مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت از آماده شدن گزارش‌نهايي پيش‌نويس قانون سلامت روان خبر داد و گفت: بر اين اساس اين پيش‌نويس جهت اطلاع و اظهارنظر آحاد مردم بويژه متخصصان امر بر روي سايت معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي قرار مي‌گيرد.
گزارش خبرنگار "شهر" در اين خصوص حاكيست: تدوين قانون سلامت روان از سال 83 آغاز شده است؛ در مرحله اول، پيش‌نويس اين قانون از طريق انستيتو روانپزشكي تهران و مشاركت تعداد زيادي از روانپزشكان و همچنين ساير گروه‌هاي تخصصي مرتبط آماده شده است.
در مرحله دوم، اين پيش‌نويس با حضور گروهي متشكل از روانپزشكان، روانپزشكي قانوني، حقوقي و اخلاق پزشكي طي شهريور 86 تا اسفند ماه سال 87 به پيش‌نويس لايحه قانون سلامت روان تبديل شد كه اين پروژه توسط مركز اخلاق و تاريخ پزشكي دانشگاه علوم‌پزشكي تهران انجام و كارگاه دو روزه‌اي با حضور اساتيد روانپزشكي، حقوق، روانپزشكي قانون و برخي قضات تشكيل شد و اين پيش‌نويس مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
*برنامه وزارت بهداشت براي بيماران روانپزشكي
صابري‌زفرقندي در گفت‌و‌گو با خبرنگار "شهر" گفت: هرچند بيماري‌هاي شديد و ناتوان‌كننده روانپزشكي مانند طيف اسكيزوفرنيا و اختلالات خلقي دوقطبي، كمتر از 5 درصد از بيماري‌هاي روانپزشكي را تشكيل مي‌دهند، ولي بيشترين مصرف‌كننده خدمات و سرويس‌هاي روانپزشكي از جمله خدمات سرپايي، تخت‌هاي بستري و نگهداري طولاني‌مدت هستند.
وي ادامه داد: طي 20 سال گذشته در كنار برنامه‌هاي موقتي و گذراي «ويزيت در منزل» كه آن نيز غالبا در زمره اقدامات پژوهشي صورت گرفته است، برنامه مدوني براي ارايه اين‌گونه خدمات در شبكه مراقبت‌هاي بهداشتي اوليه تعريف شده است.
*تدوين مدل پيگيري وضعيت بيماران رواني پس از ترخيص
بر اساس گزارش مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت، پيگيري وضعيت بيماران رواني پس از ترخيص كه به عدم مراجعه بموقع به سرويس‌هاي خدماتي، عودهاي مكرر، افزايش هزينه‌هاي بستري، ميزان بالاي اشغال تخت‌ها، تحميل بار اقتصادي گزاف بر خانواده منجر مي‌شود و از سوي ديگر، بار بالاي بيماران رواني و تعهد وزارت بهداشت مبني بر 10 درصد كاهش اين بار، اداره سلامت روان را بر اين داشته است كه در برنامه‌هاي خود تدوين مدل پيگيري وضعيت بيماران رواني پس از ترخيص با قابليت كشوري شدن را مورد توجه ويژه قرار دهد.
وي اضافه كرد: اين برنامه در راستاي ايجاد توسعه خدمات درماني و مراقبتي سرپايي براي بيماران شديد روانپزشكي به شيوه مبتني بر شواهد تدوين شده است و در اين پروتكل، سعي شده برنامه اجرايي به گونه‌اي تدوين شود كه در مرحله نخست، فاصله زيادي با امكانات موجود بهداشت روان كشور نداشته باشد تا «امكان‌پذيري» اجراي آن چندان دور از دسترس نباشد و ديگر آنكه تلاش شده خدمات جديدي از جمله خدمات پيگيري تلفني، ويزيت در منزل، آموزش خانواده توان‌بخشي و ...طراحي و به مجموعه خدمات موجود روانپزشكي كشور اضافه شود.
*مشكلات اجراي اين طرح
به گزارش "شهر"، بديهي است كه برنامه‌هاي تدارك ديده شده در اين پروتكل، نياز به اجرا، پژوهش و بررسي اثربخشي آن دارد، ولي مشخصا فقدان امكانات، ساختار و نيروي انساني لازم براي اجراي طرح بويژه در شهرهاي بزرگ، توجه كم به اولويت‌هاي سلامت روان و نياز به مدل‌هاي متفاوت ارايه خدمات پس از ترخيص در شهرهاي مختلف از جمله موضوعاتي هستند كه نياز به كار و برنامه‌ريزي بيشتري در آينده دارند.
