ادبيات کودک از نظر تنوع در موضوع پيشرفت خوبي داشته است

به‌گزارش شهر، غرفه‌ کانون در بيست و چهارمين نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران ميزبان برخي از چهره‌هاي شناخته‌شده‌ ادبيات کودک و نوجوان بود.

نسرين وکيلي، مصطفي رحماندوست، آتوسا صالحي، افسانه شعبان‌نژاد، کوروش پارسانژاد، سعيد روح‌افزا، زهره پريرخ، مينو کريم‌زاده در هفت روز نخست برپايي نمايشگاه کتاب تهران ميهمان غرفه‌ي کانون پرورش فکري بودند.

حميد گروگان درباره‌ي وضعيّتِ غرفه‌هاي کودکان و نوجوانان در بيست‌وچهارمين نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران گفت: غرفه‌هاي کودک و نوجوان نسبت به غرفه‌هاي بزرگسالان بايد ويژگي‌هاي خاص خودشان را داشته باشند و در طراحي آن‌ها بايد به روحيه‌ي کودکانه توجّه شود. کودک برخلافِ بزرگسال خيلي اهل تعمق نيست و او بيش‌تر اهل احساس و تخيل است و به لحظه توجه مي‌کند. ازاين‌رو، غرفه‌اي که براي کودک و نوجوان درنظر گرفته مي‌شود بايد از چند جهت با غرفه‌ي بزرگسال تفاوت داشته باشد.

نويسنده‌ کتاب «باران شادي» ادامه داد: اوّلين موردي که بايد درنظر گرفته شود وسعت غرفه است. براي اين‌که بچه‌ها در جاي تنگ و شلوغ فرصت نگاه کردن، دقت و يادگيري ندارند و اين آدم بزرگ‌سال است که مي‌تواند تحمل کند.

گروگان علاوه‌بر وسعت غرفه، بر زيبايي ظاهري و چگونگي چيدمان کتاب‌ها در غرفه‌ي کودک نيز تأکيد کرد و گفت: چينش کتاب در غرفه‌ي کودک با غرفه‌ي بزرگسال خيلي فرق دارد.

وي توضيح داد: مثلاً در غرفه‌ي کانون پرورش فکري قفسه‌هايي وجود دارد که کودک امکان دستيابي مستقيم به آن‌ها را ندارد. براي اين‌که خيلي بلند هستند. درحالي‌که بچّه‌ها دوست دارند خودشان کتاب را بردارند و ورق بزنند و نگاه کنند. به‌نظر من قفسه‌ها بايد کوتاه‌تر باشند تا کتاب‌ها در دسترس بچّه‌ها باشند. اين مسئله در کتاب‌خانه‌هاي کانون رعايت شده است و شايد در غرفه به دليل فضاي محدود است که اين امکان فراهم نشده است.

گروگان از نور و حرارت مناسب نيز به‌عنوان يکي از عواملي ياد کرد که روي بچّه‌ها اثر مي‌گذارد و ادامه داد: نوع تخفيف در غرفه‌هاي کودک بايد با غرفه‌هاي بزرگسال فرق داشته باشد و کودک اين را حس کند که به خاطر کودک بودن امتياز خاص دارد.

نويسنده‌ کتاب «شرح شوق» با تأکيد برنقش اطلاع‌رساني در غرفه‌ي کودکان، بيان کرد: بايد راهنماهاي متعدد در غرفه حضور داشته باشند و در دسترس بچّه‌ها باشند تا در هر لحظه‌اي که براي کودک سؤالي مطرح شد به آن‌ها مراجعه کند. در بسياري از غرفه‌ها فقط يک نفر براي راهنمايي حضور دارد که کافي نيست. راهنماها بايد با لباس مشخص بين بچّه‌ها باشند و پيش از آن‌که کودک سؤال کند، راهنما نگراني و سؤالِ او را حس کند و پاسخ‌گو باشد تا کودک با خاطره‌ي خوش غرفه را ترک کند.

گروگان درباره‌ي پروژه‌ي «رُمان نوجوان امروز» نيز گفت: اين پروژه طرح خوبي است، منتهي فکر مي‌کنم کانون پرورش فکري با توجه به سابقه‌اي که دارد بايد از نظر انتخاب موضوع و نويسنده از ناشران ديگر جلوتر باشد. ما در ادبيات کودک نويسنده‌هايي نداريم که آثار و يا سبک متنوعي داشته باشند، ولي کانون بايد از ميان اين تعداد ناچيز هم انتخاب خوبي داشته باشد و گويا اين کار انجام شده است.

وي ادامه داد: از نظر موضوعي هم ديگر زمان موضوع هاي تکراري در کانون سرآمده است. کانون بايد به دنبال کارهاي نو و سوژه‌هاي جديد باشد و اميدوارم اين اتّفاق نو را در کتاب‌هاي رُمان کانون براي نوجوانان ببينيم.

گروگان افزود: تنوع در کتاب يک مسئله‌ي جهاني است. در نمايشگاه‌هاي مختلف دنيا ناشران مختلفي را مي‌بينيم که در قطع کتاب، در جنس کتاب، در شکل و رنگ و در موضوع کتاب به دنبال نوآوري هستند. البته، الزاماً هر نوآوري در اين حوزه مثبت نيست و هم از نظر ظاهر کتاب و هم از نظر محتواي آن بايد به دنبال نوآوري‌هاي معنادار بود.

گروگان با بيان اين‌که ادبيات کودک از نظر تنوع در موضوع پيشرفت خوبي داشته‌ است، ادامه داد: منتهي زبان کاربردي براي سنين مختلف تبيين نشده است. تقسيم‌بندي کلي وجود دارد و کتاب‌ها به دو گروه سنّي کودک و نوجوان تقسيم مي‌شود، درحالي‌که زبان کودک در کلاس اول دبستان با زبان او در کلاس پنجم دبستان تفاوت دارد. بسياري از نويسندگان تصوّر مي‌کنند همين که ساده مي‌نويسند کافي است. امّا حقيقت اين است که ذخيره‌ي واژگان دانش‌آموز کلاس اوّلي با دانش‌آموز کلاس پنجمي فرق دارد. روحيه و گرايش‌هاي آن‌ها نيز متفاوت است.

اگر ما بخواهيم کتاب‌هايي با موضوع مشخص براي بچّه‌هاي کلاس اوّلي و کلاس پنجمي بنويسيم، اين تفاوت سن در قطع کتاب، در زبان اثر و نوع تصويرگري آن اثر مي‌گذارد. بسياري از ناشران به اين موضوع توجه کرده‌اند و به اين نگاه رسيده‌اند، امّا عموميت ندارد. کتاب‌هايي را مي‌بينيم که پشت جلد آن‌ها نوشته‌اند براي کودک مناسب است، امّا اين‌که آيا براي بچّه‌ي کلاس اولي مناسب است يا بچّه‌ي کلاس پنجمي؟ معلوم نيست. در اين تقسيم‌بندي بايد جزيي و دقيق کار کرد تا کتاب به دست مخاطب اصلي برسد.