نگاهي به برنامه‌هاي توسعه شهر تهران؛
تهران منگوله‌دار مي‌شود
آخرين خبرها حاكي است كه طرح تفضيلي شهر تهران در ابتداي سال آينده اجرايي مي‌شود و به گفته مسئولان شهرداري، اجراي آن تهران را از نابساماني موجود در حوزه شهرسازي و معماري خارج مي‌كند. هيربد معصومي، معاون شهرسازي و معماري شهرداري تهران درباره گذشته، حال و آينده برنامه‌هاي توسعه شهر تهران مي‌گويد.
به گزارش خبرنگار «شهر» هيربد معصومي، معاون معماري و شهرسازي شهرداري تهران در مورد سابقه طرح‌هاي جامع شهر تهران مي‌گويد: در سال 1349 طرحي به‌تصويب رسيد كه توسعه تهران در دو محدوده 5 و 25 ساله مدنظر قرار گرفت.
او با بيان اين‌كه اين طرح تلاش مي‌كرد محدوده شهري را با منطق گسترش دهد، ادامه مي‌دهد: شهرداري تهران مي‌توانست در محدوده پنج ساله مجوز صادر كند و صدور مجوز در محدوده 25 ساله منوط به اجازه و مجوز شوراي نظارت بر گسترش شهر تهران بود. رياست اين شورا را نخست‌وزير وقت برعهده داشت.
معصومي با بيان اين‌كه اين روند تا چند سال پس از انقلاب شكوهمند اسلامي هم ادامه داشت، خاطرنشان مي‌كند: با تصميم سيد مرتضي طباطبائي، شهردار وقت و هماهنگي با سراج الدين كازروني ، چهارمين وزير مسكن و شهرسازي پس از انقلاب اسلامي اختيارات اين شوراي نظارت به كميسيون ماده 5 شهرداري تهران واگذار شد، كه عملا خاتمه‌اي براي طرح 5ساله و 25 ساله شهر تهران به‌شمار مي‌رفت.
شهرسازي با تصميمات موردي و بخش‌نامه ميسر نيست
او با بيان اين‌كه اين كار غيرقانوني نبود، تصريح مي‌كند: البته اين موضوع باعث شد توسعه شهر تهران به‌صورت موردي و با صدور بخش‌نامه صورت گيرد كه قطعا كارآيي لازم را ندارد، در واقع شهرسازي كاري نيست كه با يك بخش‌نامه يا يك فرمول واحد بتوان آن‌را سروسامان داد.
معاون شهردار تهران ادامه مي‌دهد: تا سال 82 و 83 تهران به‌همين صورت اداره مي‌شد و در اصل كميسيون ماده 5 شهرداري بيشتر از معاونت شهرسازي و معماري فعال بود تا اين‌كه در اين سال تصميم گرفته شد اداره شهر تهران به‌صورت موردي پايان يابد و از همين‌رو، كليد تدوين طرح جامع شهر تهران زده شد و براي بررسي الگوي توسعه مناطق مشاوراني انتخاب شدند.
طرح جامع، طرحي ساختاري ـ راهبردي و بومي شده است
او با اشاره به‌اين‌كه طرح جامع تهران، طرحي راهبردي ـ ساختاري است، تاكيد مي‌كند: طرح جامع تهران نه از جنس طرح راهبردي امريكايي است و نه طرح ساختاري انگليسي، چون هر يك از اين طرح‌ها به تنهايي براي شهر تهران تاثيرگذار نبود، لذا الگوي شهرسازي تهران با تلفيق از اين دو طرح بومي‌سازي شده است.
معاون شهرسازي و معماري شهرداري تهران تاكيد مقامات مبني بر توسعه الگوهاي اسلامي ـ ايراني را يكي از شاخص‌هاي مورد توجه در طرح جامع تهران مي‌داند و با اشاره به مسير طي شده براي تدوين اين طرح بيان مي‌كند: از سال 84 كار جدي توسط مشاور براي تدوين طرح جامع آغاز شد و يك سري اطلاعات هم از قبل موجود بود كه از آنها هم استفاده كرديم تا بر غناي آن اضافه شود، در اصل يك بار در اين طرح اطلاعات از سطح شهر به مناطق و يك بار هم از سطح مناطق به‌شهر جمع‌آوري شد تا طرح جامع تهيه شود و با قوانين موجود قابليت عملياتي داشته باشد.
او اين را پايان كار نمي‌داند و ادامه مي‌دهد: پس از بررسي اين طرح در جلسات متعدد كارشناسي، در شوراي توسعه و برنامه‌ريزي استان به كميته فني شوراي عالي شهرسازي و معماري كشور رفت و در آنجا نيز با حضور مقامات كشوري در بيش از 30 جلسه در اواخر سال 86 به تصويب رسيد و در اوايل سال 87 توسط شهردار تهران به حوزه شهرسازي و مناطق شهر تهران ابلاغ شد.