*هزينه‌ها، مهمترين چالش پيش‌رو
به گفته دكتر صابري‌زفرقندي، مهمترين چالش پيش‌رو، هزينه‌هاي اجراي اين‌گونه خدمات است كه در حال حاضر به صورت محدود از سوي وزارت بهداشت تامين مي‌شود، ولي جهت گسترش طرح براي كل كشور، اين امر ميسر نخواهد بود؛ مگر اين‌كه اين خدمات تحت پوشش بيمه ارايه شوند، از اين رو همكاري سازمان‌هاي بيمه‌گر در تداوم اجراي اين برنامه‌ها امري ضروري است.
*آمار و وضعيت تخت‌هاي روانپزشكي فعلي
مديركل دفتر سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت با اشاره به آمار جمع‌آوري شده در سال 87 از دانشگاه‌هاي علوم پزشكي سراسر كشور در خصوص وضعيت تخت‌هاي روانپزشكي فعلي، اعلام كرد: در حال حاضر حدود 8 هزار تخت روانپزشكي در كشور موجود است كه تعدادي در بيمارستان‌هاي تخصصي روانپزشكي و تعدادي در بيمارستان‌هاي عمومي قرار دارد كه اين تعداد تخت تقريبا با حداقل تعداد تخت مورد قبول سازمان بهداشت جهاني براي حوزه‌اي كه كشور ما در آن قرار دارد، متناسب است؛ هر چند يكي از فعاليت‌هاي جاري و مهم دفتر سلامت روان، افزايش تخت‌هاي روانپزشكي به صورت راه‌اندازي اين تخت‌ها در بيمارستان‌هاي عمومي است.
*براي راه‌اندازي تخت‌هاي روانپزشكي، بيمارستان‌هاي عمومي تنها يكسال فرصت دارند
وي با بيان اين كه مركز توسعه و ارتقاي شبكه براساس جمعيت هر شهرستان و بيماردهي آن در هر رشته تخصصي پزشكي، تعداد تخت موردنياز آن رشته را محاسبه كرده است، اظهار كرد: بر اين اساس بخشنامه‌اي با امضاي معاونان سلامت و توسعه وزارت بهداشت رسيده كه براساس آن، تمام بيمارستان‌ها يكسال فرصت دارند تا مطابق آمار مركز توسعه و ارتقاي شبكه، تخت‌هاي روانپزشكي را در بيمارستان‌هاي عمومي راه‌اندازي كنند و در غير اين صورت، در ارزشيابي ساليانه يك درجه از ارزشيابي آنها كم خواهد شد.
*دستاوردهاي ادغام برنامه بهداشت روان در سيستم مراقبت‌هاي بهداشتي اوليه پس از 20 سال
دكتر صابري‌زفرقندي در خصوص مهمترين دستاورد ادغام برنامه بهداشت روان در سيستم مراقبت‌هاي بهداشتي اوليه به خبرنگار "شهر" گفت: تاكنون حدود 39 ميليون نفر در مناطق شهري - روستايي خدمات سلامت روان اعم از آموزش، بيماريابي، درمان و پيگيري را دريافت كرده و مي‌كنند كه از اين تعداد، 295 هزار و 165 نفر به عنوان بيمار شناسايي شده و تحت درمان‌هاي روانپزشكي قرار گرفته‌اند.
*برنامه‌هاي آتي
وي همچنين در تشريح برنامه‌هاي آتي وزارت بهداشت اعلام كرد: فراهم كردن خدمات بهداشتي و درماني سلامت روان به صورت قابل دسترس براي افراد جامعه بويژه در مناطق شهري، كاهش ميزان بروز و شيوع اختلالات روانپزشكي و معلوليت‌هاي ناشي از آن با اجراي مرورهاي سيستماتيك در خصوص بروز و شيوع بيماران روانپزشكي، ايجاد نظام ثبت كشوري اختلالات روانپزشكي جهت دستيابي به اطلاعات آماري اين اختلالات و محاسبه شاخص‌هاي برنامه ادغام سلامت روان و جلب مشاركت افراد جامعه جهت مراجعه به مراكز درماني سيستم مراقبت‌هاي بهداشتي اوليه جهت درمان و مراقبت اختلالات روانپزشكي از برنامه‌هاي در دستور كار دفتر سلامت روان هستند.
