نورپردازي تهراني؛ بيماري يا زيبايي؟

به گزارش خبرنگار«شهر»، قدم زدن شبانه در خيابان ، زيبايي‌هاي خودش را دارد چرا كه شهر زيرنورهزاران لامپ شكل ديگري به خود مي گيرد. شبهاي تهران شبهاي زيبايي است كه از قرار بايد نگرانش بود. بعد از بيماري هوا و صداهاي گوش خراش حالا يك مشكل ديگر  در تهران رخ نموده است،«آلودگي نوري».

آلودگي نوري تنها به تهران تعلق ندارد، خيلي از شهرهاي ديگر در دنيا هم مثل پايتخت ايران گرفتار اين معضل هستند. طبق آمارهاي اطلس آلودگي نوري، 3/2 درصد مردم دنيا از آلودگي نوري رنج مي‌برند و همچنين 40 درصد جمعيت آمريکا و 6/1 درصد اروپائيان و 10/1 درصد مردم ساير نقاط دنيا هرگز تاريکي کامل در شب ندارند.كارشناسان معتقدند كه آلودگي نوري مي تواند به حال شهروندان تهراني مضر باشد. آلودگي نوري مساله اي است كه شايد خيلي‌ها به آن توجهي نداشته باشند، اما او به ما توجه دارد.

تشخيص آلودگي نوري

آلودگي نوري در ابتدا توسط منجمان و به دليل حساس بودن ابزارهاي رصدي آنان به عنوان يک معضل زيست محيطي مورد مطالعه قرار گرفت. تابش انواع نور حتي به مقدار کم، تاثير زيادي در پنهان شدن ستارگان مي‌گذارد تا آنجائيکه حتي ضعيف‌ترين نور، منجمان را مجبور به طي مسافت هاي طولاني و دور شدن از شهرها مي‌کند.

آلودگي نوري به چه معناست

آلودگي نوري در حقيقت استفاده از نورهاي مصنوعي است كه در زمان يا مكان به شكل نامناسب و خارج ازاستاندارد و كيفيت نامطلوب به كار مي‌رود و محيط زيست و آسمان شب را آلوده مي‌كند.

بنابراين آلودگي نوري به هر نوع منشا نوري كه خارج از استاندارد باشد، اطلاق مي‌شود خواه اين نور درون فضاي داخلي منزل شما باشد خواه در سطح شهر.

آلودگي نوري بر جسم انسان، حيوان، گياه و طبيعت آسمان شب اثر مي‌گذارد همچنان كه باعث اتلاف انرژي هم مي‌شود.

آلودگي نوري يعني استفاده از لامپ در محيط منزل وقتي كه نيازي به آن نيست؛ مثلا در هنگام ظهر كه پذيرايي منزل شما به واسطه نورخورشيدي كه از پنجره ها به درون مي‌تابد روشن است اگر لامپ كم مصرف هم روشن كنيد محيط خود را به لحاظ نوري آلوده كرده‌ايد.

همين‌طور استفاده از لامپي كه نورش براي روشن كردن فضاي اتاق شما كافي نيست هم نوعي از آلودگي نوري است. بنابراين در استفاده از لامپ‌ها براي روشنايي محيط بايد استاندارهاي لازم را براي شدت نور به كاربرد تا هم مصرف بهينه باشد و هم از تاثيرات مخرب آلودگي نوري به دور باشيم.

در مهندسي روشنايي کيفيت نور از اهميت بسيار بالايي برخوردار است. همانگونه که نور در مکان و زمان مناسب بايد استفاده گردد، کيفيت نور نيز از جهت پزشکي و سلامت انسان مورد توجه مي باشد. هر نوع لامپ با توجه به ساختمان و مکانيزم توليد نور از کيفيت، رنگ نور و طيف نوري خاصي برخوردار است. بطور مثال نور لامپهاي سديمي کم فشار از نظر ستاره شناسان بسيار مناسب است زيرا به راحتي مي توان نور اين لامپ ها را با فيلترهاي مخصوص از ديد ابزارهاي منجمين مخفي و پوشيده نمود. چراکه نور اين لامپ ها فقط در طيف زرد رنگ تابش مي کند و طيف نور ديگري ندارد پس براحتي با يک فيلتر کنترل مي گردد.