طرح تفضيلي، هم‌زمان با طرح جامع كليد خورد
هيربد معصومي، مرحله بعد را طبق تيپ 12 سازمان برنامه و بودجه سابق، تدوين طرح تفضيلي شهر تهران مي داند و تاكيد مي‌كند: بلافاصله بنابر دستور دكتر محمدباقر قاليباف تدوين اين طرح با وسعت 620 كيلومتر مربع در دستور كار قرار گرفت و انجام آن در اداره كل شهرسازي و طرح‌هاي شهري معاونت شهرسازي و معماري در 407 برگ و با مقياس يك دوهزارم آغاز شد.
او تاكيد مي‌كند: نهايي شدن طرح تفضيلي شهر تهران مي‌تواند پاياني بر اين احساس 60 يا 70 ساله باشد كه شهر تهران بدون يك برنامه مدون گسترش مي‌يابد تا در وضعيت موجود با وضعيت مطلوب فاصله زيادي نداشته باشد.
گامي بلند براي شهرداري الكترونيك و تهران هوشمند
اين معاون شهرداري تهران با بيان اين كه در راه تدوين طرح تفضيلي در هر منطقه كار ميداني انجام شده و حك و اصلاح صورت گرفته است، خاطرنشان مي‌كند: از آنجايي كه شهرداري تهران به دنبال شهر هوشمند و شهرداري الكترونيك هستيم، براي اولين بار طرح شهرسازي با وسعت 630 كيلومتر مربع به‌صورت GIS تدوين شده است.
او درباره آخرين وضعيت طرح تفضيلي شهر تهران هم مي‌گويد: چندي پيش لايحه طرح تفضيلي مشتمل بر 14 ماده و 50 تبصره به‌پيوست مطالعات تكميلي به شوراي شهر تهران رفت و پس از بررسي در جلسات متعدد در كميسيون‌هاي تخصصي شوراي شهر، در 40 جلسه شوراي اسلامي شوراي شهر نيز مورد بررسي قرار گرفت و تا چند روز آينده در اداره كل شهرسازي اصلاحات مدنظر انجام مي‌گيرد تا پس از آن در كميسيون ماده پنج نيز پس از بررسي، مورد تصويب قرار گيرد تا بنابر دستور شهردار تهران از ابتداي سال آينده اجرايي شود.
سرعت خدمت‌رساني به‌شهروندان افزايش مي‌يابد
معصومي در ادامه به مزاياي اين طرح اشاره مي كند و مي گويد: با اجراي اين طرح براي صدور پروانه نياز به ارسال مصوبات به كميسيون و اتخاذ مصوبات موردي نيست و كار سرعت مي‌گيرد و پرونده مسائلي مانند يك طبقه اضافي، كسري پاركينگ و تغيير كاربري هم براي هميشه مختومه خواهد شد.
او مهم‌ترين دستاورد طرح تفضيلي شهر تهران را اداره كردن اين شهر بر اساس يك سند توسعه مي‌داند كه براي اطلاع شهروندان تهراني، علاوه بر سايت شهرداري تهران در شهرداري مناطق و دفاتر خدمات الكترونيك نيز نصب مي‌شود تا مردم در جريان اين مهم قرار بگيرند، زيرا كه اطلاع تهراني‌ها از طرح تفصيلي شهر تهران رانت‌هاي اطلاعاتي را به ميزان قابل توجهي كاهش مي‌دهد.
اين مسئول شهري تهران با اشاره به اين‌كه املاي نانوشته غلط ندارد، تاكيد مي كند: پس از تجربه در اجرا طرح تفضيلي هر 5 سال يك بار مورد بازنگري مي‌شود زيرا كه اين طرح بايد به‌روز، شفاف و كارآمد باشد، ضمن اين‌كه در يك فرصت مناسب نشست‌هايي به‌منظور بهره‌گيري از نقطه‌نظرات كارشناسان برگزار خواهد شد.
تدوين طرح‌هاي توسعه محلات در حال انجام است
معصومي تهيه طرح‌هاي موضعي و موضوعي بر اساس اسناد سازمان برنامه و بودجه سابق را گام سوم، پس از تدوين طرح‌هاي جامع و تفضيلي شهر تهران مي‌داند و خاطرنشان مي‌كند: با تبعيت از اين طرح‌ها نقشه در مقياس يك پانصدم تهيه خواهد شد كه تاكنون در اين زمينه 50 طرح توسعه و عمران محلات را تهيه كرده‌ايم تا به‌عنوان الگو در اختيار شوراياري‌ها قرار گيرد، ضمن اين‌كه قصد داريم طرح توسعه را براي همه محلات شهر تهران تدوين كنيم.
او در پايان تدوين و اجراي طرح تفضيلي شهر تهران در كنار تدابير شهرداري تهران در جهت عدم تمركز قدرت به همراه گسترش مديريت و شوراي محلات و راه‌اندازي دفاتر الكترونيك در راستاي واگذاري امور به خود مردم و بخش خصوصي، هم‌چنين توجه ويژه به حريم شهر تهران و بافت‌هاي تاريخي در كنار افزايش نظارت بر ساخت‌وساز را موجب گسترش صحيح شهر تهران مي‌داند.