حريم «تهران» از دريچه طرح جامع

به گزارش خبرنگار«شهر»، تهران دهي بود در زمان قاجار و در ابتدا آهسته آهسته، زمين هاي اين ده توسط اشراف و صاحب منصبان ساخته شدند تا اينكه شهري شد براي خودش پر كيا و بيا. اين روند در تمام زمان قاجار و بعد، پهلوي اول و دوم ادامه پيدا كرد، اما در سال 1332 تا 1357شهر تهران به سرعت توسعه يافت و ساختمان‌ها، شهرک‌ها و بلوارهاي تازه‌اي در اين شهرساخته شد.

بعد از انقلاب نيز اين شهر به بزرگ شدن خود ادامه داد. گسترش تهران در طي اين سالها مربوط به عوامل چندي از جمله جنگ تحميلي و مسئله جنگ زدگان، تمرکز همه امکانات آموزشي و بهداشتي، درماني و رفاهي در تهران بود كه علت گسترش بي رويه جمعيت را هم در اين شهر درپي داشت. دقيقاً همين امر ايجاد معضلات اجتماعي و اقتصادي بي‌شماري را براي شهروندان تهراني در پي داشته است که از آن جمله به اختصار مي‌توان به آلودگي محيط زيست، راهبندان‌ها و مشکلات ترابري شهري، پيشه‌هاي کاذب و بسياري مسائل اقتصادي و زيستي اشاره كرد. همچنين بزرگ‌ترشدن تهران به شكل بي‌رويه مسائل خاص خودش را به همراه دارد مانند پديده «حاشيه نشيني» كه شهر را در معرض آسيب‌هاي بي‌شماري قرار مي‌دهد. هم اكنون يك ميليون حاشيه نشين در تهران زندگي مي كنند.

علاوه بر اين هنگامي که سازمان‌هاي مختلف بدون توجه به محدوده خدماتي در خارج از اين محدوده خدمات رساني و نيازهاي اوليه از جمله آب و برق ، گاز و تلفن را تامين مي‌کنند، شهرداري مجبور است به افرادي که در اين مناطق ساکن مي‌شوند خدمات رساني کند و در واقع به مرور زمان محدوده خدماتي شهرداري نيز گسترش مي يابد.

داخل محدوده، خارج محدوده

«طرح جامع تهران» 10 موضوع کلي و در عين حال مهم در تهران را هدف قرار داده و با تعيين يکسري ضوابط و محدوديت ها، قصد دارد کلانشهر تهران را براي زندگي مناسب شهري تا سال 1405 آماده کند. عمده ماموريت‌ها و برنامه‌ها در اين طرح که از آن به عنوان راهبرد «مديريت شهري» تهران نيز نام برده مي شود، مربوط به نحوه ساخت و ساز در تهران است.

كارشناسان معتقدند شهر تهران بدون حساب و كتاب و بدون در نظرگرفتن ضوابط شهرسازي در حال توسعه است. براي سامان دادن به ميزان ساخت و ساز در تهران، شهرداري تهران طرح جامع محدوده قابل ساخت را در شهر تهران معين مي كند . در واقع حريم يک شهر بخشي از اراضي آن شهر است که مشمول حفاظت ازهرگونه ساخت و سازهاي بي رويه است.

طرح جامع تهران محورهاي مختلفي دارد و يكي از آنها همين ضابطه‌مند كردن ساخت و ساز در پايتخت ايران است. بر اساس اين طرح با هرگونه تخلف در ساخت و ساز در حريم پايتخت برخورد جدي و همه جانبه و بدون اغماض مي شود.

تعيين حريم شهر تهران به متغيرهاي گوناگوني بستگي دارد و حفظ حريم کلانشهر تهران در واقع نگهداري و محافظت از آينده اين شهر است. توسعه شهر به سمت ارتفاعات در طراز بالاتر از 1800 متر به هيچ وجه منطقي نيست و تنها کساني که از اين مقوله سود مي‌برند زمين خواران هستند که با نقض حريم شهر به منفعت‌طلبي خود مي‌انديشند.

طرحي براي انسجام تهران

در مقوله ساخت و ساز «طرح جامع» قصد دارد نظامي هماهنگ و داراي‌ هارموني را براي تهران پياده كند. تا در خصوص ساخت و ساز به انضباط، فرهنگ رنگ، حجم و مصالح ساختماني توجه شود.

به نظر صاحب نظران هرج و مرج‌هاي بصري زيادي در شهر تهران وجود دارد و يكي از آنها به مسئله عدم هماهنگي ساخت و ساز در شهر تهران بر مي‌گردد. به گفته كارشناسان خط افق و خط آسمان در شهر تهران معنا ندارد و بدنه‌هاي اصلي شهر هم دچار آشفتگي‌هاي زيادي است. بسياري از واحد‌هاي مسکوني يا تجاري در محورهاي اصلي فاقد يک طراحي معمولي هستند.

«طرح جامع تهران» مي تواند سبب شكل گيري يك هويت منسجم براي شهر تهران هم بشود تا شهري كه هويت خود را در اثر عدم توجه به نماي مناسب و برنامه ريزي شده از دست داده است دوباره هويت گمشده خود را بازيابد.

«تهران»، شهري كه ايمن مي‌شود

بر مبناي ضوابطي كه در «طرح جامع» وجود دارد با توجه به قرار گرفتن تهران بر روي چندين گسل اصلي و فرعي استقرار ساختمان بر روي گسل ها نيز مشمول مقررات ويژه شده است؛ به طوري كه استقرار ساختمان هاي مهم و حساس بر روي گسل هاي اصلي زلزله و حريم درجه يك آنها ممنوع خواهد بود.

همچنين هر گونه ساختمان سازي بر روي زمين هاي ناپايدار و مستعد لغزش محدود مي شود و در تمامي ساختمان ها و تاسيسات زيربنايي ضوابط طراحي و اجراي مربوط به حريم گسل هاي اصلي و فرعي بايد اجرا شود.

طرح جامع براي شمال و غرب تهران ضوابط ويژه اي تعريف كرده است. در محله هايي از شمال تهران كه شيب زمين در آنجا بسيار تند است از ساخت وساز جلوگيري به عمل خواهد آمد. در غرب تهران و در مناطق 21 و 22 نيز گسترش سكونت محدود خواهد شد.