تهران زيرپاي «بي آر تي»
خطوط «بيآرتي» ديگر نام آشنايي براي تهرانيهاست اما در ابتداي كار هيچ شهروندي چيزي درباره آن نميدانست. حتي مسئولان هم نامي از آن نشنيده بودند و با ديده ترديد به آن مي نگريستند. هم اكنون خطوط بيآرتي در حال گسترش در سطح شهر تهران هستند.

به گزارش «شهر» اولين بار در سال 1386 و در حدفاصل چهارراه تهرانپارس تا ميدان آزادي سامانه تندرو اتوبوس راني شهر تهران يا همان «بيآرتي» معروف گشايش يافت و به مرور از يك خط به 4 خط رسيد و قرار است اين خطوط نقاط ديگر تهران را هم تحت پوشش خود قرار دهد.
استقبال از اين خطوط به حدي است كه نزد مردم تهران به علت ازدحام مسافران اين خط به« فشارتي» معروف شده است.
بهگفته پيمان سنندجي، مديرعامل سازمان اتوبوسراني تهران بيش از 80 كيلومتر خطوط بي آرتي در تهران به بهره برداري رسيده و قرار است تهران در آينده نزديك داراي10خط به طول 176كيلومتر شود. ايجاد خطوط بي آرتي يكي از قدم ها براي رسيدن به حمل و نقل پايدار در توسعه شهري است.
يك ساعت از شرق تهران تا غرب
اولين خط سامانه تندرو ، خط تهرانپارس تا آزادي بود كه داراي 26 ايستگاه است و طول مسير نيز 18700متر است . اين مسير با خيابان هاي انقلاب،آزادي و دماوند تقاطع دارد.
نوع ايستگاه هاي اين سامانه اولين تمايزي بود كه اين خط را از خطوط ديگر اتوبوس راني تهران شاخص كرد. ايستگاه هاي سرپوشيده كه مي توانست مسافران را از باد، باران و تابش مستقيم آفتاب در امان نگاه دارد، همراه با نصب سيستم بليت اعتباري و مجهز به ال سي دي كه تصاوير داخل ايستگاه را به وسيله فيبر نوري به مرکز کنترل خط ميفرستد براي شهروندان تهراني جذابيت داشت.
اما جذابيت اين خطوط تنها به ايستگاه هاي آن نبود. در مسيري كه هميشه ترافيك خلق و خوي مسافران را تنگ مي كرد و ساعتها بايد از تهران پارس سوار اتوبوس ميشدند و در انقلاب خط عوض مي كردند و دوباره سوار اتوبوس مي شدند تا بروند ميدان آزادي حالا مسير ويژه اي احداث شده بود كه هيچ يك از اين دردسرها را نداشت. بدون ماندن پشت ترافيك و اعصاب خردكنيهاي آن مي شد با يك اتوبوس از شرق به غرب تهران رهسپار شد.
آزادي به خاوران رسيد
بعد از استقبال از اين خط، خطوط ديگري هم به سامانه تندرو اضافه شد. خط دوم سامانه تندرو غرب تهران را به جنوب شرق آن متصل كرد. مسافت اين خط 65/19کيلومتر و داراي 27 ايستگاه است. اين خط از ميدان آزادي شروع و با عبور از بزرگراه آيتالله سعيدي، ميدان فتح، ميدان شمشيري، خيابان قزوين، هلال احمر، مولوي، ميدان خراسان، خيابان خاوران به سه راه افسريه ميرسد. فاصله هر ايستگاه آن تقريبا 715متر است و تنها يک ساعت و نيم زمان لازم است تا اين مسير طي شود.
جنوب شهر به شرق گره خورد
خط سوم سامانه تندروي تهران از پايانه خاوران در جنوب شرق تهران شروع و تا پايانه علم و صنعت در شرق تهران ادامه مييابد. اين خط با تقريبا 15 كيلومتر طول داراي ?8 ايستگاه به فاصله 709 متر است و از پايانه خاوران شروع در ادامه از بزرگراه افسريه، ميدان کلاهدوزسابق، خيابان نيرو هوايي، خيابان امامت، خيابان آيت، ميدان هفت حوض عبور مي كند و به پايانه متروي علم و صنعت ميرسد. از شهريورماه 87 مطالعات اجرايي اين خط آغاز شد و اول دي ماه سال 87 به بهره برداري رسيد.
شمال و جنوب به هم پيوستند
خط چهارم سامانه تندرو به طول 24کيلومتر است و از چهارراه پارکوي در شمال تهران به پايانه بعثت در جنوب تهران متصل ميشود. اين خط با حدود 16 ايستگاه از پارکوي آغاز و پس از طي مسير از بزرگراه شهيد چمران، ميدان توحيد، بزرگراه نواب، خيابان شهيد تندگويان و بعثت به پايانه جنوب ختم ميشود.اين خط هم اکنون در فاز اول از ميدان جمهوري تا چهارراه پارک وي افتتاح شده است.
