ناهنجاري‌هاي خواب، اختلالاتي در نظم، کميت و يا کيفيت خواب هستند که منجر به نقايصي در کارکرد، روزانه شخص مي‌شوند و اين درحاليست كه خواب نقش زيادي در ابقاء سلامت جسمي و رواني انسان دارد.
به گزارش خبرنگار "شهر"، برخي از اين اختلالات عبارتند از: بي‌خوابي، پرخوابي، اختلال خواب ريتم شبانه‌روزي، اختلال کابوس (nightmare)، اختلال وحشت شبانه (night terror) و خوابگردي (Sleepwalking).
اهميت خواب به اندازه‌اي است که مي‌تواند روي زندگي روزانه اثرگذار باشد، خواب کم يا اختلالات خواب روي فکر، قدرت تمرکز، توانايي فرد و حتي روي کار روزانه فرد تاثير مي‌گذارد.
به اعتقاد متخصصان، خواب مورد نياز براي هر کس متفاوت است، بطور متوسط هر فردي به 7تا 9ساعت خواب نياز دارد، اما عده‌اي نيز هستند که 10ساعت خواب برايشان کافي است. احساس فرد در روز بعد، ميزان کافي بودن يا عدم کفايت خواب را نشان مي‌دهد؛ چنانچه روز بعد، احساس خستگي بيش از حد، زودرنجي و کج خلقي داشته باشيد، يعني اين که خواب شما کافي نبوده است.
مشکلات و اختلالات مربوط به خواب يکي از شايع‌ترين علل مراجعه بيماران به پزشک است:
بي‌خوابي: شکايت بيمار از ناتواني در به خواب رفتن يا بيدار شدن‌هاي مکرر در طول شب است.
پرخوابي: بيمار از زياد شدن غير عادي و ناخواسته خواب شاکي است.
بدخوابي: زمان خواب طبيعي است، ولي بيمار در زمان خواب حالاتي از قبيل: دندان قروچه کردن (سائيدن شديد دندان‌ها به همديگر با صداي بلند)، حرف زدن در خواب( درحالي که بيمار خواب است کلمات مفهوم يا نامفهوم را به زبان مي‌آورد. راه رفتن در خواب و کابوس‌هاي شبانه بوجود مي‌آيند.)
* در بسياري از موارد، اختلال خواب ناشي از عوامل ديگري هستند که آنها را مي‌توان بصورت زير خلاصه کرد:
الف) بيماري‌هاي جسمي: بيماري‌هاي قلبي، بيماري‌هاي ريوي، مرض قند، بيماري‌هاي همراه با درد.
ب) بيماري‌هاي رواني: افسردگي، اضطراب، انواع شديد اختلالات رواني
ج) مصرف يا سوءمصرف بعضي از مواد: داروهاي ضد احتقان، داروهاي آسم، سوءمصرف محرک‌هاي مغز، سيگار، چاي، قهوه يا قطع ناگهاني مصرف الکل و ترياک.
* پيشگيري و درمان بي‌خوابي‌ها:
عوامل محرک بي خوابي را شناسايي و در کاهش آن بکوشيم
مصرف چاي و قهوه قطع شود
از اتاق خواب فقط براي خوابيدن استفاده شود
شل کردن عضلات، تمرکز حواس باعث تسهيل و شروع خواب مي‌شود
اجتناب از خوردن غذاهاي سنگين
فقط زماني که خواب آلوده شديد به بستر برويد
سر يک ساعت مشخص از خواب بيدار شويد
در صورت بي‌خوابي شبانه از چرت زدن و خوابيدن در طول روز اجتناب شود
جدا کردن محل خواب کودکان از والدين از سني که کودک قدرت تميز پيدا کند.
رعايت کردن پوشش توسط واليدن در منزل در حضور کودکان
ارضاء صحيح و مناسب نيازهاي عاطفي و رواني کودکان توسط خانواده
جلوگيري از تحريک جنسي زود رس کودکان
جلوگيري از معاشرت کودکان و نوجوانان با دوستان ناباب