آلودگي نوري و آسيب بر جسم و روان انسان

آسيب‌هاي آلودگي نوري در كوتاه مدت بر جسم انسان عبارت‌اند از آسيب هاي چشمي، بروز استرس، تضعيف قدرت فکر و خيرگي چشم و در دراز مدت هم كاهش ايمني بدن، افزايش ابتلا به انواع سرطان از جمله سرطانهاي پوستي، کاهش آستانه تحمل،بر هم خوردن ساعت دروني بدن(ساعت بيولوژيک)،بروز افسردگي و همچنين افزايش سرقت از اثرات آلودگي نوري است.

دکترعبدالله فضل‌ علي‌زاده، رييس انجمن سرطان ايران مي گويد: ملاتونين هورموني است در بدن که در پاسخ به دوره هاي تاريکي و روشنايي روز و شب ساخته مي شود.

او ادامه مي‌دهد: اين هورمون در محافظت بدن نقش دارد اما استفاده بيش از حد نورهاي مصنوعي در شهرها سبب ساز کاهش ترشح اين هورمون در بدن مي‌شود.

رئيس انجمن سرطان ايران ادامه مي دهد: حداقل مقدار نوري که لازم است تا ترشح ملاتونين متوقف شود 2دهم لوکس است. اين در حالي است که وجود انواع لامپ هاي نئون و نورهاي خيابان مثل نورهاي جيوه اي  از ترشح هورمون ملاتونين جلوگيري مي کنند وباعث ايجاد سرطان، افسردگي، اختلال خواب مي شود.

رابطه آلودگي‌نوري بر بزهكاري

كمبود روشنايي در مكان هاي مختلف شهر مي تواند آنها را به جايي مناسب براي انجام بزه و به پاتوقي

براي مجرمين تبديل كند.

هادي حيدر زاده مشاور محيط زيست شهرداري مي گويد: نبود روشنايي مناسب در برخي معابر و نقاط شهر مشکلات بسياري در زمينه بروز ناهنجاري هاي اجتماعي و فرهنگي ايجاد کرده است.

او مي افزايد: نقاطي در شهر به عنوان مناطق بي دفاع شهري شناسايي شده است که عمده مسئله آنها به نور و روشنايي معابر هايشان بر مي گردد.

آلودگي نوري و مهاجرت پرندگان

پرندگان هم به محيطي با نور مناسب نياز دارند و نور نامناسب مي تواند پرندگان را در تشخيص روز و شب با مشكل روبرو كند. اگر محيط بيش از اندازه روشن باشد بر ساختار دروني انها تاثير مي گذارد.

صدرالدين علي پور کارشناس محيط زيست معتقد است: بيش از 80 درصد پرندگان با افزايش آلودگي نور، تهران را ترک کرده اند و پرندگان مهاجر به ويژه گنجشک هاي مهاجر ديگر وارد تهران نمي شوند.

او مي افزايد: بر اساس تحقيقات انجام شده در هيچ دوره اي از تاريخ تهران شمار پرندگان موجود در تهران به اين اندازه کم نبوده است و پرندگان موجود شامل گونه هاي مقاومي مانند کلاغ و ياکريم است.

علي پور خاطرنشان مي کند: با افزايش روند آلودگي ها، سال ها است که گونه هاي کم نظير دامنه هاي البرز مانند عقاب طلايي و هما در تهران ديده نشده است.

كميته آلودگي نوري تهران

چندي است ستاد محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران اقدام به برپايي كميته تخصصي آلودگي نوري كرده است. در اين كارگروه متخصصان از رشته هاي روانشناسي، آسيب شناس محيطي، كارشناسان محيط زيست و بهداشت حضور دارند.

هدف اين كارگروه شناسايي مشكلات تهران در خصوص آلودگي هواي تهران، فرهنگ سازي و حساس كردن مردم نسبت به آلودگي نوري است. اين كميته تا كنون اقدام به نشر چندين بروشور در زمينه آلودگي نوري كرده است .