در همايش علمي جشنواره تجسمي فجر مطرح شد
خزايي: شناخت هنر گذشته به هنر امروز هويت مي‌بخشد
محمد خزايي در همايش علمي سومين جشنواره تجسمي فجر شناخت هنر گذشته ايران و کاربردي کردن آن‌را راهي براي بخشيدن هويت ايراني به هنر امروز دانست.
به گزارش خبرنگار شهر، نخستين روز از همايش علمي سومين جشنواره تجسمي فجر عصر ديروز دوشنبه 25 بهمن‌ماه در موزه هنرهاي معاصر تهران برگزار شد.در بخش اول اين همايش منصور کلاه‌کج مقاله خود را با عنوان «گرافيک معاصر ايران و آسيب‌هاي پيش رو»، حسين رضوي‌فرد مقاله‌اي با عنوان «آسيب‌شناسي هنر خوشنويسي معاصر ايران با تکيه بر خط نستعليق» و محمد خزايي مقاله‌اش با عنوان «ضرورت شناخت قابليت‌هاي ساختاري هنر ايراني اسلامي در هويت‌بخشي کالبد بصري هنر معاصر ايران» ارائه کردند.
در بخش دوم نيز پس از اجراي برنامه پرده‌خواني و پذيرايي، دکتر عبدالمجيد حسينيراد به ارائه مقاله‌اي با عنوان «تعامل و تبادل هنر ايران و اروپا» پرداخت و پس از آن دکتر جان لنت، کاريکاتوريست امريکايي‌تبار، درباره «خلاقيت در هنر» به سخنراني پرداخت.
خزايي در اين همايش علمي نمونه‌‌هايي تجريدي از آثار باستاني و تاريخي که حدودا مربوط به هزار سال پيش بودند را براي حاضران به نمايش گذاشت و به عناصري چون تجريد، اغراق، ساده‌سازي و ديگر عناصر گرافيکي در آن‌ها اشاره کرد.
وي همچنين در اين نمونه‌ها، رعايت فضاي مثبت و منفي، تجريد در معماري و خلاصه کردن نقوش را تشريح کرد و سپس اظهار داشت: بخش ديگري از ارائه آثار تجسمي در دوران باستان، سمبليک است و نماد همواره همراه هنر ايران‌زمين بوده است. براي مثال ترکيب نشانه شير با نشانه خورشيد، در بسياري از آثار گذشته مشهود است و دليل استفاده از آن سعد بودن اين ترکيب و مفهوم نمادين آن است.
خزايي ادامه داد: بخشي از آثار و نقوش نمادين در هنر سرزمين ما به حروف الفبا بازمي‌گردد. برخي حروف بار معنايي دارند؛ براي مثال نقشي که به وسيله دو حرف «واو» در کنار يکديگر طراحي شده و در ظروف، نقاشي‌ها و معماري گذشته بسيار کاربر داشته، هم نشانن از عدد 12 دارد که براي شيعيان مقدس است و هم مي‌‌تواند با تداعي دو عدد 6 در کنار يکديگر، نشان از عدد 66 که عدد امجد کلمه مقدس «الله» است، داشته باشد.
اين گرافيست همچنين گفت: ما در هنر گذشته‌مان از خوشنويسي نيز فرم‌هاي تجسمي زيبايي را به‌وجود آورده‌ايم. براي مثال در کاشي‌کاري‌ها از کلمات خوشنويسي شده براي ايجاد فرم‌هاي هندسي استفاده شده است که شبيه به آثار وازارلي، هنرمند دوران آپ‌آرت است. همچنين از فرم کلمه «لا» که بسيار گرافيکي است در آثار گذشته و بسياري از آثار گرافيک معاصر نيز استفاده شده است.