به گفته تشکري معاون شهردار تهران زير ساخت هاي لازم براي احداث و توسعه خط کاملا آماده است اما مساله اصلي تامين اتوبوس هاي دوکابين با کيفيت است.
تشكري همچنين اظهار كرده: قرارداد خريد 700 اتوبوس دوکابين با 100 درصد پول شهرداري منعقد شده است و سري اول اين اتوبوس ها يعني 30 دستگاه اتوبوس تا قبل از عيد وارد کشور خواهد شد.
با ورود اتوبوس هاي جديد احداث ادامه مسير خط 4 اتوبوس هاي تندرو را تا پايانه جنوب امكان پذير مي شود.
اين خط با خطوط يک و دو بيآرتي تقاطع دارد و از خطوط مهم شبکه اتوبوسراني تندرو محسوب ميشود. فاز نخست اين خط 23 ايستگاه دارد.
راه آهن تا تجريش دربست
خط راه آهن به تجريش 12 کيلومتر است و به صورت يکپارچه ميدان راه آهن را به ميدان تجريش متصل مي كند. 20 ايستگاه در فواصل 468 متري در طول اين خط قرار دارد. در حال حاضر گسترش سامانه اتوبوس هاي تندرو در دستور کار است و به زودي در 2مسير جديد به بهره برداري مي رسد. يکي از اين خطوط، مربوط به خطي است که در حال حاضر از پايانه شهيدافشاري آغاز و تا ميدان وليعصر ادامه مييابد. قرار است اين خط امتداد يافته و به ميدان تجريش برسد.
تعداد اتوبوس هاي تندرو
خطوط تندرو فعلي از ساعت 5صبح تا 22 با در اختيار داشتن کل ناوگان و از ساعت 22صبح هر خط با تعداد 25دستگاه به خدمات دهي به شهروندان مي پردازد. البته سرفاصله حرکت اتوبوس ها که روزها حدود 60ثانيه است در شب به 10دقيقه افزايش مي يابد. تعداد کل اتوبوس هاي فعال در خط يک سامانه اتوبوس هاي تندرو 327 دستگاه، خط2 حدود 326 و خط 3 داراي 120 دستگاه اتوبوس است که به طور استاندارد ظرفيت جابجايي 36نفر نشسته و 90در حالت عادي 90نفر را دارد. با توجه به افتتاح 2خط جديد کمبود اتوبوس هاي چپ در واضح تر احساس مي شود و قرار است 700 عدد خريداري و به مجموعه اتوبوس ها اضافه شود.
امکانات داخل اتوبوسها
اتوبوسهاي بي آرتي داراي سيستم «جيپياس» هستند که با استفاده از آن،سامانه سخنگوي داخل اتوبوس ميتواند200 متر مانده به ايستگاه و در خود ايستگاه نام آن را بگويد تا مسافرين را نسبت به موقعيت مکاني که خودرو در آن است، آگاه سازد اگرچه كمتر راننده اتوبوسي از اين سيستم استفاده ميكند.
از ديگر امکانات داخل اين اتوبوسها سامانه موقعيت ياب جهاني است که به مرکز کنترل خط اجازه ميدهد تا مکان هر اتوبوس را مشخص نموده و براي رعايت فاصله زماني رسيدن هر اتوبوس به ايستگاه که دو دقيقه است برنامه ريزي كند. همچنين نقشههايي در اتوبوس قرار دارد که نشانگر مسير و ايستگاهها و خيابانهاي فرعي در اطراف ايستگاهها هستند.
از ديگر اتوبوسهايي که در خط سامانه تندرو تهران فعاليت ميکنند،اتوبوسهاي دو کابينه 18متري ساخت شرکت آلماني «نئومان» هستند. اين اتوبوسها توانايي تبديل به اتوبوسهاي 25متري و سه کابينه شدن را نيز دارند.
سيستم گرمايشي و سرمايشي اين اتوبوسها به وسيله سنسورهايي کنترل ميشود و اتوماتيک دماي هوا تنظيم ميشود. سيستم گرمايشي اين اتوبوس ميتواند 32 هزار کيلوکالري هواي گرم بر ساعت و سيستم سرمايشي آن 46 هزار کيلوکالري هواي سرد بر ساعت توليد کند. يکي ديگر از امکانات اين اتوبوس سيستم جلوگيري از ترمز ناگهاني است. به طوري که وقتي اين اتوبوس ترمز ناگهاني ميکنند، سرنشينان آن هيچ حسي نميکنند.همچنين اين اتوبوس براي شرايط جوي ايران سفارش داده شدهاست.
اين اتوبوس داراي سه در است. از امکانات اين درها مجهز بودن به سامانه مونيتورينگ ميباشد که راننده ميتواند در صفحه مونيتور در جلوي خود، ورود و خروج مسافرين را تحت نظر داشته باشد. همچنين به وسيله دوربيني که در عقب خودرو تعبيه گشتهاست،راننده ميتواند در هنگام دنده عقب گرفتن،فضاي پشت خودرو را نيز ببيند.