگ‌هاي رقيق و پوسترهاي ماندگار به تقليد ديگران ديده نمي‌شود. او گرافيستي صاحب‌سبک است و اين شيوه شخصي آسان به دست نمي‌آيد.

وي افزود: قباد شيوا در کار گرافيک معلمي طراز اول بوده است و تعداد شاگردان او گواه اين جايگاه است. هر هنرمند چون باغباني است که در اطراف خودش را درخت مي‌کارد و جد مي‌کند تا اين درختان تناور شوند. با تناور شدن اين درختان هنرمند اين امکان را مي‌يابد که در سايه آن‌ها بياسايد. ولي اين پايان کار نيست. معرفت هنرمند به خير و برکت مي‌رسد و شامل حال همه مي‌شود.

آغداشلو گفت: قباد شيوا اين درخت را کاشت و به پرورش آن ادامه داد؛ ولي بهمن محصص اين درخت را کاشت و اعتنايي به ادامه راه نکرد. شيوا شاگردانش را به خوبي تربيت کرد و زير درختان آن که اکنون باغي شده است، آرميده و در آينده نيز ديگران در سايه آن خواهند آرميد.

در ادامه اين نکوداشت، کريم نصر تصويرساز و گرافيست اظهار داشت: پيشتازي و غيرمحاسباتي بودن طراحي‌هاي قباد شيوا، بر همه خصوصيات او مقدم است. هر هنرمند خلاقي الزاما نمي‌تواند پيشتاز باشد؛ زيرا پيشتازي محتاج نوعي دانايي است که افراد در موقعيتي خاص و در برهه‌اي خاص به آن دست مي‌يابند.

نصر گفت: يک هنرمند پيشتاز، دانايي گذشته را در کنار انتظارات آينده و اعتماد به نفس خدشه‌ناپدير دارد. دل بزرگي که هنرمند بايد از آن برخوردار باشد از همه مهم‌تر است. او بايد راهي که از آن مطمئن است، براي ديگران هموار کند؛ زيرا هر لحظه با مخالف‌خواني همراه است و اين مخالف‌خواني معنمولا از سوي هم‌رشته‌اي‌ها و اجتماع اطراف خودش است. پايمردي پيشگامان هنر، آن‌ها را به تجار افتخاري فرهنگ تبديل مي‌کند.

وي در ادامه تصريح کرد: شيوا براي نخستين بار گرافيک را يک امر محاسباتي نمي‌داند و در بخش‌هايي از آن کاملا غيرمحاسباتي پيش مي‌رود. هر چه از سال‌هاي 70 دور مي‌شويم، کفه ترازوي طراحي گرافيک در اين نوع نگاه سنگين‌تر مي‌شود. آثار شيوا با اين ويژگي درميان پيشتازان گرافيک ايران منحصر به فرد است و اگر از او تنها سه اثر باقي مي‌ماند، از موقعيت او چيزي کم نمي‌شد.

همچنين فرزاد اديبي در اين مراسم درباره شيوا اظهار داشت: اگر قباد ذشيوا بزرگ است، به اين دليل است که او به همه جوانب زندگي‌اش توجه داشته و انساني کامل است. شيوا جزئي از ميراث فرهنگي، ملي و معنوي ماست و بايد از اين ميراث دفاع کرده و از اين بزرگان به نيکي ياد کنيم.

در ادامه قباد شيوا اظهار داشت: شنيده‌ بودم که شما کار مرا دوست داريد؛ ولي امشب فهميدم که خود من را نيز دوست مي‌داريد. من کوچک‌تر از اين‌ها هستم و دوستان من درباره‌ام اغراق کردند. ولي عشق من در زندگي گرافيک و سرزمينم بوده و هست.

وي اضافه کرد: در مانيفستي که در حرفه‌ام انتخاب کرده‌ام سه چيز وجود داشت. احترام به فرهنگ کشورم که از همه چيز برايم واجب‌تر بود، ترجيح راضي بودن مردم به راضي بودن خودم و مهم‌تر بودن سليقه مردم از سليقه خودم و همچنين توجه بسيار به طراحي گرافيک شرقي و ايراني.

شيوا ادامه داد: با جذابيت شعر بصري کارمان را انجام دهيم؛ زيرا اين بهترين کار يک گرافيست است. توصيه‌ام به جوانترهاي گرافيک ايران اين است که تاريخ خود را فراموش نکنند. ملتي که تاريخ خودش را فراموش کند، رو به زوال است. به تاريخ احترام بگذاريم، مطالعه کنيم و گرافيک را يک هنر محترم بدانيم نه يک هنر بازاري.

مجيد کاشاني، طراح پوستر اين برنامه و عضو گروه گرته نيز قباد شيوا را با نيما يوشيج مقايسه کرد و گفت: قباد شيوا در يک جمله، نيماي گرافيک ايران است.

در اين مراسم همچنين فيلم مستندي درباره زندگي و آغاز گرافيک ايراني توسط قباد شيوا به نمايش درآمد. در انتهاي مراسم نيز نشان طلايي منتقدان گروه «گرته»، توسط محمود جوادي‌پور و آيدين آغداشلو به قباد شيوا اهدا شد.

مراسم نکوداشت قباد شيوا عصر جمعه هشتم بهمن‌ماه در تالار بتهوون خانه هنرمندان ايران، با حضور هنرمندان برجسته در عرصه گرافيک و علاقمندان به قباد شيوا برگزار شد.