محيط زيست سال 89 نمره قبولي نگرفت
محيط زيست در سال 89 از نگاه کارشناسان اين حوزه نمره قبولي نگرفت و بسياري از کارشناسان بر اين باورند اخبار محيط زيست در سالي که گذشت با ياس و ناميدي همراه بود. از بيماري و مرگ ببرهاي سيبري گرفته تا آلودگي هوا و آتش سوزي جنگلها ازجمله اتفاقات ناگوار محيط زيست در سال 89 بود.
به گزارش خبرنگار شهر، سال 89 سال خوشايندي براي محيط زيست کشور نبود اين در حالي است که محيط زيست در کشورمان هميشه در حاشيه بوده است و هيچگاه از سوي مسولان و کارشناسان به جز در زمان بحران مورد بررسي قرار نگرفته است بلکه بايد يک حادثه رخ مي‌داد تا برخي از کاستي‌ها و ضعف‌ها محيط زيست در حوزه‌هاي شهري، منابع طبيعي، حايت وحش و دريايي نمود پيدا مي‌کرد.
مهماني که باغ وحش تهران را تعطيل کرد
يکي از مهمترين اتفاقات سال 89 در حوزه محيط زيست کشورمان شکست پروژه احياي ببر مازندارن بود، اتفاقي که موجب نگراني بسياري از طرفدران حوزه حيات وحش حتي در سح بين المللي شد . در اين پروژه قرار بود تا دو ببر وارداتي که از روسيه توسط سازمان محيط زيست کشورمان با هزينه هنگفتي به ايران منتقل شد به زيستگاه ميانکله برده شوند اما ببر نر در باغ وحش تهران به دليل بيماري مشمشه تلف شد اين اتفاق به همين جا ختم نشد و بيماري اين حيوان درنده به دليل سرايت موجب مرگ حيوانات ديگري از قبيل شير هاي باغ وحش تهران شد اگرچه دلايل فراواني در توجيه مرگ حيوانات تلف شده آورده شد اما ماجراي مشمشه و گوشت الاغ‌هاي آلوده به باغ وحش ختم نشد.
ترس از احتمال سرايت آن به انسان و بازديدكنندگان باغ وحش مسئولان را بر آن داشت تا به منظور اقدام پيشگيرانه،باغ وحش تهران را تعطيل كنند.اما اين تعطيلي نيز نگراني كارشناسان بهداشت و سلامت را برطرف نكرد چون گربه‌هاي ولگرد همسايه باغ وحش ارم با وجود درهاي بسته و محصور شده، از هر گوشه و سوراخي خود را به باقي مانده گوشت‌هاي آلوده مي‌رساندند كه به گفته كارشناسان عاملي براي انتقال آلودگي از حيوان به انسان است.
هرچند اين مشكلات به گفته مسئولان با قرنطينه حيوانات، معاينه و كنترل گوشت‌هاي ورودي به باغ وحش به عنوان راه‌كارهاي كنترلي اعلام شد اما وضعيت باغ وحش هنوز به حالت عادي بازنگشته و همچنان تعطيل است.
آتش سوزي يا برگ سوزي جنگلها
جنگلهاي ايران امسال نيز شاهد آتش سوزيهاي زيادي در گوشه و كنار كشور بود كه مهيب‌ترين آن در جنگلهاي گلستان به وقوع پيوست كه بر اساس آن 60 هکتار از جنگل هاي سوزني برگ استان در آتش سوخت. همچنين آتش سوزي در بخشي از جنگلهاي دنا در مرز بين کهگيلويه و بويراحمد و چهارمحال و بختياري باعث شد که برخي کارشناسان اذعان کنند امسال 100 درصد بيشتر از پارسال، جنگلها در آتش سوخته‌اند و معلوم نيست چند برابر بيشتر از پارسال تخريب شده‌اند.