وي همچنين به نشان دانشکده علوم اسلامي آکسفورد اشاره کرد که از نقش ستاره پنج پر با نام محمد در گنبد سلطانيه برداشته شده است. وي سپس با اشاره به مهرهاي تومباي چيني که منشاء الهام خط کوفي بنايي شده است، اظهار داشت: با گذشت کمتر از يک دهه از ورود اين مهرها به ايران، مهرهايي ايراني نظير آن‌ها را با خط فارسي کوفي بنايي مي‌بينيم و امروزه نيز اين نقوش بازسازي شده و کاربرد دارند.
خزايي در انتهاي سخنانش چنين نتيجه گرفت: ما مي‌توانيم با شناخت هنر تجسمي خودمان و به‌کارگيري همراه با شناخت آن‌ها در هنر گرافيک امروز، به خوبي از آن بهره‌برداري کنيم تا يک گرافيک و هنر و هويت ايراني داشته باشيم.
حسينيراد نيز در اين همايش به تاريخ روابط ميان ملت‌ها به‌ويژه روابط ايران و اروپا پرداخت و اظهار داشت: داد و ستد هنر ايران با اروپا از سده 16 ميلادي اغاز شد و امروز به نظر مي‌رسد تعامل گذشته جاي خود را به تقابل داده است. در سال 1910 ميلادي اولين نمايشگاه مسلمانان با عنوان «هنر محمدي» در مونيخ برگزار شد. در اين نمايشگاه 3600 اثر هنري مسلمانان از کشورهاي مختلف جهان از جمله ايران به نمايش درآمد.
وي ادامه داد: از سده 17 تا پيش از اين نمايشگاه، مردم اروپا از طريق سياحان و کارگزاران و سفرا و خواندن سفرنامه‌ها و ديدن تصاويري که نقاشان همراه آن‌ها به تصوير مي‌کشيدند با فرهنگ ايران آشنا شده بودند، براي مثال در سفرنامه شاردن و تاورنيه. تا پيش از اختراع دوربين عکاسي در سال 1839، اين تصاوير به‌صورت گراوور بودند و قديمي‌ترين تصوير موجود از ايران در اين ميان، تصويري از بندر هرمز است که روي مس توسط هوگن برگ در سال 1572 گراوور شده است.
حسينيراد افزود: از اولين نقاشاني که به ايران آمدند، نقاشان هلندي بودند که توسط کمپاني هنر شرقي هلند اعزام شده بودند. سفر نقاشان ازروپايي به ايران و از طرف ديگر سفر نقاشان ايراني چون کمال‌الملک به اروپا تحولات نقاشي ايران از جمله رواج فرنگي‌سازي را موجب شد. از نقاشان اروپايي که تحت تاثير هنر ايران بوده‌اند مي‌توان گراهام دايل انگليسي، پير ني ووله فرانسوي، هانس مارک آلماني و موريس اشر را نام برد.
پس از دکتر حسينيراد، جان لنت به سخنراني پرداخت. وي به تغييرات هنر کاريکاتور در ايران و پيشرفت آن در دهه اخير و در فاصله سفر پيشينش به ايران تا امروز اشاره کرد و سايت ايران‌کارتون و تبريز کارتون را دو مرجع فعال و پويا براي کاريکاتور ايران دانست.
وي سپس استفاده از کامپيوتر و نرم‌افزارهاي روز را يکي از مهم‌ترين آفت‌هاي کاريکاتور اعلام کرد و بر استفاده کاريکاتوريست‌ها از تکنيک‌هاي دستي تاکيد ورزيد.
اين کاريکاتوريست امريکايي به دليل مشکلي که حين سخنراني با آن مواجه شد، قرائت متن سخنراني خود را به مترجمش سپرد.
بخش نخست همايش علمي سومين جشنواره بين المللي هنرهاي تجسمي فجر عصر ديروز دوشنبه 25 بهمن‌ماه با سخنراني منصور کلاه‌کج، حسين رضوي‌فرد، دکتر محمد خزايي، دکتر عبدالمجيد حسينيراد، دکتر جان لنت و جمع معدودي از علاقمندان در موزه هنرهاي معاصر تهران برگزار شد.