اين در حالي است که گفته مي‌شود مسابقه آتش سوزي در جنگلها، هنوز تمام نشده، زيرا به گفته فرمانده يگان حفاظت جنگلها اگر 800 ميليارد تومان بودجه پيشگيري از آتش سوزي در جنگلها تامين نشود، معلوم نيست سال ديگر چند هکتار از جنگلهاي کشور در آتش بسوزد. البته عبارت آتش سوزي جنگلها در سال 89 براي برخي مسولان قابل پذيرش نيست و از آنها به "برگ سوزي" ياد مي‌کنند سرهنگ تقي ايرواني از مسئولان سازمان حفاظت از جنگلها مي‌گويد: " در 9 ماه ابتدايي امسال ، بيشترين خسارت وارد شده بر اثر آتش‌سوزي‌هاي اخير مربوط به برگ سوزي در جنگلها بوده و خسارت زيادي به درختان وارد نشده است."
به هرحال آتش‌سوزي يا برگ‌سوزي اين سوختن‌ها تنها بخشي از كل آتش سوزيهاي موجود در جنگلهاي كشور است كه به واسطه وسعت و بزرگي، بيشتر به چشم مي‌آيد وگرنه آتش سوزي‌هايي در مقياس كوچكتر به كرات رخ داده و انگار به يك عادت جدا نشدني از جنگلهاي ايران تبديل شده است كه بيشترين دليل آن هم به نبود تجهيزات اطفاء حريق مربوط مي‌شود.
شوربختي دومين درياچه شور دنيا
مانند آنچه كه سالها قبل درباره درياچه اروميه و هشدار دلسوزان و كارشناسان محيط زيست در مورد خشك شدن آن به وقوع پيوست و هر بار با بي‌توجهي مسئولان و اذهان عمومي مواجه شد.اما عاقبت اين هشدارها در سال 89 تبديل به فاجعه‌اي شد كه تمامي سازمان‌ها و دستگاه‌هاي ذيربط را وادار به اقدامات نجات بخشي براي اين درياچه بين‌المللي نموده و آن را به يكي از مهمترين رويدادهاي سال تبديل كرد.
بارور سازي ابرها براي جلوگيري از خشك شدن آب درياچه اروميه، تشكيل جلسات فوق‌العاده در هيئت دولت و تصويب هزينه 4 ميليارد دلاري براي تامين سه ميليارد متر مكعب آب مورد نياز درياچه، انتقال آب رودهاي ارس و كردستان به اروميه و...در حالي در طول مدت چند ماه انجام شد كه 15 سال قبل تا كنون يعني از سال 78 كارشناسان نسبت به ضرورت اقدامات كنترلي و نجات بخشي آن تاكيد كرده بودند.
درياچه اروميه در حالي آخرين نفس‌هايش به شماره افتاده كه ميزان شوري آن به 340 گرم در ليتر رسيده كه در حالت عادي بايد 180 تا 240 گرم باشد. اين شوري بيش از اندازه 250 هكتار از 350 هزار هكتار آن را به شوره زار تبديل كرده است.
كارشناسان سد سازي‌هاي متعدد، خشکسالي، ورود فاضلاب‌هاي صنعتي شهرهاي اطراف به درياچه و پل ميان گذر را از علل نابودي تالاب بين المللي اروميه مي‌دانند.
آلودگي هوا فاجعه‌اي حل شدني يا نشدني؟!
آلودگي هوا و شرايط آن نشان داد كه چطور آلودگي هوا مي‌تواند آثار بهداشتي و اجتماعي و اقتصادي فراواني بر كشور تحميل كند. در کنار مسايل مهمي که مطرح شد مشکل آلودگي هوا را مي‌توان يکي از مهمترين عوامل محيط زيستي در کشور دانست که امسال نيز براي حل آن تنها دست به دامان عوامل طبيعي مانند آب و باد مه و خورشيد و فلک شديم تا سال را به پايان برسانيم.
اين در حالي است که پس از سپري شدن پاييز، کارشناسان اعلام کردند در آذر ماه امسال حتي يک روز هواي سالم در تهران نداشتيم. خبر آلودگي هوا در روزهاي پاييز و زمستان که به طور معمول پديده وارونگي دما باعث ثبات هواي نزديک به زمين و به طبع آن آلودگي بيشتر هوا مي شود، دور از ذهن نيست، اما طي سال جاري از نظر کمي و از نظر کيفي آلودگي هوا بيش از سال هاي گذشته بود.
اما در اين بين مطرح کردن هواپيماهاي آب پاش براي رفع آلودگي هوا از موضوعاتي بود که براي روزها دست مايه رسانه‌ها به عنوان راه حل مسولان براي حل مشکل آلودگي هوا شد، اظهار نظري که براي برخي تنها در حد يک شوخي بود و در پايان نيز به عنوان يک کار غير کارشناسي با شکست روربرو شد.
در کنار طرحي مانند اين برقراري طرح زوج و فرد در سطح شهر از مواردي بود که براي کاهش آلودگي هواي تهران در شرايط اظطرار مطرح و اجرايي شد اما با اين وجود راهکار نجات آلودگي هوا نبود در اين ميان طرح 10 ساله جامع آلودگي هوا تهران که مصوب سال 79 بود نجات بخش آلودگي هوا در سال 89 نشد اگرچه شهرداري در برخي موارد مانند احداث 8 مركز مكانيزه معاينه فني خودروهاي سواري توسط شهرداري و توسعه حمل ونقل عمومي توانست مواردي از مفاد اين طرح را اجرايي کند اما اين برنامه در سال‌هاي اخير نگران‌كننده بود و حتي در بعضي موارد آن اهداف به فراموشي سپرده شد. اما با عملي شدن طرح جامع دوم که قرار است کل خودروهاي فرسوده باقيمانده طي 2، 3 سال آينده از ناوگان حمل و نقل خارج شود و بنزين با استاندار يورو 5 توليد و وارد چرخه سوخت کشور شود اميد مي‌رود با اجراي کامل و دقيق اين طرح مشکل آلودگي هواي پايتخت مرتفع شود.
اگرچه مشکل آلودگي هوا تنها مختص به تهران نيست و شهرهاي شهرهاي غربي و جنوب غرب ايران بيشتر از ساير نقاط کشور با اين مشکل مواجه هستند ولي گاه حجم ذرات ريز در هوا آنقدر زياد است که به پايتخت و شهرهاي مرکزي نيز مي رسد.
اين در حالي است که بيابان هاي عراق و عربستان با وزيدن باد و بلند کردن ذرات ريز به سمت مرزهاي ايران در آلودگي هواي کشور نقش داشته اند . اما رايزني ها تا کنون نتيجه خاصي را به دنبال نداشته است و بايد منتظر ماند و ديد که آيا سال 90 پايان مشکلات خواهد بود.
بهترين اتفاق محيط زيست سال89 ؛نداشتيم
بنابر اين گزارش معصومه ابتكار مدير مركز صلح و محيط زيست با انتقاد از وضعيت بحراني محيط زيست در ايران مي‌گويد: سال 89 در دوران معاصر بدترين سال محيط زيست کشور بود. او معتقد است در محيط زيست مشكلات زيادي وجود دارد و NGO ها بايد تلاش مضاعفي كنند. واقعيت اين است كه عرصه محيط زيست عرصه رو به بهبودي در كشورنبوده و در بسياري ا زمسائل محيطي زيستي شاهد عقب گرد هم بوديم و اين نيازمند عزم جدي از سوي مردم و مسئولان است تا اين مشكلات را برطرف كنند.
محمد درويش، بيابان شناس شناخته شده کشور، نيز در گفت و گو با سايت «ايرن» نيز مي‌گويد: سال 89 اتفاقات ناگوار زيست محيطي، کم نداشته است. از تخريب گرفته تا آلودگي هاي اضطراري هواي پايتخت و ...به عقيده او، بدترين اتفاقات زيست محيطي سال را نمي توان برشمرد چرا که همه آنها نتيجه اشتباهات غلطي است که در سال ها و ماه هاي قبل اتخاذ شده. او مي‌گويد که تخريب طبيعت به بهانه احداث جاده و اتوبان را نمي توان با هيچ منطقي پذيرفت. وقتي از درويش سوال مي‌شود بهترين اتفاق زيست محيطي سال 89 چه بوده، پس از مکثي طولاني مي‌گويد: "نداشتيم."
مهدي نوروزونديان